HERHALINGSLES + AANVULLING
EUROPESE SAMENWERKING INITIATIEVEN ONTSTAAN
NA WO II
Het idee van Europese samenwerking vindt zijn wortels reeds in de 17de eeuw, maar
vanaf de 20ste eeuw wordt dit idee zeer concreet
Hoezo? Mede door de 2 wereldoorlogen (vooral WO II succes)
De verschillende initiatieven kan je opdelen in 2 categorieën:
Niet-communautair/ Communautair1
intergouvernementeel
OEES – OESO EGKS
Benelux (EDG & EPG)
Raad van Europa EEG - EURATOM
EVA
Intergouvernementeel: Supranationaal/ communautair2:
- Organisatie kan geen juridisch - Instellingen kunnen onafhankelijk
bindende besluiten aan haar leden optreden van de lidstaten
opleggen
- Afspraken worden gemaakt bij
- Afspraken worden gemaakt tussen (gekwalificeerde) meerderheid
vertegenwoordigers van de lidstaten
bij consensus of unanimiteit - Besluiten zijn bindend voor alle
(vetorecht) lidstaten
- Besluiten krijgen pas rechtskracht - Besluiten kunnen directe gevolgen
nadat ze in de nationale rechtsorde hebben voor particulieren
zijn opgenomen
1
Deze term mag eigenlijk nietmeer gebruikt worden sinds verdrag van Lissabon!!
2
Toegepast op de Europese Unie wordt voor supranationaal ook vaak de term communautair gebruikt
1
,NIET COMMUNAUTAIR
1. MARSHALL-PLAN (OEES-OESO)
=Amerika wilt Europa geld geven voor heropbouw maar enkel op voorwaarde dat men
samenwerkt.
Gevolg: organisatie OEES => later omgevormd tot OESO
2. BENELUX (1944)
= is een initiatief dat vandaag de dag nog bestaat (uitzonderlijk!)
Doel: oprichten van douane-unie3( ¹ vrijhandelszone)
è artikel 350 VWEU ( samenwerking tssn deze landen is nog steeds mogelijk voor
zover de doelstellingen ervan niet bereikt zijn door de EU-verdragen)
3. RAAD VAN EUROPA (1949)
Het is 1 van de bekendste en belangrijkste internationale organisaties die opgericht is
na WOII!!
Er zijn slechts 2 landen van Europa die er geen deel van uitmaken nl: W-Rusland &
Kosovo
Alle andere Europese landen (47) zijn wel lid!
Belangrijkste realisatie: EVRM- EHRM (1950 ondertekend, maar nog héél actueel)
Is de EU lid van het EVRM?
Europese Unie zou toetreden tot EVRM (er was een ontwerpakkoord) maar HvJ was
tegen.
Echte reden: Op dit moment staan ze op dezelfde positie => EHRM houdt zich
bezig met EVRM en HvJ met het Europees recht. Maar indien er toetreding zou
zijn tot EVRM is er een gevaar dat EHRM dan echt officieel het laatste woord
zou hebben over de bescherming vd mensenrechten en dus HvJ dan op de 2de
plaats zou komen te staan (“2de piloot”)= NO NO
Professionele reden: EVRM is op 11 punten in strijd met de autonomie en
eigenheid van het Unierecht + alleen HvJ is bevoegd om te oordelen over
Europees recht
3
Vrij verkeer goederen, personen & diensten DUS NIET KAPITAAL => interne markt is wel ook kapitaal
2
, 2 Europese hoven in Luxemburg:
1. Hof van Justitie van de Europese Unie(HvJEU)
2. Europees Hof van de vrijhandelsassociatie (EVA)
Gevolg van deze beslissing: de verhouding tussen de Raad van Europa & EU is niet
optimaal , aangezien men lang bezig was geweest met het ontwerpakkoord + HvJ
verwees nietmeer naar de rechtspraak van het EHRM, terwijl dit vroeger zeer frequent
gebeurde (het was de gewoonte)
Conclusie: relatie verzuurt
Waarom is toetreden tot EVRM zo belangrijk?
er zijn 2 redenen:
1.Omdat ze het niet meer dan logisch vonden dat als ze de mensenrechten schenden
(EVRM) ,ze bestraft moesten worden door EHRM
= dus EU zou kunnen worden veroordeeld door het EHRM bij een schending vh
EVRM (vb.: recht op eerlijk proces…) *
2.Indien een lidstaat handelt binnen de werkingssfeer van het Europees recht en hierbij
het EVRM schendt, zou ze voor het EHRM kunnen gebracht worden en zou dus niet
kunnen schuilen achter “wij zijn lid van de Europese Unie, wij voeren enkel Europees
recht uit, wij doen niks verkeerd, ga naar Europa want zij zijn de schuldige.”
