Jurisprudentie burgerlijk recht
Week 1
HR Depex/Curatoren van Bergel
In dit arrest gaat het om de vraag of meerdere objecten samen een zaak vormen. Namelijk of
de apparatuur in de fabriek samen een zaak vormen. Het is de vraag of de apparatuur
bestanddeel van het fabrieksgebouw is. Voor het antwoord op deze vraag moet worden
gekeken naar art. 3:4 BW. Dit artikel bevat twee vereisten, namelijk:
1. Als het volgens de verkeersopvattingen onderdeel uitmaakt van een zaak, dan is het
een bestanddeel van de zaak (lid 1);
Hierbij moet worden gekeken naar alle omstandigheden van het geval.
2. Een zaak is een bestanddeel als het zodanig met de hoofdzaak is verbonden,
waardoor zij niet kan worden afgescheiden zonder dat beschadiging van betekenis
wordt toegebracht.
In dit arrest ging het om de maatstaf van lid 1. Het was de vraag of de apparatuur en het
gebouw samen moesten worden gezien als één zaak. Hiervoor heeft de Hoge Raad twee
aanwijzingen gegeven, namelijk:
1. Er is sprake van een zaak als het gebouw en de apparatuur in constructief opzicht
specifiek op elkaar zijn afgestemd;
2. Er is sprake van een bestanddeel wanneer het gebouw als fabrieksgebouw
onvoltooid is zonder de apparatuur.
Hierbij moet niet worden gekeken naar de functie van de apparatuur in het
productieproces.
In dit arrest ging het om apparatuur die geschikt was voor farmaceutische middelen. Echter,
er moet niet worden gekeken naar het productieproces. Hierdoor was het fabrieksgebouw
niet onvoltooid zonder de apparatuur.
HR Woonarken
Dit arrest gaat over de vraag of er sprake is van vereniging met de grond. Het was de vraag
of het woonark onroerend was. Als de zaak onroerend is dan moet je overdrachtsbelasting
betalen en bij roerende zaken niet. Daarom is het van belang om te bepalen of de zaak
onroerend is. Deze woonark had aansluiting op gas, water en licht en het was de intentie om
daar voor lange tijd te blijven.
De Hoge Raad oordeelde dat woonboten niet onroerend zijn, omdat een woonark in beginsel
een schip is en een schip is in beginsel een roerende zaak. Het feit dat het is verbonden met
leidingen maakt de woonark geen onroerende zaak. Het is namelijk niet verbonden met de
grond. Het is bestemd om te drijven. Echter, je kan niet altijd zeggen dat een schip geen
onroerende zaak is. Een schip is in beginsel geen onroerende zaak. Dit omdat de Hoge
Raad de zaak heeft verwezen naar een ander hof.
Het is niet verenigd, omdat het niet permanent op de grond staat. De woonark kan op en
neer.
HR Rijdende havenkraan
Dit arrest gaat over hele grote kranen die heen en weer rijden op een rails. De Hoge Raad
heeft geoordeeld dat de rijdende havenkranen wel onroerende zijn, omdat er een
permanente verbinding is met de grond door de rails.
HR Portacabin
Dit arrest gaat om de vraag of er sprake is van een duurzame vereniging met de grond. In dit
arrest ging het om een gebouw waartegen aan een portacabin staat. Op de grond heeft de
eigenaar een hypotheek gevestigd ten gunste van de Rabobank. De Rabobank heeft ook
een pandrecht op alle roerende zaken van de eigenaar van de grond. De fiscus legt beslag
op de portacabin. Hij stelt dat de portacabin roerend is. Het was voor de fiscus van belang,
, omdat zijn beslag dan voor gaat op het pandrecht van de bank. Als de portacabin onroerend
is, gaat het hypotheekrecht van de bank voor.
De fiscus stelde dat het gaat om een portable cabin. De bank stelde dat de portacabin is
aangesloten op gas, water en licht en de intentie heeft om daar voor altijd te blijven staan.
