Sociaal recht 29.11.2024 les
1
Collectieve arbeidsverhoudingen
Werknemers en werkgevers kunnen aansluiten bij een organisatie die tot doel heeft de
beroepsbelangen van de leden te verdedigen en te vertegenwoordigen. De aansluiting is vrij, zowel
voor werknemers als voor werkgevers.
(Organisaties die de werknemers en werkgevers in de collectiviteit gaan vertegenwoordigen)
1) Professionele en interprofessionele organisaties WERKNEMERS (slide 4)
De vakorganisaties voor werknemers kunnen zijn; 2 niveaus
a) Professionele vakorganisaties = (vakcentrales of vakbonden)
o Dit zijn de organisaties waarbij de werknemers aansluiten per bedrijfstak.
o Vakcentrales of vakbonden die specifiek gaan inzoomen op die specifieke sector.
- ACV PULS
- ACV CSC METEA
- Setca
b) Interprofessionele organisaties = (vakverbonden)
o Dit zijn de organisaties waarbij de professionele vakorganisaties zijn aangesloten.
o Overkoepelende vakorganisaties op nationaal niveau
- ABVV
- ACLVB
- ACV (acv overkoepeld alle andere sectoren)
2) Professionele en interprofessionele organisaties WERKGEVERS (slide 5)
a) Professionele vakorganisaties = werkgevers sluiten aan per bedrijfstak.
- Agoria (tech industrie)
- Comeos (handel en diensten)
- Assuaralia (verzekeringsondernemingen)
b) Interprofessionele werkgevers(vak)organisaties= professionele organisaties sluiten hierbij aan.
verbod van
Belgische - VBO (Nationale vakorganisatie in het vbo)Samengevat: Wat gaan deze organisaties doen?
ondernemingen
o Ze gaan voor de werkgever wetsvoorstellen neerleggen ten voordelen van de werkgevers
om voor hen meer rechten te verkrijgen.
Krijgen of lukt het niet om te onderhandelen?
o Dan gaan ze staken, dit is de vorm van “druk” die vakbonden kunnen uitoefenen op de
overheid om bepaalde akkoorden te gaan sluiten.
Dit kan ook op ondernemingsniveau worden uitgeoefend, welke vakbond komt hier dan
aanbod? VBO (nationaal vakorganisatie)
Wie vertegenwoordigd de werkgevers?
1
, o Werkgeversorganisaties
- De werkgeversorganisatie: vertegenwoordigen de belangen v/h bedrijfsleven.
- De vakbonden: vertegenwoordigen de belangen v/d werknemers
Geef het verschil tussen de vertegenwoordiging wan de werknemer en de werkgever.
Werkgever worden vertegenwoordigd door werkgeversorganisaties. Zij verdedigen de belangen van de bedrijven
zoals kosten beheersing etc, ze gaan bij de politieke partijen gaan “lobbyen” bij de overheid voor gunstigere wetten en
voordelen.
Werknemers worden vertegenwoordigen door vakbonden zij strijden voor betere arbeidersvoorwaarden zoals: loon,
werkomstandigheden,…. Als het nodig is voeren ze actie uit(stakingen).
Samengevat: werkgeversorganisaties beschermen de belangen van bedrijven terwijl vakbonden de rechten en
belangen van werknemers verdedigen.
Waarom bestaat het CAO, waarvoor dient het en waarom bestaat niet enkel het individueel arbeidsrecht? (
Slide 6)
Omdat je met een grotere groep altijd sterker staat, het cao gaat er eigenlijk voor zorgen dat er een sociaal
overleg is in een onderneming, in een sector of op nationaal niveau.
En wat is het uitgangspunt van een sociaal overleg, wat is het doel?
Dat je hierdoor dus eigenlijk een collectieve arbeidsovereenkomst kunt sluiten.
