BS9
1. Kan het biologisch risicogedrag borderline verklaren BS 9, MB
Borderline persoonlijkheidsstoornis
- Deze mensen hebben meestal instabiele relaties met andere mensen.
- Ze zijn vaak impulsief
- Ze hebben een wankel en wisselend zelfbeeld
- Ze hebben last van plotselinge, extreme stemmingswisselingen en terugkerend
suïcidaal gedraag.
- Ze ervaren een chronisch gevoel van leegte
Mogelijke oorzaken: borderline persoonlijkheidsstoornis
- ‘’Hysterie’’ → Freud (1856-1939) (deze mensen hebben zich niet goed ontwikkelt)
- ‘’vroege ontwikkelingsstoornis’’ een niet ontwikkelde agressie regulatie drift→
Kernberg (1928-heden)
- ‘’Opeenstapeling van trauma’s in de kindertijd’’→ Rhode- Dasher (1937-heden)
- ‘’Ervaringen met geweld en sexueel misbruik’’→ Reddeman (1943-heden), Sachse
(1949-heden)
- ‘’Gevolgen van bindingstrauma’’→ Ruppert (1957-heden)
Behandelingsmogelijkheden BPS
- Cognitieve gedragstherapie→ ‘verkeerde’ denkpatronen om te buigen, realistischer te
kijken naar situaties en gedrag te veranderen.
- Schematherapie→ schematherapie gaat ervan uit dat jouw huidige gevoelsleven en
de manier waarop je naar jezelf en naar anderen kijkt, wordt bepaald door ervaringen
en gebeurtenissen uit het verleden.
- Psychodynamisch therapie→ Samen met je therapeut aan het werk. Je krijgt daarbij
inzicht in vertrouwde overlevingsstrategieën en welk gedrag je kan helpen om minder
last te hebben van je klachten
- Vaardigheidstraining emotie regulatie stoornis→ je leert beter omgaan met je emoties
en meer balans te krijgen in je leven.
- Systeemtherapie→ samen onderzoeken we hoe we de (negatieve) invloed van
borderline op je relaties kunnen verminderen.
- Mentally based treatment→ MBT is een behandeling waarin je het gedrag van jezelf
en van anderen beter kan begrijpen. Je krijgt meer zicht op achterliggende gevoelens
en gedachten.
- Dialectische gedragstherapie → het denken, voelen en het gedrag wordt onderzocht.
Daarna ervaar je wat de gevolgen zijn van je houding en gedrag op anderen.
- Psychodynamische behandeling→ een vorm van therapie waarin de gedachten,
gevoelens en ideeën van de cliënt actief in beweging worden gezet.
Biologisch risicogedrag BPS
- Stemmingswisselingen (woede, prikkelbaarheid, angst)
- Depressie
- Suïcidaliteit
- Dissociatieve verschijnselen
- Pyschose
- Relatie problemen/ ruzies
- Onvoorspelbaar/ ontremd gedrag, zelfdestructief, handelen (automutilatie)
, - Middelengebruik
- Onveilige seks
- Impulsieve gevaarlijke acties ( vb Boos/ woedend autorijden)\
Aantekeningen kennislab
- Mensen met een borderline problematiek proberen soms de angst te verlichten door
zichzelf in de huid te snijden hoe noemt men dit? → automutilatie
- Bij angst en paniek kunnen rustgevende medicatie worden toegediend, hoe noemt
men de groep angst-dempende middelen→ anxiolytica
- Problemen met de impulsbeheersing bij mensen met een borderline
persoonlijkheidsstoornis worden mogelijk veroorzaakt door afwijkingen in de
neuronale netwerken tussen de prefrontale cortex en→ lymbisch systeem (betrokken
bij emoties)
- Mensen met borderline zijn niet stabiel in het onderhouden van een beeld van
zichzelf
2. Kan van verschillende psychofarmaca de (contra-indicaties, werking en
bijwerking, bijzonderheden en interacties benoemen. BS 9, MB
Medicatie (psychofarmaca) bij persoonlijkheidsstoornissen
- Behandeling met medicatie zijn geen directe therapie. (meer symptoombestrijding)
Indirect wel:
- Antidepressiva
- Angst remmende middelen
- Antipsychotica
Antidepressiva
- Bij stemmingsstoornissen
- Klassieke antidepressiva: TCA (tricyclische antidepressiva)
- Moderne antidepressiva: SSRI (remmen de heropname van serotonine)
- Werken op:
• Noradrenaline: antidepressief en activerend
• Serotonine: antidepressief en angstdepend
- Werking pas na twee tot vier weken zichtbaar/ merkbaar.
- Moeten na verbetering van de symptomen minsten 6 maanden gebruikt worden.
