Microbiologie: deel parasitologie, mycologie en antibiotica
DEEL 1: PARASITOLOGIE
Inleiding
Belang van parasitaire infecties
Enkele voorbeelden
- Malaria: >200 miljoen zieken/jaar, >0.4 miljoen doden
- Slaapziekte: >3000 gevallen per jaar + enorme economische schade
- Schistosoma: >250 miljoen mensen geïnfecteerd
- Ascaris: >1 miljard mensen geïnfecteerd
→ laatste 2 zijn wormen; komen meer voor in tropische gebieden
→ Vooral in ontwikkelingslanden ~ hygiënische omstandigheden zeer belangrijk
Sommige parasieten komen ook in de Westerse wereld voor vb. Toxoplasma
Sommige parasieten zijn opportunisten = infecteren vooral mensen met onderdrukte immuniteit,
zoals AIDS patiënten en bij transplantatie
Parasitisme
Vorm van symbiose waarbij één van de partners afhankelijk is van de andere partner ivm nutriënten,
protectie etc. Hierbij “geniet” de parasiet van deze vorm van samenleving, terwijl het schadelijk is
voor de gastheer.
2 soorten parasieten:
- Ectoparasieten → op lichaam, buitenkant: bv teken, bloedzuigers → niet bespreken
- Endoparasieten → in het lichaam: onderscheid tussen protozoa en helminthes
o Protozoa = eukaryote eencelligen zonder celwand
o Helminthes zijn wormen
Onderverdeling van parasieten gebaseerd op basis van voortbewegingswijze
- Amoebidae: amoeboide voortbeweging met pseudopodium
- Mastigophora: flagellaten
→ Giardia, Leishmania, Trypanosoma
- Apicomplexa: aanwezigheid van apicaal complex voor cel-invasie
→ Plasmodium, Toxoplasma
- (Ciliophora): cilia zijn miniatuur flagellen
- (Microsporidia) → worden tegenwoordig bij fungi ondergebracht, hebben geen
mitochondrium
,Ciliophora:
- Cilia zijn miniatuur flagellen of trilharen
- Medisch niet belangrijk
- Pantoffeldiertje of Paramecium
→ leeft in water
- Balantidium Coli
o Wel medisch belangrijk
→ intestinale infectie, kan diarree veroorzaken
o Gelimiteerd en niet problematisch, tenzij er immunosuppressie is
Amoebae
Cellen die zich amoeboide gaan voortbewegen ~ structuur cytoplasma
- Buitenste zone: plasma gel
- Binnenste zone: plasma sol
- Plasma gel is meer gelachtig door de gepolymeriseerde
actine in het cytokine skelet
Voortbeweging:
- Plasmagel aan voorkant: polymerisatie → naar voorkant
groeien, terwijl het aan de achter kant wordt omgezet
naar plasmasol (depolymerisatie)
→ voortbeweging via ‘glijden’
- Pseudopodium = polymerisatie cytoskelet + adhesie aan substraat, achterkant laat los en
voorkant aangroeien
→ Typisch pseudopodium!!