Wat is een CAO (definitie Van het handboek kennen of goed in eigen woorden kunnen uitleggen)
Definitie van het handboek:
In de wet wordt de collectieve arbeidsovereenkomst gedefinieerd als een akkoord dat gesloten wordt tussen
een of meer werknemersorganisaties en een of meer werkgeversorganisaties of een of meer werkgevers, en
waarbij individuele en collectieve betrekkingen tussen werkgevers en werknemers in ondernemingen of in
een bedrijfstak worden vastgesteld en de rechten en verplichtingen van de contracterende partijen worden
geregeld.
Definitie van ppt:
Overeenkomst of akkoord waarbij individuelen en collectieve betrekkingen tussen werkgevers en
werknemers in ondernemingen of in een bedrijfstak worden vastgesteld en de rechten en verplichtingen van
de contracterende partijen regelt.
Je hebt collectieve arbeidsovereenkomst op nationaal niveau:
Dit geldt voor iedereen in België
Ja hebt collectieve arbeidsovereenkomsten op sectoraal niveau
Dit geldt in een bepaalde industrie bv de handelsindustrie, openbaar vervoer, metaal industrie,….
CAO op doel van de ondernemingsniveau
Dit geldt dan enkel voor een bepaalde onderneming
Wie sluit dus uiteindelijk de CAO’s? en welke niveaus
2
, o Ondernemingsniveau , Een vakbond gaat dat sluiten met een werkgever als het op
ondernemingsniveau is
o Sectoraal niveau , dan gaat een werkgeversorganisatie dat sluiten met de vakbond.
o Nationaal niveau, dan gaat het NAR (nationale arbeidsraad) die cao sluiten met de
vakbond
Definitie ppt:
- Een of meer werkgevers of representatieve werkgeversorganisaties
&
- Een of meer representatieve werknemersorganisaties
Definitie handboek:
De contracterende parttijen voor een cao kunnen zijn;
- Een of meer werkgevers en een of meer representatieve werknemersorganisaties;
- Een of meer representatieve werkgeversorganisaties en een of meer representatieve
werknemersorganisaties.
De partijen die onderhandelingen voeren en de cao sluiten zijn dus:
- Langs de zijde van de werknemers: de representatieve werknemersorganisaties en
niet de werknemers zelf; ook de niet-gesyndiceerde personeelsleden worden door
hen vertegenwoordigd;
- Langs de zijde van de werkgevers: de representatieve werkgeversorganisaties of
individuele werkgevers of een groep van de werkgevers.
Op welke niveau?
- Nationaal (in het NAR)
o VB cao 109 kennelijk ontslag
- Sectoraal (in het PC of subPC)
o Barema’s/minimumloon, arbeiders, overuren,….
- Ondernemingen
o Extra voordelen die worden toegekend, reorganisatie, afstemming van
voorwaarden in verschillende ondernemingen.
3
, BELANGRIJKE BEGRIPPEN (deel collectieve arbeidsverhouding)
NAR (Nationaal arbeidsraad
Wie is en wat doet het NAR?
Het Nationaal arbeidsraad is een groep op landelijk niveau waar werkgevers en vakbonden samen afspraken
maken over het werk. Ze maken regels die voor heel België gelden, zoals afspraken over vakantiedagen of
werkuren. Voorbeeld: NAR beslist ook over de verhoging van het minimumloon.
Paritair Comité (zeker de regels hiervan kennen)
Definitie?
Een PC wordt opgericht op het niveau van de bedrijfstak bij Koninklijk besluit en is paritair samengesteld uit
vertegenwoordigers van de representatieve professionele organisaties van de werkgevers en van de werknemers.
Op verzoek van een paritair comité kan de Koning een of meer paritaire sub comités oprichten. (De voorzitter van
de PC wordt verkozen door de Koning om de 4 jaar)
wat doet een PC?
- PC heeft als opdracht CAO’S tot stand te doen komen,(afspraken maken)
- Geschillen tussen wn’s en wg’s te voorkomen of bij te leggen
- De regering, NAR, CRB te adviseren
Waarvoor is dit opgesteld?
