Samenvatting tentamen historisch denken/inleiding B

1 Geschiedenis

- Definities geschiedenis, verleden, historisch denken
 Geschiedenis:
 Beelden over het verleden zoals ze door geschiedwetenschappers worden
vastgesteld, want:
 Verleden bestaat niet meer
 Historici onderzoeken overblijfselen uit verleden, niet het verleden
 Geschiedenis gaat over het verleden van de menselijke cultuur,
menselijk handelen
 Theorie van geschiedenis
 Niet verleden onderzocht, maar manieren waarop verleden door
historici gereconstrueerd wordt
 Historisch denken:
 Besef van tijdsverschil. Verleden verschilt van heden.
 6 kenmerken historisch denken:
 Periodiseren
 Chronologie
 Voorkomen anachronismen
 Houden van historische distantie
 Besef contingentie
 Aandacht voor context en proces waarbinnen gebeurtenissen
plaatsvinden
 Niet historisch denken:
 Traditie
 Nostalgie
 Vooruitgangsdenken
 Verleden:
 Zaken die wij tegenwoordig op grond van de gegevens die nog zijn
overgebleven, met behulp van onze hedendaagse taal en perspectief nog als
feit kunnen vaststellen over wat er vroeger is gebeurd
- Redeneren.
 Problematisch:
 Bronnen
 Bestaan meestal geen bronnen
 Taal
 ‘Vertaalprobleem’
 Interpretatie
 Normen, waarden van toen en nu
- Nut van geschiedenis.
 Identiteitsvorming, staatsburgerlijke functie
 Tegengaan mythevorming
 Aanscherpen moreel besef
 In twijfel trekken van ‘natuurlijke’ zaken
 Relativering van heden en jezelf
 Inzicht in menselijk bestaan
 Geen direct nut

2 verzamelen

, - Soorten bronnen
 Wat zijn bronnen
 Overblijfselen uit het verleden die gebruikt worden om iets te weten te
komen over de ontwikkeling van de menselijke cultuur
 Bewijsmateriaal
 Soorten bronnen
 Primaire bronnen
 Bewijsmateriaal, overblijfselen die dateren uit de periode die
onderzocht wordt
 Geschreven: pamfletten, documenten, kranten, registers etc.
 Gepubliceerd: openbaar, uitgegeven, voor
nageslacht etc.
 Ongepubliceerd: niet openbaar, archieven, brieven
etc.
 Ongeschreven: schilderijen, foto’s, film, wapens etc.
 Secundaire bronnen
 Materiaal uit een latere periode dan de tijd die onderzocht wordt.
Verleden gereconstrueerd, geïnterpreteerd op wetenschappelijke
wijze, vaak op basis van primaire bronnen
- Bronnenkritiek
 Brongericht
 Bronnen uitgangspunt, leiden tot onderzoeksvraag
 Probleem gericht
 Vraag als uitgangspunt, bronnen erbij zoeken
 Bronnenkritiek
 Externe bronnenkritiek: is de bron echt?
 Interne bronnenkritiek
 Betrouwbaarheid
 Maker bron
 Tijd waarin bron is gemaakt
 Info waarover maker beschikte
 Bedoeling waarmee bron is gemaakt
 Representativiteit
 Vertegenwoordiging van algemeen of uniek
 Hoeveel dergelijke bronnen nog meer
 Op hoeveel gevallen info van toepassing
 Op hoeveel info heeft maker zich gebaseerd




- Feiten