Jurisprudentie bestuurs(proces)recht
Week 1
EHRM Öztürk
Öztürk is een Turkse man die in Duitsland leefde. Meneer had een verkeersongeluk
veroorzaakt en hij kreeg daar van de Duitse overheid een boete voor. Het was toen de vraag
of het opleggen van die verkeersboete moet worden aangemerkt als een criminal charge.
Hierbij moet er eerst worden gekeken of er sprake is van een charge. Een charge is een
handeling van overheidswege waar een bestraffende sanctie volgt. Criminal charge is een
autonoom begrip. Dat betekent dat de lidstaat niet zelf mag bepalen wat onder het begrip
valt. De lidstaat heeft daar tot op zekere hoogte vrijheid in, maar het kan niet zomaar
etiketten gaan plakken. Volgens het EHRM zijn er drie criteria om te bepalen of er sprake is
van een criminal oftewel een bestraffende sanctie. Het gaat dan om:
1. Nationale classificatie;
Gaat het om een bestraffende sanctie of een herstelsanctie
2. Aard van de overtreding;
Er wordt gekeken tot wie de betreffende norm, die wordt overtreden, is gericht.
3. Aard en zwaarte van de sanctie.
EHRM Saunders
In deze zaak is de heer Saunders negen keer verhoord en dit was volgens het EHRM niet
toegestaan. Alle informatie die in de toezichthoudende fase is vergaard, mag niet worden
gebruik bij het opleggen van de bestraffende sanctie.
ABRvS Inspectie kinderopvang
In deze zaak is een advies gevraagd aan de staatsraad advocaat-generaal. In de uitspraak
(r.o. 7.1) is bepaald dat in de benadering van het EHRM het zwijgrecht als er sprake is van
een criminal charge. Vaak wordt aangenomen dat er sprake is van een criminal charge als er
door de overheid een handeling is verricht, waaruit redelijkerwijs mag worden aangenomen
dat dit het begin van de criminal charge is. Met de woorden wordt verhoord, wordt bedoeld
dat de betrokkenen moet door hebben dat hij wordt verhoord met betrekking tot het opleggen
van een bestraffende sanctie (r.o. 7.2). De afdeling heeft bepaald dat uit art. 5:10a Awb volgt
dat de cautieplicht bestaat naar als naar objectieve maatstaven kan worden bepaald dat de
betrokkene wordt verhoord met het oog op het opleggen van een bestraffende sanctie (r.o.
7.2). Als de cautie niet wordt gegeven aan de betrokkene dan mag de verklaring in de regel
niet worden gebruikt.
Week 2
ABRvS Chalet Caris
De criteria van art. 5:32b lid 3 Awb zijn exclusief. Er kan geen ruimere toets plaatsvinden.
Het bestuursorgaan mag wel kijken naar het financiële voordeel.
ABRvS Ligplaats Goes
Het is afhankelijk van de overtreding of er een begunstigingstermijn moet worden gegeven.
Tevens moet de termijn per specifiek individueel geval worden bepaald. De termijn moet
dienen voor het opheffen van de concrete overtreding. Volgens de uitspraak Ligplaats Goes
moet de begunstigingstermijn niet te kort en niet te lang zijn. Er moet een prikkel worden
gegeven om de onrechtmatige situatie uit de wereld te helpen. Het bestuursorgaan moet
bepalen hoe lang de overtreder nodig heeft om de onrechtmatige situatie te herstellen.
Echter, de termijn mag ook niet te lang zijn. Bij een te lange termijn kan het bestuursorgaan
verkapt aan het gedogen zijn.
, ABRvS Gedoogde Hogeloonse stal
De beslissing om een illegale situatie te gedogen is niet gericht op een rechtsgevolg en het is
daarmee geen besluit. Dit geldt ook voor de weigering om te gedogen of de intrekking van
een gedoogbeslissing. Alleen in zeer uitzonderlijke gevallen wordt beslissing omtrent het
gedogen gelijkgesteld met een besluit.
ABRvS Amsterdams dakterras
In de uitspraak Amsterdams dakterras was het vertrouwensbeginsel zwaarder dan het
algemeen belang dat is gediend met de handhaving.
Week 3
HR Zomerhuisje Nieuwveen (r.o. 4.2)
Dit arrest gaat over de permanente bewoning van recreatiebewoningen. Een familie is eind
jaren 80 een zomerhuisje gaan bewonen in Nieuwveen en aanvankelijk werd niet
handhavend opgetreden tegen het permanent bewonen van het zomerhuisje. Echter,
uiteindelijk wordt toch opgetreden tegen de bewoning. Er wordt een last onder
bestuursdwang opgelegd, maar daarna wordt het privaatrecht ingezet. Dit wordt gedaan,
omdat de last onder bestuursdwang niet het beste instrument is. Het is dan de vraag hoe kan
worden voorkomen dat de woning alleen in de zomer wordt bewoond door een last onder
bestuursdwang. Er werd een bevel opgelegd om de woning te verlaten en zo niet dan moest
er een bepaald bedrag worden verbeurd.
