Samenvatting Eiwitsynthese KC Cyclus 1,2

Eiwitsynthese-1 KC
Eiwitsynthese – 1. Transcriptie 1
DNA tot chromosoom
Centrale dogma in de celbiologie:
DNA → RNA → eiwit
Transcriptie --> translatie

Inhoud
- Structuur van
o RNA & DNA
o Chromosomen
- Transcriptie
o Algemeen
o In prokaryoot
o In eukaryoot
- Modificaties van eukaryoot
o Pre-mRNA

Ribonucleïnezuur vs deoxyribonucleïnezuur




Zowel DNA als RNA bestaat uit een stikstof base, een suiker en een fosfaat (1).
De stikstof base daar kennen we verschillende varianten van.
2 groepen zijn er:
- Boven: purines (Adenine, Guanine)
- Onder: pyrimidines (Cytosine, Thymine (alleen in DNA), Uracil (alleen in RNA)) =
verschil 1 tussen RNA en DNA

De suiker: dat kan een ribose zijn of een deoxyribose. Het verschil is 1
O-atoom op de positie, wat hier dus bij deoxyribose ontbreekt. En
omdat het O-atoom ontbreekt spreek je van een deoxyribose. De
suiker ribose vinden we in RNA en deoxyribose in DNA. = verschil 2 tussen DNA en RNA.

De fosfaatgroep vinden we in DNA en RNA moleculen terug. Van belang is ook dat de C-
atomen genummerd zijn (1,2,3,4,5,6,7,8,9 in stikstof) (1’,2’,3’,4’,5’ in suiker). Vooral
nummering van suiker zal van belang zijn. Onthoudt goed waar 3’ C-groep zit met de
OH-groep eraan en bovenin het 5’ C-atoom zit van de suiker met de fosfaat groep
eraan. 3’ en 5’ hebben een belangrijke rol bij transcriptie.

, RNA: in de meeste gevallen een enkele keten (single-stranded/ss)
We zien afwisselend een fosfaatgroep en een suiker, en de suiker is een ribose
met een OH groep bij RNA. En de vlakken ernaast zijn de stikstof bases (C, A, U, G).
Uracil dus specifiek voor RNA, waar bij DNA Thymine voorkomt.

De keten heeft een oriëntatie. De 5’-kant met een fosfaateinde
en een 3’-kant met een zuurstof van de suiker eindstandig.




Base-paring in 1 RNA-molecuul
Zowel RNA als DNA worden gekenmerkt door de mogelijkheid tot base-paring.
In koppels kunnen de basen waterstof bruggen met elkaar vormen.
Wat zijn de koppels? G → C en A → U.
Waterstofbruggen kunnen voorkomen binnen 1 keten. Er is hier sprake van 1
keten RNA. En zoals te zien is vind de waterstofbrugvorming plaats binnen de
keten op verschillende plekken in het RNA-molecuul. Door deze waterstofbruggen ontstaat
er een 3-dimensionale structuur van het RNA, zoals we die bij (C) zien. In het vak bij (A), in
dit deel van de structuur met deze loop, word dit een ‘stem-loop’ of ‘hairpin loop’ genoemd.
De 3D structuur door baseparing van RNA kan natuurlijk verschillen van vorm afhankelijk van
de sequentie van de nucleotiden.

RNA is functioneel veelzijdig, en kan zelfs (net als een eiwit) katalytisch actief zijn.
RNA kan veel functies vervullen, afhankelijk van het type RNA.
We gaan het uitgebreid hebben over messenger RNA, als tussenpersoon van het DNA en het
eiwit. Maar we weten ook dat RNA katalytisch actief kan zijn, net als een eiwit.

DNA: 2 ketens (double-stranded/ds)
Deze 2 keten structuur is ideaal voor …
- Kopiëren van DNA ten behoeve van het nageslacht
- Dragen van informatie voor productie van RNA
(kent vele typen RNA, o.a. mRNA, i.e. de matrijs voor synthese van
polypeptiden)

Hiernaast zie je het proces van transcriptie in de eenvoudige vorm.
We zien dat er 2 ketens zijn en 1 van de ketens is de template strand.
En daarvan kan afgelezen worden: het RNA. Het RNA heeft dan
dezelfde volgorde van basen als het DNA, met uitzondering dat
Thymine in DNA is vervangen door de Uracil in RNA.