College aantekeningen Uitzonderlijk geweld ()

Kennisclips Week 1
Moord en doodslag in NL
- Doodslag= opzettelijk beroving van het leven (art. 287, 288 en 290 Sr:
doodslag, doodslag in combinatie met een ander strafbaar feit en
kinderdoodslag)
- Moord= doodslag met voorbedachten rade (art. 289 en 291: moord en
kindermoord)
 Reflectie/bezinning gehad
Moord en doodslag: onderzoek
- Internationaal: moeilijk! (Rogers & Pridemore, 2017)
 Cijfers VN/WHO  Verschillende definities en registratie (aantal zaken
of aantal slachtoffers)
 Cijfers voor ’90 sowieso niet betrouwbaar
- In Nederland: moeilijk!
 Slechte registratie t.o.v. andere landen (tot 1992)
 Geen langdurige traditie grootschalig onderzoek naar moord en
doodslag-
 Tekortkomingen in bestaande databanken  CBS (levensdelicten, geen
verschil), Rechtbanken (geen verdachten), Politie (alleen gestarte
zaken)
Moord en doodslag monitor
- Vanaf 1992: NSCR, hoogleraar criminologie
 ANP berichten, aangevuld met:
 Jaarlijkse overzichten Elsevier
 VICLAS bestand (nationale recherche)
 Openbaar Ministerie
 Gegevens van alle politieregio’s
 Strafregister Ministerie van Justitie
 WODC data
1) Moordzaak: datum, gemeente, MO, pleegplaats, opgelost?
2) Daders en slachtoffers: naam, geslacht, leeftijd, herkomst, relatie d/s
3) Daders: eis OM, vonnis rechter, hof, HR
European Homicide Monitor
- Vanaf 2009: Combinatie van databanken uit Nederland, Nederlandse
Antillen, Zweden, Finland en Zwitserland  landen konden nu vergeleken
worden
 Zweden: politiegegevens, vonnissen, forensisch psychiatrische data
 Finland: gegevens uit politieonderzoek
 Zwitserland: autopsiegegevens, politie- en rechtbankgegeven
1) Zaakkenmerken: o.a. zaak opgelost, pleegplaats, MO, datum
2) Dader- en slachtofferkenmerken: naam, geslacht, leeftijd, herkomst,
opleidingsniveau, burgerlijke staat, relatie d/s, alcohol- en/of drugsgebruik,
eerder agressief gedrag. Zelfmoordpoging dader, strafblad dader
3) Strafproces: kwalificatie van delict, vervolging, berechting
Dodelijke risico’s in 2023

, - Media geeft vertekend beeld moord: mensen komen veel vaker om door
verkeersongevallen
- Zaken met onbekende dader in media de boventoon
Verhouding andere misdrijven?




- Aantal levensmisdrijven lager dan aantal andere misdrijven
Moord en doodslag in context – relatie dader/slachtoffer uitgesplitst
naar sekse

, - Overgrote deel vrouwen vermoord door (ex-)partner, bij mannen is dit
totaal niet zo. Samen: percentage kennis is groter, percentage ex-partner
kleiner
- Mannen veel vaker door onbekende  komen vaker in crimineel milieu
Relatie dader – so
Moord en doodslag in context – pleegwijze/MO




- Meesten door steek- of slagwapen, daarna vuurwapen
- Vrouwen meer door wurging en steek/slag, mannelijk door lichamelijk
geweld of vuurwapen




- Partnerdoding vooral door snij/steekwapen en wurging/verstikking
- Uitgesplitst naar geslacht: veel minder bij vrouwen, meer wurging en
mishandeling
Moord en doodslag in context - pleeglocatie

, - Eigen huis groter risico, voornamelijk bij vrouwen. Openbare weg vooral bij
mannen (crimineel milieu)

Kennisclips deel 2: verklaren van de trends
- Niet exacte jaartallen weten, wel trends
Verklaringen
- Sociologische:
 Rol alcohol (4/10 doden)  minder zelfcontrole en triggert agressief
gedrag, verkleint kans dat omstanders ingrijpen
 Economische deprivatie  strain, verminderde sociale bindingen
 Vuurwapens 
- Psychologische: geesteszieken (i.c.m. alcohol/drugs)
- Historische: trends in afname van geweld (dit HC)
- Verklaringen omtrent subtypen
 Partner- en kinderdoding
 Moord-zelfmoord
 Seksuele doding
Trends: 4 perioden
1) 1200 – 2000 (Eisner)
2) 1900 – 2000 (o.a. Historisch bestand Slachtoffers Moord en Doodslag)
3) 1992 – 2006 (Moord en Doodslag monitor)
4) 2009 – heden (European Homicide Monitor)
Periode 1: 1200 – 2000
Trends NL en België