De Hoge Raad heeft bepaald dat een procesbelang voldoende is om via het privaatrecht
handhavend op te treden. In dit geval mocht men privaatrechtelijk handhaven, omdat destijds
er nog geen sprake was van een last onder dwangsom. Nu is dit heel anders, vanwege het
arrest Windmill.
ABRvS Ahold vastgoed
De geluidshinder die bij de Ahold wordt veroorzaakt. De OvJ had een voorlopige maatregel
opgelegd op grond van de wet economische delicten. Dit is een strafrechtelijke maatregel.
Het was toen de vraag of het bestuursorgaan dan ook een herstelsanctie mag opleggen.
Volgens de Afdeling is dit toegestaan, omdat de Awb zich daar niet tegen verzet. Het
bestuursorgaan heeft bij het opleggen van bestuurlijke handhavingsmaatregelen een eigen,
niet van de met strafvervolging en strafoplegging belaste organen afhankelijke
verantwoordelijkheid. Het bestuursorgaan is daarom niet verplicht om af te zien van het
opleggen van een bestuurlijke handhavingsanctie ter zake van de overtreding van een
voorschrift als er al een strafrechtelijke vervolging is ingesteld. Als de officier van justitie
afziet van het opleggen van een strafrechtelijke voorlopige maatregelen hoeft het
bestuursorgaan niet te motiveren waarom de beslissing van de officier van justitie onjuist is.
Als de officier van justitie wel een strafrechtelijke voorlopige maatregel oplegt, dan staat het
ne bis in idem beginsel aan het opleggen van een bestuurlijke handhavingsmaatregel niet in
de weg.
Dit delict is opgenomen in de Wet op de economische delicten. Dit betekent dat er
zwaardere maatregelen kunnen worden opgelegd. Hierdoor heeft de officier van justitie ook
herstelsancties opgelegd, maar er was al een last onder bestuursdwang opgelegd. In
beginsel is dit niet toegestaan, maar in dit geval wel, omdat de maatregel wel bestraffend is,
maar sterk te maken heeft met een herstelsanctie sanctie.
ABRvS bestuurlijke waarschuwing
Een bestuurlijke waarschuwing is een besluit als het onderdeel uit maakt van het wettelijke
sanctieregime. Dus een waarschuwing op basis van de wet is een appellabel besluit. Een
waarschuwing niet op basis van de wet is geen besluit.
HR Onrechmatig verkregen bewijs
Week 1
EHRM Öztürk
Öztürk is een Turkse man die in Duitsland leefde. Meneer had een verkeersongeluk
veroorzaakt en hij kreeg daar van de Duitse overheid een boete voor. Het was toen de vraag
of het opleggen van die verkeersboete moet worden aangemerkt als een criminal charge.
Hierbij moet er eerst worden gekeken of er sprake is van een charge. Een charge is een
handeling van overheidswege waar een bestraffende sanctie volgt. Criminal charge is een
autonoom begrip. Dat betekent dat de lidstaat niet zelf mag bepalen wat onder het begrip
valt. De lidstaat heeft daar tot op zekere hoogte vrijheid in, maar het kan niet zomaar
etiketten gaan plakken. Volgens het EHRM zijn er drie criteria om te bepalen of er sprake is
van een criminal oftewel een bestraffende sanctie. Het gaat dan om:
1. Nationale classificatie;
Gaat het om een bestraffende sanctie of een herstelsanctie
2. Aard van de overtreding;
Er wordt gekeken tot wie de betreffende norm, die wordt overtreden, is gericht.
3. Aard en zwaarte van de sanctie.
EHRM Saunders
In deze zaak is de heer Saunders negen keer verhoord en dit was volgens het EHRM niet
toegestaan. Alle informatie die in de toezichthoudende fase is vergaard, mag niet worden
gebruik bij het opleggen van de bestraffende sanctie.
ABRvS Inspectie kinderopvang
In deze zaak is een advies gevraagd aan de staatsraad advocaat-generaal. In de uitspraak
(r.o. 7.1) is bepaald dat in de benadering van het EHRM het zwijgrecht als er sprake is van
een criminal charge. Vaak wordt aangenomen dat er sprake is van een criminal charge als er
door de overheid een handeling is verricht, waaruit redelijkerwijs mag worden aangenomen
dat dit het begin van de criminal charge is. Met de woorden wordt verhoord, wordt bedoeld
dat de betrokkenen moet door hebben dat hij wordt verhoord met betrekking tot het opleggen
van een bestraffende sanctie (r.o. 7.2). De afdeling heeft bepaald dat uit art. 5:10a Awb volgt
dat de cautieplicht bestaat naar als naar objectieve maatstaven kan worden bepaald dat de
betrokkene wordt verhoord met het oog op het opleggen van een bestraffende sanctie (r.o.
7.2). Als de cautie niet wordt gegeven aan de betrokkene dan mag de verklaring in de regel
niet worden gebruikt.
