Nieuwe ontwikkelingen ofwel de Europese verhoudingen 1978-2008
tijdvak 10
De economische situatie in nederland vanaf 1978: liberalisering en individualisering
Wie waren de vorige paragraaf geëindigd met de oliecrisis van 1973 en de daaruit
voortvloeiende economische crisis, in de jaren 80 zette de crisis door en kwam de
verzorgingsstaat vanwege de kosten steeds meer onder druk te staan. De VVD en het CDA
vormden vanaf 1982 tot 1994 de regering onder invloed van Ruud Lubbers(CDA). Zij kozen
de volgende aanpak van de economische crisis.
Aanpak van de ciris in de jaren 80 door Lubbers:
1. Bezuinigen op overheidsuitgaven
- salarissen van ambtenaren verlagen
- minder geld naar onderwijs, leger en ontwikkelingshulp.
2. Beperking verzorgingsstaat
- strengere keuring voor uitkeringen
- uitkeringen niet meer voor levenslang
3. Privatisering staatsbedrijven
- PTT werd verkocht KPN (niet meer van de overheid)
- NS gaat commercieel
- Postbank (giro) wordt privaat-bedrijf (ING)
In eerste instantie was er verzet, maar dit verdween vanwege het poldermodel. Goed
overleg met de vakbonden, en lagere lonen in ruil voor meer vrije tijd.
Oorzaken herstel economie eind jaren 80 door Lubbers:
1. Gezonde overheidsfinanciën
Door bezuinigen:
- is de staatsschuld niet groot
- kost de verzorgingsstaat niet al te veel
2. Europeanisering en globalisering
Nederland profiteert van:
- Europese samenwerking, zoals het afschaffen van binnengrenzen (1985) en
invoering van de euro, goed voor de handel.
- globalisering, want nederland is een exportland
3. Poldermodel
Werkgevers en werknemers spreken af:
- dat de lonen niet zouden stijgen
- dat de prijzen niet zouden stijgen
- dat er meer banen zouden komen
, Gevolgen van het economisch herstel in de jaren 90 door Lubbers
1. Dat burgers zelfredzaam moeten zijn wordt het dominante idee:
- Jaren 60-70, sociaaldemocratisch idee in de maakbaarheid van de
samenleving is dominant, dus verzorgingsstaat stuurt de overheid.
- Jaren 80, de verzorgingsstaat wordt beperkt dus overheid trekt zich terug.
- Jaren 90-00, liberaal idee van zelfredzaamheid is dominant, in een welvarend
land kan men voor zichzelf zorgen. Dus, de rol voor de overheid blijft klein,
sociaal democraten gaan hierin mee, hierdoor steeg de individualisering in de
samenleving.
Poldermodel: compromissen sluiten tussen twee tegenstanders, zoals werknemers en
werkgevers.
Individualisering jaren ‘90
Gevolgen van de economische groei in de jaren 90 waren:
1. Verhouding tussen burger en staat verandert, de zelfredzame burger.
2. Economische groei zet door in nieuwe sectoren, financiële sector, internet en
mobiele telefonie, watermanagement.
3. Toename sociale verschillen, bovenlaag profiteert van veranderingen, onderlaag niet.
Sterke individualisering van de samenleving (‘90-2008)
Oorzaken van de individualisering vanaf de jaren ‘90:
1. kleinere rol van de overheid: privatisering en beperking van de verzorgingsstaat.
2. Paars beleid (VVD en PVDA) zoals wet gelijke behandeling, euthanasiebeweging,
gedoogbeleid.
3. Grotere rol voor de commercie: tv en radio, ziekenhuizen, telefonie, gas/elektriciteit.
4. Ontzuiling en ontkerkelijking, ofwel afname van de saamhorigheid.
5. Toenemende welvaart, ofwel minder economische afhankelijkheid.
6. Vertrouwen in de zelfredzaamheid van burgers, zelf verantwoordelijk.
Voorbeelden (positieve gevolgen) van de individualisering vanaf de jaren ‘90:
1. Toename van eenpersoonshuishoudens, aantal scheidingen, aantal zzp’ers
2. Grotere acceptatie van individuele keuzes op het gebied van:
- Seksualiteit (homohuwelijk, LHBT)
- Softdrugs (gedoogbeleid)
- Euthanasie (zachte dood)
Nadelige gevolgen van de individualisering vanaf de jaren ‘90:
1. Toename eenzaamheid vooral onder ouderen
2. Toename asociaal gedrag, geen rekening houden met anderen.
3. Toename criminaliteit, vooral rondom hard-en softdrugs
4. Toename belasting ontwijkend gedrag.
Voor WO2 was Nederland neutraal.