De duurzaamheid van de vereniging moet als volgt worden beoordeeld. De duurzaamheid
hangt af van de volgende vraag: is de zaak bestemd om duurzaam ter plaatse te blijven. Dit
is het bestemmingscriterium. De mogelijkheid om het gebouw of werk te verplaatsen is
daarbij niet van belang. Het gaat om de bedoeling die de bouwer ermee had, maar wel voor
zover de bedoeling voor derden kenbaar is.
Voor de duurzaamheid moeten de volgende stappen worden doorlopen:
1. Is de zaak bestemd om duurzaam ter plaatse te blijven;
2. Is de bedoeling van de bouwer kenbaar voor derden.
HR 13 november 2020
HR Bowie
Dit arrest gaat over rangwisseling van pandrechten. Een belangrijk uitgangspunt van het
goederenrecht is de prioriteitsregel. Wie het oudste goederenrechtelijke recht heeft, heeft het
sterkste recht. Het kan zijn dat er twee hypotheekrechten zijn en dan is het de vraag of deze
partijen van rang kunnen wisselen. Dit kan op grond van art. 3:262 BW. In dit arrest was het
de vraag of dit bij pandrechten ook kan. Dit is niet in de wet geregeld en ook niet in de
wetsgeschiedenis. Daarom past de Hoge Raad het arrest Quint/Te poel toe. De oplossing
moet worden aansluit bij de wet en de wel in de wet regelede gevallen. Daarom sluit het aan
bij de wet dat ook bij pandrechten van rang kan worden gewisseld.
Week 2
HR Teixeira de Mattos
In dit arrest hadden twee beleggers certificaten in bewaring gegeven aan de bank Teixeira
de Mattos. Teixeira had vier certificaten in handen, maar de bank ging failliet. De beleggers
belden de bank op om te vragen of de certificaten nog in de kluis lagen. De curator vond
certificaten in de kluis, maar hij wist niet zeker of het van de betreffende beleggers was. Dit
omdat Teixeira de Mattos handelde in die certificaten. Dus het was denkbaar dat Teixeira de
certificaten van de beleggers had verkocht aan andere klanten en dat de certificaten van
andere klanten zijn. Ook stelde hij dat er nog meer klanten zouden komen met het verzoek
om de certificaten terug te krijgen. In het faillissement geld het principe van eerlijk delen en
als je je op eigendomsrecht wil beroepen en dan geldt het bepaaldheidsvereiste. Je moet
dan kunnen bewijzen dat het jouw certificaten zijn. Hierbij geldt wel het bewijsvermoeden. Dit
houdt dat degene die de certificaten feitelijk onder zich heeft, wordt vermoed de bezitter te
zijn (art. 3:109 BW). De bezitter wordt vermoed de eigenaar te zijn (art. 3:110 BW). In dit
geval wordt Texeira vermoed de eigenaar te zijn en de beleggers kunnen dan niet bewijzen
dat zij de eigenaar zijn. Dit wordt oneigenlijke vermenging genoemd
HR Breda Antonius
Breda had de opdracht gegeven aan Antonius en zij strijden over wie het eigendom heeft.
Alle zaken die waren gebruik behoorde niet tot Breda en Antonius. De zaken waren van de
financiële eigenaar. Breda kan dan zeggen dat zij uit de zaken van de financiële eigenaar
een nieuwe zaak heeft gevormd. Antonius kan dan zeggen dat hij uit de zaken van de
financiële eigenaar een nieuwe zaak heeft doen laten vormen. Hierbij beroepen beide
partijen zich op art. 5:16 lid 2 BW.
