Hoorcollege aantekeningen aansprakelijkheidsrecht

Kennisclip aansprakelijkheidsrecht
Week 1 – HR Kelderluik

Gevaarzetting
Gevaarzetting is een schending van een verkeers- of veiligheidsnorm. Gevaarzetting bevindt
zich op het terrein van de maatschappelijke onzorgvuldigheid, één van de drie criteria van de
onrechtmatigheid.

HR Kelderluik
Een medewerker van Coca-Cola levert drank af bij een café. Bij het afleveren laat de
medewerker het kelderluik openstaan en een bezoeker van het café valt hierin. De bezoeker
stelt de medewerker aansprakelijk. De Hoge Raad is van menig dat de medewerker meer
risico heeft genomen dan nodig. Hij had rekening kunnen houden met het feit dat een
bezoeker van het café niet voldoende bedacht is op het feit dat er een luik open staat. Hierbij
zijn de volgende vier factoren in overweging meegenomen:
1. Ernst van de te verwachten schade;
Hoe ernstiger de schade hoe eerder er sprake is van gevaarzetting. Daarbij zijn
overlijdensschade en letselschade heel ernstig en zaakschade minder.
2. De waarschijnlijkheid van ongevallen;
Hoe groter de kans dat het ongeval plaatsvindt, hoe eerder er sprake is van
gevaarzetting.
3. De bezwaarlijkheid van de te nemen veiligheidsmaatregelen;
Hoe minder bezwaarlijk de te nemen maatregelen zijn, hoe eerder er sprake is van
gevaarzetting.
4. De te verwachten onoplettendheid en onvoorzichtigheid van anderen.

,Kennisclip aansprakelijkheidsrecht
Week 1 – HR Zutphense waterleiding

HR Zutphense waterleiding
In een nacht springt een waterleiding in een leerfabriek. De fabriekseigenaar maakt de
bovenbuurvrouw wakker om de hoofleiding uit te zetten. De buurvrouw zet pas na lang
aandringen de kraan dicht. Toen was de schade al geleden. De fabriekseigenaar stelt de
buurvrouw aansprakelijk. Echter, het probleem is dat in deze tijd de maatschappelijke
onzorgvuldigheid nog niet bestond bij de onrechtmatige daad. De Hoge Raad wil de
onrechtmatige daad hier dan ook niet aannemen. De Hoge Raad neemt in de zaak
Lindenbaum/Cohen pas aan dat er sprake kan zijn van een onrechtmatige daad op grond
van de maatschappelijke onzorgvuldigheid.

,Hoorcollege aansprakelijkheidsrecht
Week 1

Amerikaanse toestanden
In Amerika wordt veel sneller een rechtszaak gestart dan in Nederland. Wij noemen dit
vaak Amerikaanse toestanden. Het gaat over een claimcultuur. Een claimcultuur wordt
gemeten aan de hand van de claimbereidheid en de hoogte van de bedragen.
Bij een claimcultuur is de claimbereidheid groot. In Nederland is er ook een grote
claimbereidheid, maar deze is in Amerika. In Amerika is de mentaliteit meer gericht op de
claimcultuur. Ook omdat er weinig sociale zekerheid is in Amerika. Dit maakt ook dat de
bedragen van de claims hoger zijn.
Floodgate betekent een stopvoet aan claims waardoor je in een claimcultuur verzeilt kan
raken. Floodgate wordt vaak gebruikt om overheidsaansprakelijkheid tegen te houden.
Niet iedereen vindt het een goed idee om schade te verhalen op de overheid als de
andere partij dit niet kan betalen of bij bijvoorbeeld schade door slecht weer. Wanneer
bijvoorbeeld schade door slecht weer niet is verzekerd dan wordt er al gauw naar de
overheid gekeken.
Angstschade kon eerst niet worden vergoed. Dit werd ook floodgate genoemd. Er werd
gesteld dat mensen doen of zij bang zijn.