Onderdeel van de protozoa
Entamoeba histolytica
Kan zorgen voor zware diarree
Opbouw:
- Pseudopodium
- Microscopisch goed te herkennen door uitzicht van celkern ~ fietswiel
- Cysten vormen = kleiner en gecondenseerd + hebben chitine celwand → beschermen;
rustend stadium dat tegen ongunstige omstandigheden gaat
- Chromatide staafjes: “chromatoidal bars” = conglomeraten (groepjes) van ribosomen;
karakteristieke vorm voor Amoebe
Komt overal ter wereld voor(= kosmopoliet)
- Cysten overgedragen via feces ~ hygiëne
- Cysten overleven in darmkanaal van insecten → transporteren over grotere afstanden:
parasiet verspreiden
, Levenscyclus E. histolytica
- Begint bij cysten: oraal opgenomen
- Cyste komt in maag terecht: lage pH → cyste activeren
- Cyste naar darm → parasiet kruipt uit cyste: groeien en
voeren zich met darm inhoud
→ trofozoïet = voedende en groeiende vorm van
parasiet
- Vermenigvuldigt in lumen van darm
- Terug nieuwe cysten vormen → via feces naar buiten
= Luminale amoebiase
- Niet pathologisch als het enkel in lumen aanwezig is ~
asymptomatisch
- Wel infectieus, want productie en verspreiding van
cysten
Invasieve amoebiase
→ Wel problemen: parasiet gaat door epitheliaal weefsel naar het subepitheliaal weefsel
- Pathologisch, maar weinig infectieus (cysten geraken niet naar buiten)
- Vasthechten aan glycocalyx (= suikers op mucosa)
- Krachtige proteasen produceren = histolysine
→ Gaten in epitheelcel en zo invasie van submucosaal weefsel
→ Darmepitheel kapot maken
- Kunnen abcessen en ulceraties veroorzaken = ontstekingsreactie
→ eten submucosaal weefsel op: groeien en prolifereren
- Parasiet komt in bloedvaten → lever
o Hepatitis veroorzaken = ontsteking van de lever (levercellen opgegeten)
o Heel gevaarlijk → lethaal
o Hepatische amoebiase
- Vanuit lever verder migreren → buikholte: perforatie abdomen
- Verder doorheen diafragma → longen
- Nog verder naar overal in lichaam = secundaire amoebiase
o Longen, hersenen, gonaden, hart, huid,...
→ Infectie van hersenen, ogen, gezicht: zeldzaam maar abrupt en meestal lethaal, wellicht door
rechtstreekse infectie
- Infectie via ogen
- Cysten in ogen → proliferatie
- Via oogzenuw rechtstreeks naar hersenen
- Neuronen opeten en daar prolifereren
- Heel schadelijk → lethaal
- Eerder zeldzaam deze weg
DEEL 1: PARASITOLOGIE
Inleiding
Belang van parasitaire infecties
Enkele voorbeelden
- Malaria: >200 miljoen zieken/jaar, >0.4 miljoen doden
- Slaapziekte: >3000 gevallen per jaar + enorme economische schade
- Schistosoma: >250 miljoen mensen geïnfecteerd
- Ascaris: >1 miljard mensen geïnfecteerd
→ laatste 2 zijn wormen; komen meer voor in tropische gebieden
→ Vooral in ontwikkelingslanden ~ hygiënische omstandigheden zeer belangrijk
Sommige parasieten komen ook in de Westerse wereld voor vb. Toxoplasma
Sommige parasieten zijn opportunisten = infecteren vooral mensen met onderdrukte immuniteit,
zoals AIDS patiënten en bij transplantatie
Parasitisme
Vorm van symbiose waarbij één van de partners afhankelijk is van de andere partner ivm nutriënten,
protectie etc. Hierbij “geniet” de parasiet van deze vorm van samenleving, terwijl het schadelijk is
voor de gastheer.