Week 2
ABRvS Chalet Caris
De criteria van art. 5:32b lid 3 Awb zijn exclusief. Er kan geen ruimere toets plaatsvinden.
Het bestuursorgaan mag wel kijken naar het financiële voordeel.
ABRvS Ligplaats Goes
Het is afhankelijk van de overtreding of er een begunstigingstermijn moet worden gegeven.
Tevens moet de termijn per specifiek individueel geval worden bepaald. De termijn moet
dienen voor het opheffen van de concrete overtreding. Volgens de uitspraak Ligplaats Goes
moet de begunstigingstermijn niet te kort en niet te lang zijn. Er moet een prikkel worden
gegeven om de onrechtmatige situatie uit de wereld te helpen. Het bestuursorgaan moet
bepalen hoe lang de overtreder nodig heeft om de onrechtmatige situatie te herstellen.
Echter, de termijn mag ook niet te lang zijn. Bij een te lange termijn kan het bestuursorgaan
verkapt aan het gedogen zijn.
, ABRvS Gedoogde Hogeloonse stal
De beslissing om een illegale situatie te gedogen is niet gericht op een rechtsgevolg en het is
daarmee geen besluit. Dit geldt ook voor de weigering om te gedogen of de intrekking van
een gedoogbeslissing. Alleen in zeer uitzonderlijke gevallen wordt beslissing omtrent het
gedogen gelijkgesteld met een besluit.
ABRvS Amsterdams dakterras
In de uitspraak Amsterdams dakterras was het vertrouwensbeginsel zwaarder dan het
algemeen belang dat is gediend met de handhaving.
Week 3
HR Zomerhuisje Nieuwveen (r.o. 4.2)
Dit arrest gaat over de permanente bewoning van recreatiebewoningen. Een familie is eind
jaren 80 een zomerhuisje gaan bewonen in Nieuwveen en aanvankelijk werd niet
handhavend opgetreden tegen het permanent bewonen van het zomerhuisje. Echter,
uiteindelijk wordt toch opgetreden tegen de bewoning. Er wordt een last onder
bestuursdwang opgelegd, maar daarna wordt het privaatrecht ingezet. Dit wordt gedaan,
omdat de last onder bestuursdwang niet het beste instrument is. Het is dan de vraag hoe kan
worden voorkomen dat de woning alleen in de zomer wordt bewoond door een last onder
bestuursdwang. Er werd een bevel opgelegd om de woning te verlaten en zo niet dan moest
er een bepaald bedrag worden verbeurd.
De Hoge Raad heeft bepaald dat een procesbelang voldoende is om via het privaatrecht
handhavend op te treden. In dit geval mocht men privaatrechtelijk handhaven, omdat destijds
er nog geen sprake was van een last onder dwangsom. Nu is dit heel anders, vanwege het
arrest Windmill.
ABRvS Ahold vastgoed
De geluidshinder die bij de Ahold wordt veroorzaakt. De OvJ had een voorlopige maatregel
opgelegd op grond van de wet economische delicten. Dit is een strafrechtelijke maatregel.
Het was toen de vraag of het bestuursorgaan dan ook een herstelsanctie mag opleggen.
Volgens de Afdeling is dit toegestaan, omdat de Awb zich daar niet tegen verzet. Het
bestuursorgaan heeft bij het opleggen van bestuurlijke handhavingsmaatregelen een eigen,
niet van de met strafvervolging en strafoplegging belaste organen afhankelijke
verantwoordelijkheid. Het bestuursorgaan is daarom niet verplicht om af te zien van het
opleggen van een bestuurlijke handhavingsanctie ter zake van de overtreding van een
voorschrift als er al een strafrechtelijke vervolging is ingesteld. Als de officier van justitie
afziet van het opleggen van een strafrechtelijke voorlopige maatregelen hoeft het
bestuursorgaan niet te motiveren waarom de beslissing van de officier van justitie onjuist is.
Als de officier van justitie wel een strafrechtelijke voorlopige maatregel oplegt, dan staat het
ne bis in idem beginsel aan het opleggen van een bestuurlijke handhavingsmaatregel niet in
de weg.
Dit delict is opgenomen in de Wet op de economische delicten. Dit betekent dat er
zwaardere maatregelen kunnen worden opgelegd. Hierdoor heeft de officier van justitie ook
herstelsancties opgelegd, maar er was al een last onder bestuursdwang opgelegd. In
beginsel is dit niet toegestaan, maar in dit geval wel, omdat de maatregel wel bestraffend is,
maar sterk te maken heeft met een herstelsanctie sanctie.
ABRvS bestuurlijke waarschuwing
Een bestuurlijke waarschuwing is een besluit als het onderdeel uit maakt van het wettelijke
sanctieregime. Dus een waarschuwing op basis van de wet is een appellabel besluit. Een
waarschuwing niet op basis van de wet is geen besluit.
HR Onrechmatig verkregen bewijs