- Nierfunctie moet goed zijn, bloedspiegels moeten regelmatig worden gecontroleerd.
Microscopische bouw en werking van het brein
- Zenuwcellen en neurotransmitters
, - SSRI zit voornamelijk op serotonine, die wordt naar de overkant gegeven. En die
wordt ontvangen door de receptoren. Weinig receptoren en veel serotonine, dus de
serotonine verdwijnt en werkt dus niet. De moderne medicatie zorgt dat serotonine
wordt omkapseld en weer terug gebracht wordt in de cel en opnieuw wordt
aangeboden. Dus je geeft een dubbele hoeveelheid serotonine. De receptoren
ontvangen dan voldoende serotonine en dat zou ervoor zorgen dat de depressieve
gevoelens stijgen.
Mogelijke bijwerkingen van klassieke AD (TCA’s)
- Droge mond
- Droge ogen en wazig zien
- Moeilijk plassen
- Verstopping van de darmen
- Seksuele stoornissen (zoals minder zin in seks)
- Duizeligheid
- Versnelde hartslag door tijdelijk verlaagde bloeddruk
- Sufheid
- Verwardheid
- Gewichtstoename (door meer eetlust)
- Verminderde hartwerking
Mogelijke bijwerkingen moderne AD (SSRI’s)
- Maag- en darmklachten (misselijkheid, braken, diarree)
- Nervositeit
- Hoofdpijn
- Toegenomen prikkelbaarheid of agressie
- Gewichtsafname of toename
- Slapeloosheid
- Seksuele stoornissen of het verlies van seksuele gevoelens
- Bloedingsstoornissen (sneller blauwe plekken)
Angstremmende middelen (anxiolytica)
- Bij angst, opwinding, woede en razernij
Angstremmers, slaap- en kalmeringsmiddelen
- Groep: anxiolytica of angstdempende middelen
- (minor tranquillizers, sederende middelen, slaapmiddelen en anti-epileptica):
• Anxiolytica (rustig worden)
• Benzodiazepinen (angstdempend/ slaapverwekkend)
, - Werking: dempen werking centraal zenuwstelsel
Benzodiazepinen
- Anxiolytische werking
- Sederende (kalmerende ) en hypnotische werking
- Anticonvulsieve werking (onderdrukken zenuwstelsel)
- Spierrelaxerende werking
- Anxiolytica: langwerkend: T ½ (halfwaardetijd) > 12 uur
- Hypnotica: kortwerkend: T ½ 3-6 uur. Geeft aan wanneer een medicatie zijn hoogste
werking heeft, daarna neemt het af.
Wanneer wordt het ook gegeven
- Profylaxe: ‘’bijv alcohol onthoudingsverschijnselen’’ hiervoor worden ook
benzodiazepinen gegeven.
- Anti- epileptica
- Koortsconvulsies: bij kinderen <3 jaar
Benzodiazepinen bijwerkingen
- Afvlakking: psychisch functioneren, dufheid
- Concentratie stoornis: afname alertheid en motorische vaardigheid (cave: autorijden)
- Paradoxale reactie: rusteloosheid, agitatie, hallucinaties, wanen, agressief gedrag:
vooral bij ouderen, jongeren en drugsverslaafden
- Afhankelijkheid: abstinentieverschijnselen
- Rebound gedrag: meer angst/ slapeloosheid (Bij zeer kortwerkende middelen)
- Amnesie: vergeetachtigheid
- Cave (onder/over dosering) interacties met alcohol en andere psychotrope stoffen
Antipsychotica
- Bij psychotische ontwikkeling
- Medicatie werkt o.a. op de neurotransmitter dopamine
- Onderdrukken de dopamine activiteit
- Is in feite symptoombestrijding en preventie
- Verminderen psychotische symptomen:
• Onderdrukken hallucinaties en wanen
• Vermindering van opwinding, agressie en angst
• Algemeen kalmerende werking
• Soms treedt juist activering op en wordt bewegingsloosheid doorbroken.
Soorten antipsychotica
- Klassieke of typische antipsychotica: butyrofenonen (vb. haloperidol), een aantal van
deze verbindingen heeft een uitgesproken antidopaminerge (D2-) werking.
- Atypische antipsychotica: aripiprazol, clozapine, risperidon, olanzapine, paliperidon
en quetiapine.
Bijwerkingen psychofarmaca
- Extrapiramidale verschijnselen (voornamelijk bij klassieke antipsychotica)
(bewegingsstoornissen, kwijlen, slecht praten, stijfheid in bewegen)
- Metabool syndroom (voornamelijk bij de moderne antipsychotica) (metingen die
verricht kunnen worden)
1. Kan het biologisch risicogedrag borderline verklaren BS 9, MB
Borderline persoonlijkheidsstoornis
- Deze mensen hebben meestal instabiele relaties met andere mensen.