BOSPORUS-ZAAK 2005
Vraag: Indien een lidstaat iets doet dat het Europees voorschrijft en hierbij
EVRM schendt, kan deze lidstaat dan worden veroordeeld door het EHRM?
EHRM: eigenlijk niet, want wij gaan ervan uit dat de bescherming die het
Europees recht biedt, dezelfde is als de bescherming die het EVRM vandaag de
dag biedt. Tenzij wanneer het gaat om manifest ontoereikende bescherming vd
mensenrechten
4. EVA/EFTA (1960)
Dit was een tegenreactie op de Europese Unie
Er zijn slechts 4 landen die hier deel van uitmaken: Noorwegen, Zwitserland, IJsland
& Liechtenstein
3
, Grote verschil met de EU: EVA kiest voor een vrijhandelszone ipv een douane-unie
Wat houdt dit in?
• Tav goederen uit derde landen passen deze landen hun eigen douanetarief toe
• goederen van oorsprong uit deze 4 landen moeten geen douanerechten betalen
wanneer ze worden uitgevoerd & ingevoerd in de 4 landen uit deze
vrijhandelszone
è minder verregaand dan douane-unie!!
COMMUNAUTAIR
EGKS
Dit verdrag werd ondertekend in 1951 & trad in werking in 1952 in PARIJS
6 staten4 wouden nog verder samenwerken dan doelstellingen Raad van Europa.
Daarom sloten ze een verdrag dat ondertekend werd in Parijs voor 50 jaar (2002
uitgedooft)
Wat hield dit verdrag in?
Ze waren bereid het beheer van kolen en staal gezamenlijk te doen
Waarom?
Dan kan er geen oorlog worden gevoerd, want dan ben je op de hoogte als iemand
oorlogswapens begint te produceren die hij kan gebruiken tegen jou. Ze wouden
eigenlijk vooral Duitsland controleren door samenwerking (keep your enemies
close…)
DUS: via economische samenwerking oorlog in Europa vermijden
GROOT SUCCES! Daarom dachten ze “waarom samenwerking niet nog verder laten
gaan?”
Gevolg: EDG & EPG è beiden mislukt… (zie hieronder kort)
4
Benelux, duitsland, italië en frankrijk
4
EUROPESE SAMENWERKING INITIATIEVEN ONTSTAAN
NA WO II
Het idee van Europese samenwerking vindt zijn wortels reeds in de 17de eeuw, maar
vanaf de 20ste eeuw wordt dit idee zeer concreet
Hoezo? Mede door de 2 wereldoorlogen (vooral WO II succes)
De verschillende initiatieven kan je opdelen in 2 categorieën:
Niet-communautair/ Communautair1
intergouvernementeel
OEES – OESO EGKS
Benelux (EDG & EPG)
Raad van Europa EEG - EURATOM
EVA
Intergouvernementeel: Supranationaal/ communautair2:
- Organisatie kan geen juridisch - Instellingen kunnen onafhankelijk
bindende besluiten aan haar leden optreden van de lidstaten
opleggen
- Afspraken worden gemaakt bij
- Afspraken worden gemaakt tussen (gekwalificeerde) meerderheid
vertegenwoordigers van de lidstaten
bij consensus of unanimiteit - Besluiten zijn bindend voor alle
(vetorecht) lidstaten
- Besluiten krijgen pas rechtskracht - Besluiten kunnen directe gevolgen
nadat ze in de nationale rechtsorde hebben voor particulieren
zijn opgenomen
1
Deze term mag eigenlijk nietmeer gebruikt worden sinds verdrag van Lissabon!!
2
Toegepast op de Europese Unie wordt voor supranationaal ook vaak de term communautair gebruikt
1
,NIET COMMUNAUTAIR
1. MARSHALL-PLAN (OEES-OESO)
=Amerika wilt Europa geld geven voor heropbouw maar enkel op voorwaarde dat men
samenwerkt.
Gevolg: organisatie OEES => later omgevormd tot OESO
2. BENELUX (1944)
= is een initiatief dat vandaag de dag nog bestaat (uitzonderlijk!)
Doel: oprichten van douane-unie3( ¹ vrijhandelszone)
è artikel 350 VWEU ( samenwerking tssn deze landen is nog steeds mogelijk voor
zover de doelstellingen ervan niet bereikt zijn door de EU-verdragen)
3. RAAD VAN EUROPA (1949)
Het is 1 van de bekendste en belangrijkste internationale organisaties die opgericht is
na WOII!!