HR Hinck/Van der Werf en Visser (Love Love)
Van der Werf heeft een casco van het zeilschip Love Love gebruikt. Van de Verf levert dit
onder eigendomsvoorbehoud aan classic Yard. Classic Yard laat dit casco aftimmeren door
Hagenboom. Het resultaat is een zeiljacht met ingebouwde motor. Classic Yard verkoopt het
Week 1
HR Depex/Curatoren van Bergel
In dit arrest gaat het om de vraag of meerdere objecten samen een zaak vormen. Namelijk of
de apparatuur in de fabriek samen een zaak vormen. Het is de vraag of de apparatuur
bestanddeel van het fabrieksgebouw is. Voor het antwoord op deze vraag moet worden
gekeken naar art. 3:4 BW. Dit artikel bevat twee vereisten, namelijk:
1. Als het volgens de verkeersopvattingen onderdeel uitmaakt van een zaak, dan is het
een bestanddeel van de zaak (lid 1);
Hierbij moet worden gekeken naar alle omstandigheden van het geval.
2. Een zaak is een bestanddeel als het zodanig met de hoofdzaak is verbonden,
waardoor zij niet kan worden afgescheiden zonder dat beschadiging van betekenis
wordt toegebracht.
In dit arrest ging het om de maatstaf van lid 1. Het was de vraag of de apparatuur en het
gebouw samen moesten worden gezien als één zaak. Hiervoor heeft de Hoge Raad twee
aanwijzingen gegeven, namelijk:
1. Er is sprake van een zaak als het gebouw en de apparatuur in constructief opzicht
specifiek op elkaar zijn afgestemd;
2. Er is sprake van een bestanddeel wanneer het gebouw als fabrieksgebouw
onvoltooid is zonder de apparatuur.
Hierbij moet niet worden gekeken naar de functie van de apparatuur in het
productieproces.
In dit arrest ging het om apparatuur die geschikt was voor farmaceutische middelen. Echter,
er moet niet worden gekeken naar het productieproces. Hierdoor was het fabrieksgebouw
niet onvoltooid zonder de apparatuur.
HR Woonarken
Dit arrest gaat over de vraag of er sprake is van vereniging met de grond. Het was de vraag
of het woonark onroerend was. Als de zaak onroerend is dan moet je overdrachtsbelasting
betalen en bij roerende zaken niet. Daarom is het van belang om te bepalen of de zaak
onroerend is. Deze woonark had aansluiting op gas, water en licht en het was de intentie om
daar voor lange tijd te blijven.
De Hoge Raad oordeelde dat woonboten niet onroerend zijn, omdat een woonark in beginsel
een schip is en een schip is in beginsel een roerende zaak. Het feit dat het is verbonden met
leidingen maakt de woonark geen onroerende zaak. Het is namelijk niet verbonden met de
grond. Het is bestemd om te drijven. Echter, je kan niet altijd zeggen dat een schip geen
onroerende zaak is. Een schip is in beginsel geen onroerende zaak. Dit omdat de Hoge
Raad de zaak heeft verwezen naar een ander hof.
Het is niet verenigd, omdat het niet permanent op de grond staat. De woonark kan op en
neer.
HR Rijdende havenkraan
Dit arrest gaat over hele grote kranen die heen en weer rijden op een rails. De Hoge Raad
heeft geoordeeld dat de rijdende havenkranen wel onroerende zijn, omdat er een
permanente verbinding is met de grond door de rails.
HR Portacabin
Dit arrest gaat om de vraag of er sprake is van een duurzame vereniging met de grond. In dit
arrest ging het om een gebouw waartegen aan een portacabin staat. Op de grond heeft de
eigenaar een hypotheek gevestigd ten gunste van de Rabobank. De Rabobank heeft ook
een pandrecht op alle roerende zaken van de eigenaar van de grond. De fiscus legt beslag
op de portacabin. Hij stelt dat de portacabin roerend is. Het was voor de fiscus van belang,
, omdat zijn beslag dan voor gaat op het pandrecht van de bank. Als de portacabin onroerend
is, gaat het hypotheekrecht van de bank voor.
De fiscus stelde dat het gaat om een portable cabin. De bank stelde dat de portacabin is
aangesloten op gas, water en licht en de intentie heeft om daar voor altijd te blijven staan.