- Ze zijn vaak impulsief
- Ze hebben een wankel en wisselend zelfbeeld
- Ze hebben last van plotselinge, extreme stemmingswisselingen en terugkerend
suïcidaal gedraag.
- Ze ervaren een chronisch gevoel van leegte
Mogelijke oorzaken: borderline persoonlijkheidsstoornis
- ‘’Hysterie’’ → Freud (1856-1939) (deze mensen hebben zich niet goed ontwikkelt)
- ‘’vroege ontwikkelingsstoornis’’ een niet ontwikkelde agressie regulatie drift→
Kernberg (1928-heden)
- ‘’Opeenstapeling van trauma’s in de kindertijd’’→ Rhode- Dasher (1937-heden)
- ‘’Ervaringen met geweld en sexueel misbruik’’→ Reddeman (1943-heden), Sachse
(1949-heden)
- ‘’Gevolgen van bindingstrauma’’→ Ruppert (1957-heden)
Behandelingsmogelijkheden BPS
- Cognitieve gedragstherapie→ ‘verkeerde’ denkpatronen om te buigen, realistischer te
kijken naar situaties en gedrag te veranderen.
- Schematherapie→ schematherapie gaat ervan uit dat jouw huidige gevoelsleven en
de manier waarop je naar jezelf en naar anderen kijkt, wordt bepaald door ervaringen
en gebeurtenissen uit het verleden.
- Psychodynamisch therapie→ Samen met je therapeut aan het werk. Je krijgt daarbij
inzicht in vertrouwde overlevingsstrategieën en welk gedrag je kan helpen om minder
last te hebben van je klachten
- Vaardigheidstraining emotie regulatie stoornis→ je leert beter omgaan met je emoties
en meer balans te krijgen in je leven.
- Systeemtherapie→ samen onderzoeken we hoe we de (negatieve) invloed van
borderline op je relaties kunnen verminderen.
- Mentally based treatment→ MBT is een behandeling waarin je het gedrag van jezelf
en van anderen beter kan begrijpen. Je krijgt meer zicht op achterliggende gevoelens
en gedachten.
- Dialectische gedragstherapie → het denken, voelen en het gedrag wordt onderzocht.
Daarna ervaar je wat de gevolgen zijn van je houding en gedrag op anderen.
- Psychodynamische behandeling→ een vorm van therapie waarin de gedachten,
gevoelens en ideeën van de cliënt actief in beweging worden gezet.
Biologisch risicogedrag BPS
- Stemmingswisselingen (woede, prikkelbaarheid, angst)
- Depressie
- Suïcidaliteit
- Dissociatieve verschijnselen
- Pyschose
- Relatie problemen/ ruzies
- Onvoorspelbaar/ ontremd gedrag, zelfdestructief, handelen (automutilatie)
, - Middelengebruik
- Onveilige seks
- Impulsieve gevaarlijke acties ( vb Boos/ woedend autorijden)\
Aantekeningen kennislab
- Mensen met een borderline problematiek proberen soms de angst te verlichten door
zichzelf in de huid te snijden hoe noemt men dit? → automutilatie
- Bij angst en paniek kunnen rustgevende medicatie worden toegediend, hoe noemt
men de groep angst-dempende middelen→ anxiolytica
- Problemen met de impulsbeheersing bij mensen met een borderline
persoonlijkheidsstoornis worden mogelijk veroorzaakt door afwijkingen in de
neuronale netwerken tussen de prefrontale cortex en→ lymbisch systeem (betrokken
bij emoties)
- Mensen met borderline zijn niet stabiel in het onderhouden van een beeld van
zichzelf
2. Kan van verschillende psychofarmaca de (contra-indicaties, werking en
bijwerking, bijzonderheden en interacties benoemen. BS 9, MB
Medicatie (psychofarmaca) bij persoonlijkheidsstoornissen
- Behandeling met medicatie zijn geen directe therapie. (meer symptoombestrijding)
Indirect wel:
- Antidepressiva
- Angst remmende middelen
- Antipsychotica
Antidepressiva
- Bij stemmingsstoornissen
- Klassieke antidepressiva: TCA (tricyclische antidepressiva)
- Moderne antidepressiva: SSRI (remmen de heropname van serotonine)
- Werken op:
• Noradrenaline: antidepressief en activerend
• Serotonine: antidepressief en angstdepend
- Werking pas na twee tot vier weken zichtbaar/ merkbaar.
- Moeten na verbetering van de symptomen minsten 6 maanden gebruikt worden.