Een paritair comité (PC) is opgesteld om sociaal overleg mogelijk te maken tussen werkgevers en werknemers
binnen een specifieke sector. OOK weten dat het sectoraal wordt opgesteld (dat is van belang)
Ondernemingsraad
Vanaf welk ogenblik wordt een ondernemingsraad samengesteld?
- vanaf het ogenblik dat je 100 werknemers tewerkstelt
Is een ondernemingsraad paritair samengesteld?
- Ja
- Er zijn een deel werknemersvertegenwoordigers en werkgeversvertegenwoordigers.
- De voorzitter vertegenwoordigd een goede wn of wg (soms meer) bv HR of Heads of sales omdat zij over
alle informatie beschikken.
Hoe wordt de ondernemingsraad verkozen?
Definitie boek: De OR is samengesteld uit het ORhoofd, bijgestaan door de WGsafgevaardigen en
WN’safgevaardigden. Het ORhoofd is de voorzitter. Aantal leden afhank. v/h aantal personeelsleden
- De ondernemingsraad wordt verkozen tijdens de sociale verkiezingen.
- Verkiezingen nemen elke 4 jaar plaats. (laatste vond plaats in mei 2024).
- Aantal leden minimum 3 max 25
Waarover en Wat zijn de bevoegdheden van een ondernemingsraad?
o Informatieve en Adviserende bevoegdheid:
- Informatiebevoegdheid: ze krijgen veel financiële bevoegdheden en informatie, (is de onderneming
gezond, hoe ziet de winst eruit, wat is de omzet, hvl personeelsleden hebben wij, …),
- Adviserende bevoegdheid: ze moeten ook alle info krijgen voor er een ontslag gedaan word
(ondernemingsraad kan dus eigenlijk voor heel wat blokkades zorgen)
- OR is een van de belangrijkste overlegorganen in een onderneming.
- OR moet in BE over 150 wn’s beschikken.
CPBW: Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk
4
1
Collectieve arbeidsverhoudingen
Werknemers en werkgevers kunnen aansluiten bij een organisatie die tot doel heeft de
beroepsbelangen van de leden te verdedigen en te vertegenwoordigen. De aansluiting is vrij, zowel
voor werknemers als voor werkgevers.
(Organisaties die de werknemers en werkgevers in de collectiviteit gaan vertegenwoordigen)
1) Professionele en interprofessionele organisaties WERKNEMERS (slide 4)
De vakorganisaties voor werknemers kunnen zijn; 2 niveaus
a) Professionele vakorganisaties = (vakcentrales of vakbonden)
o Dit zijn de organisaties waarbij de werknemers aansluiten per bedrijfstak.
o Vakcentrales of vakbonden die specifiek gaan inzoomen op die specifieke sector.
- ACV PULS
- ACV CSC METEA
- Setca
b) Interprofessionele organisaties = (vakverbonden)
o Dit zijn de organisaties waarbij de professionele vakorganisaties zijn aangesloten.
o Overkoepelende vakorganisaties op nationaal niveau
- ABVV
- ACLVB
- ACV (acv overkoepeld alle andere sectoren)
2) Professionele en interprofessionele organisaties WERKGEVERS (slide 5)
a) Professionele vakorganisaties = werkgevers sluiten aan per bedrijfstak.
- Agoria (tech industrie)
- Comeos (handel en diensten)
- Assuaralia (verzekeringsondernemingen)
b) Interprofessionele werkgevers(vak)organisaties= professionele organisaties sluiten hierbij aan.
verbod van
Belgische - VBO (Nationale vakorganisatie in het vbo)Samengevat: Wat gaan deze organisaties doen?
ondernemingen
o Ze gaan voor de werkgever wetsvoorstellen neerleggen ten voordelen van de werkgevers
om voor hen meer rechten te verkrijgen.