De duurzaamheid van de vereniging moet als volgt worden beoordeeld. De duurzaamheid
hangt af van de volgende vraag: is de zaak bestemd om duurzaam ter plaatse te blijven. Dit
is het bestemmingscriterium. De mogelijkheid om het gebouw of werk te verplaatsen is
daarbij niet van belang. Het gaat om de bedoeling die de bouwer ermee had, maar wel voor
zover de bedoeling voor derden kenbaar is.
Voor de duurzaamheid moeten de volgende stappen worden doorlopen:
1. Is de zaak bestemd om duurzaam ter plaatse te blijven;
2. Is de bedoeling van de bouwer kenbaar voor derden.
HR 13 november 2020
HR Bowie
Dit arrest gaat over rangwisseling van pandrechten. Een belangrijk uitgangspunt van het
goederenrecht is de prioriteitsregel. Wie het oudste goederenrechtelijke recht heeft, heeft het
sterkste recht. Het kan zijn dat er twee hypotheekrechten zijn en dan is het de vraag of deze
partijen van rang kunnen wisselen. Dit kan op grond van art. 3:262 BW. In dit arrest was het
de vraag of dit bij pandrechten ook kan. Dit is niet in de wet geregeld en ook niet in de
wetsgeschiedenis. Daarom past de Hoge Raad het arrest Quint/Te poel toe. De oplossing
moet worden aansluit bij de wet en de wel in de wet regelede gevallen. Daarom sluit het aan
bij de wet dat ook bij pandrechten van rang kan worden gewisseld.
Week 2
HR Teixeira de Mattos
In dit arrest hadden twee beleggers certificaten in bewaring gegeven aan de bank Teixeira
de Mattos. Teixeira had vier certificaten in handen, maar de bank ging failliet. De beleggers
belden de bank op om te vragen of de certificaten nog in de kluis lagen. De curator vond
certificaten in de kluis, maar hij wist niet zeker of het van de betreffende beleggers was. Dit
omdat Teixeira de Mattos handelde in die certificaten. Dus het was denkbaar dat Teixeira de
certificaten van de beleggers had verkocht aan andere klanten en dat de certificaten van
andere klanten zijn. Ook stelde hij dat er nog meer klanten zouden komen met het verzoek
om de certificaten terug te krijgen. In het faillissement geld het principe van eerlijk delen en
als je je op eigendomsrecht wil beroepen en dan geldt het bepaaldheidsvereiste. Je moet
dan kunnen bewijzen dat het jouw certificaten zijn. Hierbij geldt wel het bewijsvermoeden. Dit
houdt dat degene die de certificaten feitelijk onder zich heeft, wordt vermoed de bezitter te
zijn (art. 3:109 BW). De bezitter wordt vermoed de eigenaar te zijn (art. 3:110 BW). In dit
geval wordt Texeira vermoed de eigenaar te zijn en de beleggers kunnen dan niet bewijzen
dat zij de eigenaar zijn. Dit wordt oneigenlijke vermenging genoemd
HR Breda Antonius
Breda had de opdracht gegeven aan Antonius en zij strijden over wie het eigendom heeft.
Alle zaken die waren gebruik behoorde niet tot Breda en Antonius. De zaken waren van de
financiële eigenaar. Breda kan dan zeggen dat zij uit de zaken van de financiële eigenaar
een nieuwe zaak heeft gevormd. Antonius kan dan zeggen dat hij uit de zaken van de
financiële eigenaar een nieuwe zaak heeft doen laten vormen. Hierbij beroepen beide
partijen zich op art. 5:16 lid 2 BW.
HR Hinck/Van der Werf en Visser (Love Love)
Van der Werf heeft een casco van het zeilschip Love Love gebruikt. Van de Verf levert dit
onder eigendomsvoorbehoud aan classic Yard. Classic Yard laat dit casco aftimmeren door
Hagenboom. Het resultaat is een zeiljacht met ingebouwde motor. Classic Yard verkoopt het