Na WO2 was Nederland niet meer neutraal:
- Europese samenwerking EGKS etc
- Navo
tijdvak 10
De economische situatie in nederland vanaf 1978: liberalisering en individualisering
Wie waren de vorige paragraaf geëindigd met de oliecrisis van 1973 en de daaruit
voortvloeiende economische crisis, in de jaren 80 zette de crisis door en kwam de
verzorgingsstaat vanwege de kosten steeds meer onder druk te staan. De VVD en het CDA
vormden vanaf 1982 tot 1994 de regering onder invloed van Ruud Lubbers(CDA). Zij kozen
de volgende aanpak van de economische crisis.
Aanpak van de ciris in de jaren 80 door Lubbers:
1. Bezuinigen op overheidsuitgaven
- salarissen van ambtenaren verlagen
- minder geld naar onderwijs, leger en ontwikkelingshulp.
2. Beperking verzorgingsstaat
- strengere keuring voor uitkeringen
- uitkeringen niet meer voor levenslang
3. Privatisering staatsbedrijven
- PTT werd verkocht KPN (niet meer van de overheid)
- NS gaat commercieel
- Postbank (giro) wordt privaat-bedrijf (ING)
In eerste instantie was er verzet, maar dit verdween vanwege het poldermodel. Goed
overleg met de vakbonden, en lagere lonen in ruil voor meer vrije tijd.
Oorzaken herstel economie eind jaren 80 door Lubbers:
1. Gezonde overheidsfinanciën
Door bezuinigen:
- is de staatsschuld niet groot
- kost de verzorgingsstaat niet al te veel
2. Europeanisering en globalisering
Nederland profiteert van:
- Europese samenwerking, zoals het afschaffen van binnengrenzen (1985) en
invoering van de euro, goed voor de handel.
- globalisering, want nederland is een exportland
3. Poldermodel
Werkgevers en werknemers spreken af:
- dat de lonen niet zouden stijgen
- dat de prijzen niet zouden stijgen
- dat er meer banen zouden komen
, Gevolgen van het economisch herstel in de jaren 90 door Lubbers
1. Dat burgers zelfredzaam moeten zijn wordt het dominante idee:
- Jaren 60-70, sociaaldemocratisch idee in de maakbaarheid van de
samenleving is dominant, dus verzorgingsstaat stuurt de overheid.
- Jaren 80, de verzorgingsstaat wordt beperkt dus overheid trekt zich terug.
- Jaren 90-00, liberaal idee van zelfredzaamheid is dominant, in een welvarend
land kan men voor zichzelf zorgen. Dus, de rol voor de overheid blijft klein,
sociaal democraten gaan hierin mee, hierdoor steeg de individualisering in de
samenleving.
Poldermodel: compromissen sluiten tussen twee tegenstanders, zoals werknemers en
werkgevers.
Individualisering jaren ‘90
Gevolgen van de economische groei in de jaren 90 waren:
1. Verhouding tussen burger en staat verandert, de zelfredzame burger.
2. Economische groei zet door in nieuwe sectoren, financiële sector, internet en
mobiele telefonie, watermanagement.
3. Toename sociale verschillen, bovenlaag profiteert van veranderingen, onderlaag niet.
Sterke individualisering van de samenleving (‘90-2008)
Oorzaken van de individualisering vanaf de jaren ‘90:
1. kleinere rol van de overheid: privatisering en beperking van de verzorgingsstaat.
2. Paars beleid (VVD en PVDA) zoals wet gelijke behandeling, euthanasiebeweging,
gedoogbeleid.
3. Grotere rol voor de commercie: tv en radio, ziekenhuizen, telefonie, gas/elektriciteit.
4. Ontzuiling en ontkerkelijking, ofwel afname van de saamhorigheid.
5. Toenemende welvaart, ofwel minder economische afhankelijkheid.
6. Vertrouwen in de zelfredzaamheid van burgers, zelf verantwoordelijk.
Voorbeelden (positieve gevolgen) van de individualisering vanaf de jaren ‘90:
1. Toename van eenpersoonshuishoudens, aantal scheidingen, aantal zzp’ers
2. Grotere acceptatie van individuele keuzes op het gebied van:
- Seksualiteit (homohuwelijk, LHBT)
- Softdrugs (gedoogbeleid)
- Euthanasie (zachte dood)
Nadelige gevolgen van de individualisering vanaf de jaren ‘90:
1. Toename eenzaamheid vooral onder ouderen
2. Toename asociaal gedrag, geen rekening houden met anderen.
3. Toename criminaliteit, vooral rondom hard-en softdrugs
4. Toename belasting ontwijkend gedrag.
Voor WO2 was Nederland neutraal.
Na WO2 was Nederland niet meer neutraal:
- Europese samenwerking EGKS etc
- Navo