Verschillen tussen Amerika en Nederland
Wat maakt nu dat Amerika zo’n sterke claimcultuur heeft en Nederland minder. Ten
eerste speelt de sociale zekerheid een rol. In Amerika ben je vaak niet verzekerd tegen
arbeidsongeschiktheid en ziektekosten en dan moet je wel de wederpartij aansprakelijk
stellen. Daarnaast is er een mentaliteitsverschil. Tevens spelen de volgende factoren een
rol:
 Contingency fee
Dit betekent no cure no pay. Een advocaat hoeft niet betaald te worden als de
zaak niet wordt gewonnen. Dit kennen wij in Nederland niet. Dit maakt ook dat
een advocaat eerst zal bekijken of de zaak iets heeft te bieden. In het algemeen
wordt aangenomen dat no cure no pay ervoor zorgt dat sneller een zaak wordt
aangespannen.
 American Rule
Je wordt niet veroordeeld in de proceskosten van de andere partij als je verliest.
Ook dit zou jou ertoe kunnen brengen dat je sneller de zaak aanspant.
Een jury weet niet of het slachtoffer ook voordelen heeft van de
schadeveroorzaker. Wij kennen dit wel. In Nederland worden bepaalde voordelen
van de schade afgetrokken. Bijvoorbeeld als je kosten bespaard of geld van derde
krijgt, dan kan het redelijk zijn om die voordelen van de schade af te trekken. In
Amerika wordt de jury hierover niet voorgelegd. Dit zorgt ervoor dat jury’s vaak
zien dat er sprake is van een enorme schade
 Punitive damages;
Schadevergoeding is in Nederland niet bedoeld om te straffen. Wij gaan enkel uit
van een volledige vergoeding van de schade (6:109 BW). In Amerika is dit
anders. Punitive damages krijg bij zeer grove verwijtbaarheid. Een bedrag dat aan
de eiser in een civiele zaak wegens onrechtmatig gedrag van de gedaagde
bovenop de normale schadevergoeding wordt toegewezen dat strekt tot
vergelding van het onrecht en tot preventie van toekomstig onrecht van de dader
en ander. Punitive damages moet dus ook voor afschrikking van anderen zorgen.
 Jury rechtspraak;
In de zaak van de Mc donalds kipnuggets gaat het om een heel lief klein meisje
en dit helpt. In een bepaalde mate raakt leed een jury. Dit draagt ook bij aan de
claimcultuur.
 Class action.

, Class action zijn collectieve acties bij massaschade. Bij massaschade hebben
meerdere mensen soortgelijke schade. Echter, dit is kleine schade en de
proceskosten zijn dan te hoog om individueel een procedure te starten. Als
meerdere mensen de schade kunnen delen, dan wordt een procedure sneller
gestart. Sinds kort kan in Nederland bij collectieve schade schadevergoeding
worden gevorderd (3:305a BW). Eerst kon alleen een verklaring voor recht
worden gevorderd. In Amerika wordt veel vaker een class action ingesteld, maar
hier wordt vaak misbruik van gemaakt. Om het misbruik te voorkomen kan aan
advocaten een boete worden opgelegd als zij onnodige procedures starten.

Factoren bij het ontstaan van een claimcultuur
In Nederland neemt de claimbereidheid toe. Er zijn de volgende factoren die hieraan
bijdragen:
 Juridisering samenleving;
In veel sectoren is er een protocol en dit protocol wordt door de rechter gebruik
om de veiligheidsnorm in te vullen. Ook zijn er steeds meer toezichthouders.
 Complexere samenleving; meer risico’s;
Er zijn veel meer nieuwe risico’s door de moderne technologieën,
klimaatverandering en infectieziekten. Meer risico’s geven meer kans op schade
en dus meer kans op aansprakelijkheid.
 Minder vertrouwen in sociale zekerheid;
 Minder sociale angst;
Er is minder sociale angst om mensen aansprakelijk te stellen. Dit heeft ook te
maken met het feit dat de sociale zekerheid minder ver strekt. Zo krijg je minder
snel en minder lang een uitkering. Ook zijn veel mensen verzekerd en dan heb je
minder schroom om mensen aansprakelijk te stellen.
 Verzekeringen.

Nadelen
Is het slecht als onze claimbereidheid toeneemt en er hogere bedragen worden geclaimd?
Er zijn de volgende nadelen bij een hogere claimbereidheid:
 Defensive medicine;
Meer aansprakelijkheidstellingen zorgt ervoor dat producten/medicijnen minder
vaak worden gemaakt of voorgeschreven. Een hogere claimbereidheid maakt
bijvoorbeeld dat nieuwe medicijnen minder snel worden voorgeschreven.
Innovatie
 Onverzekerbaarheid of oververzekering;
 Geen innovatie;
 Hoge kosten.
Medicijnen worden extra getest bij een hogere claimbereidheid en dit zorgt ervoor
dat de prijs wordt verhoogd.

Voordelen
Een hoge claimbereidheid heeft ook voordelen, namelijk:
 Veiligere producten;
Wanneer producten vaker worden gestest en er meer waarschuwingen zijn, zijn
producten veiliger. Dit zorgt ervoor dat er minder schade zal ontstaan en dat er
minder claims worden ingesteld;
 Toezicht;
Controle zorgt ervoor dat een product of omgeving veiliger is.
 Preventie, kostenbesparing;
 Sociale rechtvaardigheid.
Het aansprakelijkheidsrecht kan er ook voor zorgen dat consumenten en patiënten
beter worden beschermd tegen grote bedrijven. Er wordt dus ook gezorgd voor een
balans tussen de zwakkere partij en de grote bedrijven.