Er zijn slechts 2 landen van Europa die er geen deel van uitmaken nl: W-Rusland &
Kosovo
Alle andere Europese landen (47) zijn wel lid!
Belangrijkste realisatie: EVRM- EHRM (1950 ondertekend, maar nog héél actueel)
Is de EU lid van het EVRM?
Europese Unie zou toetreden tot EVRM (er was een ontwerpakkoord) maar HvJ was
tegen.
Echte reden: Op dit moment staan ze op dezelfde positie => EHRM houdt zich
bezig met EVRM en HvJ met het Europees recht. Maar indien er toetreding zou
zijn tot EVRM is er een gevaar dat EHRM dan echt officieel het laatste woord
zou hebben over de bescherming vd mensenrechten en dus HvJ dan op de 2de
plaats zou komen te staan (“2de piloot”)= NO NO
Professionele reden: EVRM is op 11 punten in strijd met de autonomie en
eigenheid van het Unierecht + alleen HvJ is bevoegd om te oordelen over
Europees recht
3
Vrij verkeer goederen, personen & diensten DUS NIET KAPITAAL => interne markt is wel ook kapitaal
2
, 2 Europese hoven in Luxemburg:
1. Hof van Justitie van de Europese Unie(HvJEU)
2. Europees Hof van de vrijhandelsassociatie (EVA)
Gevolg van deze beslissing: de verhouding tussen de Raad van Europa & EU is niet
optimaal , aangezien men lang bezig was geweest met het ontwerpakkoord + HvJ
verwees nietmeer naar de rechtspraak van het EHRM, terwijl dit vroeger zeer frequent
gebeurde (het was de gewoonte)
Conclusie: relatie verzuurt
Waarom is toetreden tot EVRM zo belangrijk?
er zijn 2 redenen:
1.Omdat ze het niet meer dan logisch vonden dat als ze de mensenrechten schenden
(EVRM) ,ze bestraft moesten worden door EHRM
= dus EU zou kunnen worden veroordeeld door het EHRM bij een schending vh
EVRM (vb.: recht op eerlijk proces…) *
2.Indien een lidstaat handelt binnen de werkingssfeer van het Europees recht en hierbij
het EVRM schendt, zou ze voor het EHRM kunnen gebracht worden en zou dus niet
kunnen schuilen achter “wij zijn lid van de Europese Unie, wij voeren enkel Europees
recht uit, wij doen niks verkeerd, ga naar Europa want zij zijn de schuldige.”
BOSPORUS-ZAAK 2005
Vraag: Indien een lidstaat iets doet dat het Europees voorschrijft en hierbij
EVRM schendt, kan deze lidstaat dan worden veroordeeld door het EHRM?
EHRM: eigenlijk niet, want wij gaan ervan uit dat de bescherming die het
Europees recht biedt, dezelfde is als de bescherming die het EVRM vandaag de
dag biedt. Tenzij wanneer het gaat om manifest ontoereikende bescherming vd
mensenrechten
4. EVA/EFTA (1960)
Dit was een tegenreactie op de Europese Unie
Er zijn slechts 4 landen die hier deel van uitmaken: Noorwegen, Zwitserland, IJsland
& Liechtenstein
3
, Grote verschil met de EU: EVA kiest voor een vrijhandelszone ipv een douane-unie
Wat houdt dit in?
• Tav goederen uit derde landen passen deze landen hun eigen douanetarief toe
• goederen van oorsprong uit deze 4 landen moeten geen douanerechten betalen
wanneer ze worden uitgevoerd & ingevoerd in de 4 landen uit deze
vrijhandelszone
è minder verregaand dan douane-unie!!
COMMUNAUTAIR
EGKS
Dit verdrag werd ondertekend in 1951 & trad in werking in 1952 in PARIJS
6 staten4 wouden nog verder samenwerken dan doelstellingen Raad van Europa.
Daarom sloten ze een verdrag dat ondertekend werd in Parijs voor 50 jaar (2002
uitgedooft)
Wat hield dit verdrag in?
Ze waren bereid het beheer van kolen en staal gezamenlijk te doen
Waarom?
Dan kan er geen oorlog worden gevoerd, want dan ben je op de hoogte als iemand
oorlogswapens begint te produceren die hij kan gebruiken tegen jou. Ze wouden
eigenlijk vooral Duitsland controleren door samenwerking (keep your enemies
close…)
DUS: via economische samenwerking oorlog in Europa vermijden
GROOT SUCCES! Daarom dachten ze “waarom samenwerking niet nog verder laten
gaan?”
Gevolg: EDG & EPG è beiden mislukt… (zie hieronder kort)
4
Benelux, duitsland, italië en frankrijk
4