Krijgen of lukt het niet om te onderhandelen?
o Dan gaan ze staken, dit is de vorm van “druk” die vakbonden kunnen uitoefenen op de
overheid om bepaalde akkoorden te gaan sluiten.
Dit kan ook op ondernemingsniveau worden uitgeoefend, welke vakbond komt hier dan
aanbod? VBO (nationaal vakorganisatie)
Wie vertegenwoordigd de werkgevers?
1
, o Werkgeversorganisaties
- De werkgeversorganisatie: vertegenwoordigen de belangen v/h bedrijfsleven.
- De vakbonden: vertegenwoordigen de belangen v/d werknemers
Geef het verschil tussen de vertegenwoordiging wan de werknemer en de werkgever.
Werkgever worden vertegenwoordigd door werkgeversorganisaties. Zij verdedigen de belangen van de bedrijven
zoals kosten beheersing etc, ze gaan bij de politieke partijen gaan “lobbyen” bij de overheid voor gunstigere wetten en
voordelen.
Werknemers worden vertegenwoordigen door vakbonden zij strijden voor betere arbeidersvoorwaarden zoals: loon,
werkomstandigheden,…. Als het nodig is voeren ze actie uit(stakingen).
Samengevat: werkgeversorganisaties beschermen de belangen van bedrijven terwijl vakbonden de rechten en
belangen van werknemers verdedigen.
Waarom bestaat het CAO, waarvoor dient het en waarom bestaat niet enkel het individueel arbeidsrecht? (
Slide 6)
Omdat je met een grotere groep altijd sterker staat, het cao gaat er eigenlijk voor zorgen dat er een sociaal
overleg is in een onderneming, in een sector of op nationaal niveau.
En wat is het uitgangspunt van een sociaal overleg, wat is het doel?
Dat je hierdoor dus eigenlijk een collectieve arbeidsovereenkomst kunt sluiten.
Wat is een CAO (definitie Van het handboek kennen of goed in eigen woorden kunnen uitleggen)
Definitie van het handboek:
In de wet wordt de collectieve arbeidsovereenkomst gedefinieerd als een akkoord dat gesloten wordt tussen
een of meer werknemersorganisaties en een of meer werkgeversorganisaties of een of meer werkgevers, en
waarbij individuele en collectieve betrekkingen tussen werkgevers en werknemers in ondernemingen of in
een bedrijfstak worden vastgesteld en de rechten en verplichtingen van de contracterende partijen worden
geregeld.
Definitie van ppt:
Overeenkomst of akkoord waarbij individuelen en collectieve betrekkingen tussen werkgevers en
werknemers in ondernemingen of in een bedrijfstak worden vastgesteld en de rechten en verplichtingen van
de contracterende partijen regelt.
Je hebt collectieve arbeidsovereenkomst op nationaal niveau:
Dit geldt voor iedereen in België
Ja hebt collectieve arbeidsovereenkomsten op sectoraal niveau
Dit geldt in een bepaalde industrie bv de handelsindustrie, openbaar vervoer, metaal industrie,….
CAO op doel van de ondernemingsniveau
Dit geldt dan enkel voor een bepaalde onderneming
Wie sluit dus uiteindelijk de CAO’s? en welke niveaus
2
, o Ondernemingsniveau , Een vakbond gaat dat sluiten met een werkgever als het op
ondernemingsniveau is
o Sectoraal niveau , dan gaat een werkgeversorganisatie dat sluiten met de vakbond.
o Nationaal niveau, dan gaat het NAR (nationale arbeidsraad) die cao sluiten met de
vakbond
Definitie ppt:
- Een of meer werkgevers of representatieve werkgeversorganisaties
&
- Een of meer representatieve werknemersorganisaties
Definitie handboek:
De contracterende parttijen voor een cao kunnen zijn;
- Een of meer werkgevers en een of meer representatieve werknemersorganisaties;
- Een of meer representatieve werkgeversorganisaties en een of meer representatieve
werknemersorganisaties.