2 soorten parasieten:
- Ectoparasieten → op lichaam, buitenkant: bv teken, bloedzuigers → niet bespreken
- Endoparasieten → in het lichaam: onderscheid tussen protozoa en helminthes
o Protozoa = eukaryote eencelligen zonder celwand
o Helminthes zijn wormen
Onderverdeling van parasieten gebaseerd op basis van voortbewegingswijze
- Amoebidae: amoeboide voortbeweging met pseudopodium
- Mastigophora: flagellaten
→ Giardia, Leishmania, Trypanosoma
- Apicomplexa: aanwezigheid van apicaal complex voor cel-invasie
→ Plasmodium, Toxoplasma
- (Ciliophora): cilia zijn miniatuur flagellen
- (Microsporidia) → worden tegenwoordig bij fungi ondergebracht, hebben geen
mitochondrium
,Ciliophora:
- Cilia zijn miniatuur flagellen of trilharen
- Medisch niet belangrijk
- Pantoffeldiertje of Paramecium
→ leeft in water
- Balantidium Coli
o Wel medisch belangrijk
→ intestinale infectie, kan diarree veroorzaken
o Gelimiteerd en niet problematisch, tenzij er immunosuppressie is
Amoebae
Cellen die zich amoeboide gaan voortbewegen ~ structuur cytoplasma
- Buitenste zone: plasma gel
- Binnenste zone: plasma sol
- Plasma gel is meer gelachtig door de gepolymeriseerde
actine in het cytokine skelet
Voortbeweging:
- Plasmagel aan voorkant: polymerisatie → naar voorkant
groeien, terwijl het aan de achter kant wordt omgezet
naar plasmasol (depolymerisatie)
→ voortbeweging via ‘glijden’
- Pseudopodium = polymerisatie cytoskelet + adhesie aan substraat, achterkant laat los en
voorkant aangroeien
→ Typisch pseudopodium!!
Onderdeel van de protozoa
Entamoeba histolytica
Kan zorgen voor zware diarree
Opbouw:
- Pseudopodium
- Microscopisch goed te herkennen door uitzicht van celkern ~ fietswiel
- Cysten vormen = kleiner en gecondenseerd + hebben chitine celwand → beschermen;
rustend stadium dat tegen ongunstige omstandigheden gaat
- Chromatide staafjes: “chromatoidal bars” = conglomeraten (groepjes) van ribosomen;
karakteristieke vorm voor Amoebe
Komt overal ter wereld voor(= kosmopoliet)
- Cysten overgedragen via feces ~ hygiëne
- Cysten overleven in darmkanaal van insecten → transporteren over grotere afstanden:
parasiet verspreiden
, Levenscyclus E. histolytica
- Begint bij cysten: oraal opgenomen
- Cyste komt in maag terecht: lage pH → cyste activeren
- Cyste naar darm → parasiet kruipt uit cyste: groeien en
voeren zich met darm inhoud
→ trofozoïet = voedende en groeiende vorm van
parasiet
- Vermenigvuldigt in lumen van darm
- Terug nieuwe cysten vormen → via feces naar buiten
= Luminale amoebiase
- Niet pathologisch als het enkel in lumen aanwezig is ~
asymptomatisch
- Wel infectieus, want productie en verspreiding van
cysten
Invasieve amoebiase
→ Wel problemen: parasiet gaat door epitheliaal weefsel naar het subepitheliaal weefsel
- Pathologisch, maar weinig infectieus (cysten geraken niet naar buiten)
- Vasthechten aan glycocalyx (= suikers op mucosa)
- Krachtige proteasen produceren = histolysine
→ Gaten in epitheelcel en zo invasie van submucosaal weefsel
→ Darmepitheel kapot maken
- Kunnen abcessen en ulceraties veroorzaken = ontstekingsreactie
→ eten submucosaal weefsel op: groeien en prolifereren
- Parasiet komt in bloedvaten → lever
o Hepatitis veroorzaken = ontsteking van de lever (levercellen opgegeten)
o Heel gevaarlijk → lethaal
o Hepatische amoebiase
- Vanuit lever verder migreren → buikholte: perforatie abdomen
- Verder doorheen diafragma → longen
- Nog verder naar overal in lichaam = secundaire amoebiase
o Longen, hersenen, gonaden, hart, huid,...
→ Infectie van hersenen, ogen, gezicht: zeldzaam maar abrupt en meestal lethaal, wellicht door
rechtstreekse infectie
- Infectie via ogen
- Cysten in ogen → proliferatie
- Via oogzenuw rechtstreeks naar hersenen
- Neuronen opeten en daar prolifereren
- Heel schadelijk → lethaal
- Eerder zeldzaam deze weg