- Nierfunctie moet goed zijn, bloedspiegels moeten regelmatig worden gecontroleerd.
Microscopische bouw en werking van het brein
- Zenuwcellen en neurotransmitters
, - SSRI zit voornamelijk op serotonine, die wordt naar de overkant gegeven. En die
wordt ontvangen door de receptoren. Weinig receptoren en veel serotonine, dus de
serotonine verdwijnt en werkt dus niet. De moderne medicatie zorgt dat serotonine
wordt omkapseld en weer terug gebracht wordt in de cel en opnieuw wordt
aangeboden. Dus je geeft een dubbele hoeveelheid serotonine. De receptoren
ontvangen dan voldoende serotonine en dat zou ervoor zorgen dat de depressieve
gevoelens stijgen.
Mogelijke bijwerkingen van klassieke AD (TCA’s)
- Droge mond
- Droge ogen en wazig zien
- Moeilijk plassen
- Verstopping van de darmen
- Seksuele stoornissen (zoals minder zin in seks)
- Duizeligheid
- Versnelde hartslag door tijdelijk verlaagde bloeddruk
- Sufheid
- Verwardheid
- Gewichtstoename (door meer eetlust)
- Verminderde hartwerking
Mogelijke bijwerkingen moderne AD (SSRI’s)
- Maag- en darmklachten (misselijkheid, braken, diarree)
- Nervositeit
- Hoofdpijn
- Toegenomen prikkelbaarheid of agressie
- Gewichtsafname of toename
- Slapeloosheid
- Seksuele stoornissen of het verlies van seksuele gevoelens
- Bloedingsstoornissen (sneller blauwe plekken)
Angstremmende middelen (anxiolytica)
- Bij angst, opwinding, woede en razernij
Angstremmers, slaap- en kalmeringsmiddelen
- Groep: anxiolytica of angstdempende middelen
- (minor tranquillizers, sederende middelen, slaapmiddelen en anti-epileptica):
• Anxiolytica (rustig worden)
• Benzodiazepinen (angstdempend/ slaapverwekkend)
, - Werking: dempen werking centraal zenuwstelsel
Benzodiazepinen
- Anxiolytische werking
- Sederende (kalmerende ) en hypnotische werking
- Anticonvulsieve werking (onderdrukken zenuwstelsel)
- Spierrelaxerende werking
- Anxiolytica: langwerkend: T ½ (halfwaardetijd) > 12 uur
- Hypnotica: kortwerkend: T ½ 3-6 uur. Geeft aan wanneer een medicatie zijn hoogste
werking heeft, daarna neemt het af.
Wanneer wordt het ook gegeven
- Profylaxe: ‘’bijv alcohol onthoudingsverschijnselen’’ hiervoor worden ook
benzodiazepinen gegeven.
- Anti- epileptica
- Koortsconvulsies: bij kinderen <3 jaar
Benzodiazepinen bijwerkingen
- Afvlakking: psychisch functioneren, dufheid
- Concentratie stoornis: afname alertheid en motorische vaardigheid (cave: autorijden)
- Paradoxale reactie: rusteloosheid, agitatie, hallucinaties, wanen, agressief gedrag:
vooral bij ouderen, jongeren en drugsverslaafden
- Afhankelijkheid: abstinentieverschijnselen
- Rebound gedrag: meer angst/ slapeloosheid (Bij zeer kortwerkende middelen)
- Amnesie: vergeetachtigheid
- Cave (onder/over dosering) interacties met alcohol en andere psychotrope stoffen
Antipsychotica
- Bij psychotische ontwikkeling
- Medicatie werkt o.a. op de neurotransmitter dopamine
- Onderdrukken de dopamine activiteit
- Is in feite symptoombestrijding en preventie
- Verminderen psychotische symptomen:
• Onderdrukken hallucinaties en wanen
• Vermindering van opwinding, agressie en angst
• Algemeen kalmerende werking
• Soms treedt juist activering op en wordt bewegingsloosheid doorbroken.
Soorten antipsychotica
- Klassieke of typische antipsychotica: butyrofenonen (vb. haloperidol), een aantal van
deze verbindingen heeft een uitgesproken antidopaminerge (D2-) werking.
- Atypische antipsychotica: aripiprazol, clozapine, risperidon, olanzapine, paliperidon
en quetiapine.
Bijwerkingen psychofarmaca
- Extrapiramidale verschijnselen (voornamelijk bij klassieke antipsychotica)
(bewegingsstoornissen, kwijlen, slecht praten, stijfheid in bewegen)
- Metabool syndroom (voornamelijk bij de moderne antipsychotica) (metingen die
verricht kunnen worden)