De partijen die onderhandelingen voeren en de cao sluiten zijn dus:
- Langs de zijde van de werknemers: de representatieve werknemersorganisaties en
niet de werknemers zelf; ook de niet-gesyndiceerde personeelsleden worden door
hen vertegenwoordigd;
- Langs de zijde van de werkgevers: de representatieve werkgeversorganisaties of
individuele werkgevers of een groep van de werkgevers.
Op welke niveau?
- Nationaal (in het NAR)
o VB cao 109 kennelijk ontslag
- Sectoraal (in het PC of subPC)
o Barema’s/minimumloon, arbeiders, overuren,….
- Ondernemingen
o Extra voordelen die worden toegekend, reorganisatie, afstemming van
voorwaarden in verschillende ondernemingen.
3
, BELANGRIJKE BEGRIPPEN (deel collectieve arbeidsverhouding)
NAR (Nationaal arbeidsraad
Wie is en wat doet het NAR?
Het Nationaal arbeidsraad is een groep op landelijk niveau waar werkgevers en vakbonden samen afspraken
maken over het werk. Ze maken regels die voor heel België gelden, zoals afspraken over vakantiedagen of
werkuren. Voorbeeld: NAR beslist ook over de verhoging van het minimumloon.
Paritair Comité (zeker de regels hiervan kennen)
Definitie?
Een PC wordt opgericht op het niveau van de bedrijfstak bij Koninklijk besluit en is paritair samengesteld uit
vertegenwoordigers van de representatieve professionele organisaties van de werkgevers en van de werknemers.
Op verzoek van een paritair comité kan de Koning een of meer paritaire sub comités oprichten. (De voorzitter van
de PC wordt verkozen door de Koning om de 4 jaar)
wat doet een PC?
- PC heeft als opdracht CAO’S tot stand te doen komen,(afspraken maken)
- Geschillen tussen wn’s en wg’s te voorkomen of bij te leggen
- De regering, NAR, CRB te adviseren
Waarvoor is dit opgesteld?
Een paritair comité (PC) is opgesteld om sociaal overleg mogelijk te maken tussen werkgevers en werknemers
binnen een specifieke sector. OOK weten dat het sectoraal wordt opgesteld (dat is van belang)
Ondernemingsraad
Vanaf welk ogenblik wordt een ondernemingsraad samengesteld?
- vanaf het ogenblik dat je 100 werknemers tewerkstelt
Is een ondernemingsraad paritair samengesteld?
- Ja
- Er zijn een deel werknemersvertegenwoordigers en werkgeversvertegenwoordigers.
- De voorzitter vertegenwoordigd een goede wn of wg (soms meer) bv HR of Heads of sales omdat zij over
alle informatie beschikken.
Hoe wordt de ondernemingsraad verkozen?
Definitie boek: De OR is samengesteld uit het ORhoofd, bijgestaan door de WGsafgevaardigen en
WN’safgevaardigden. Het ORhoofd is de voorzitter. Aantal leden afhank. v/h aantal personeelsleden
- De ondernemingsraad wordt verkozen tijdens de sociale verkiezingen.
- Verkiezingen nemen elke 4 jaar plaats. (laatste vond plaats in mei 2024).
- Aantal leden minimum 3 max 25
Waarover en Wat zijn de bevoegdheden van een ondernemingsraad?
o Informatieve en Adviserende bevoegdheid:
- Informatiebevoegdheid: ze krijgen veel financiële bevoegdheden en informatie, (is de onderneming
gezond, hoe ziet de winst eruit, wat is de omzet, hvl personeelsleden hebben wij, …),
- Adviserende bevoegdheid: ze moeten ook alle info krijgen voor er een ontslag gedaan word
(ondernemingsraad kan dus eigenlijk voor heel wat blokkades zorgen)
- OR is een van de belangrijkste overlegorganen in een onderneming.
- OR moet in BE over 150 wn’s beschikken.
CPBW: Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk
4
