Neurologische aandoeningen
1. Inleiding
Acute neurologische aandoeningen; niet-traumatisch hersenletsel, CVA, SAB
Neurodegeneratieve aandoeningen; Parkinson, MS, ALS
2. Acute aandoeningen; STROKE
CVA of beroerte
Belangrijk om toestand te bekijken van patiënt
Vaak slikstroken door acute, neurologische aandoening (gaat over)
3. Neurodegeneratieve
3.1. Ziekte van Parkinson
= progressieve, neurodegeneratieve aandoening door verlies dopamine producerende
neuronen in substantia nigra. Bewegingsstoornis gekenmerkt door niet-motorische
symptomen zoals depressie en dementie
- Rusttemor
- Hypokinesie met afname bewegingàdaling gezichtsuitdrukking, armbeweging,
stijfheid, balans en evenwicht, geur en smaakverlies
- Evolueert naar dysfagie, dysartrie , daling GI motiliteit, gastroparese, vermoeidheid
Levodopa
Meest effectieve medicijn tegen Parkinson
Precursor dopamine
Responsfluctuaties!!!
Via dunne darm in bloed en zo hersenen bereiken, voor optimale werking NIET
met eiwitrijke maaltijd/VM en verspreid doorheen dag (eiwitbestanddelen
worden ook zo opgenomen)
Ijzer kan opname beperken à niet innamen met ijzerpreparaten en vermijd rood
vlees
Minstens 30min voor maaltijd innamen om interactie met absorptie van grote,
neutrale AZ thv dunne darm te voorkomen OF 1u na maaltijd
NIET met melk(producten) of pompelmoessap
Maaltijd met grootste eiwitten in de avond.
3.1.1. Dieetadvies
- Obstipatie; 3,4gr vezels per megajoule EN 1,5-2l vocht
- Gewichtsverlies; energieverrijkt EN toeslag eiwit 1,2-1,5g/kg actueel LG
- Gewichtstoename; energiebeperkt
- Responsfluctuatie; medicijn halfuur voor of uur na maaltijd
- Algemene klachten; 0,8 g eiwitten/kg en verspreiden
- Maagledigingstoornissen; medicatie domperidon, vette producten beperken en
kleine frequente maaltijden
, EIWIT
- Ondervoeding; 1,2-1,5 g/ huidig LG (volgen naar klachten door levodopa)
- Energie inname moet voldoende zijn en vaak beweging
ENERGIE
- REE
- REE niet mogelijk? ; Harris Bennidict
- Dyskinesie of spierrigiditeit: verhoogde REE
VITAMINEN EN MINERALEN
- Vitamine E: reduceren van progressie, maar niet verminderen
- Co-enzym Q10: 1 van de 5 ademhalingsketenznymen en betrokken productie ATP
(uitblijven effect)
- Vitamine D: 10mg extra (vrouw 50-70j, zwanger, tot 70j met onvoldoende zon of
donkere huid
: 20mg extra (70+)
: niet meer dan 50mg
3.2. Ziekte van Huntington
= progressieve, autosomaal dominant erfelijke, neurodegeneratieve aandoening.
Abnormale lange trinucleotide-herhaling van CAG binnen eiwit Huntingtin.
= tussen 35-45j zowel mannen als vrouwen
- Ongewilde bewegingen (Chorea)
- Vaak niet erkende, psychiatrische stoornis (apathie, gebrek emotie, depressie, geen
motivatie, snelle irritatie
- Cognitieve achteruitgang
- 5 fases
0) Presymptomatisch onderzoek ziet dat iemand gendrager is
1) Vroeg stadium: klinische diagnose is er, maar volledig functioneren
2) Vroeg tussenstadium: functioneren op lager niveau, dagelijkse behoeften blijven
ondanks onhandigheid
3) Laat tussenstadium: niet meer in staat tot werken, dagelijkse act met moeite en
hulp nodig
4) Vroeg gevorderd stadium: hulp nodig in dagelijks leven, maar kan thuisblijven
met gezin of verpleeghulp
5) Gevorderd stadium: volledige hulp, verpleging door beroepskracht nodig
(overmatig speekselvorming)
3.2.1. Complicaties
- Aspiratie
- Ongewenst gewichtsverlies door verhoogde energiebehoefte, kan dysfagie
- Ongewenst gewichtstoename door eetgedrag, medicatie, depressie of apathie
- GI-klachten zoals obstipatie, diarree, braken door choreatische bewegingen of
medicatie, aangepast voedingsconsistentie, afname mobiliteit, krappe/onvoldoende
vochtinname
1. Inleiding
Acute neurologische aandoeningen; niet-traumatisch hersenletsel, CVA, SAB
Neurodegeneratieve aandoeningen; Parkinson, MS, ALS
2. Acute aandoeningen; STROKE
CVA of beroerte
Belangrijk om toestand te bekijken van patiënt
Vaak slikstroken door acute, neurologische aandoening (gaat over)
3. Neurodegeneratieve
3.1. Ziekte van Parkinson
= progressieve, neurodegeneratieve aandoening door verlies dopamine producerende
neuronen in substantia nigra. Bewegingsstoornis gekenmerkt door niet-motorische
symptomen zoals depressie en dementie
- Rusttemor
- Hypokinesie met afname bewegingàdaling gezichtsuitdrukking, armbeweging,
stijfheid, balans en evenwicht, geur en smaakverlies
- Evolueert naar dysfagie, dysartrie , daling GI motiliteit, gastroparese, vermoeidheid
Levodopa
Meest effectieve medicijn tegen Parkinson
Precursor dopamine
Responsfluctuaties!!!
Via dunne darm in bloed en zo hersenen bereiken, voor optimale werking NIET
met eiwitrijke maaltijd/VM en verspreid doorheen dag (eiwitbestanddelen
worden ook zo opgenomen)
Ijzer kan opname beperken à niet innamen met ijzerpreparaten en vermijd rood
vlees
Minstens 30min voor maaltijd innamen om interactie met absorptie van grote,
neutrale AZ thv dunne darm te voorkomen OF 1u na maaltijd
NIET met melk(producten) of pompelmoessap
Maaltijd met grootste eiwitten in de avond.
3.1.1. Dieetadvies
- Obstipatie; 3,4gr vezels per megajoule EN 1,5-2l vocht
- Gewichtsverlies; energieverrijkt EN toeslag eiwit 1,2-1,5g/kg actueel LG
- Gewichtstoename; energiebeperkt
- Responsfluctuatie; medicijn halfuur voor of uur na maaltijd
- Algemene klachten; 0,8 g eiwitten/kg en verspreiden
- Maagledigingstoornissen; medicatie domperidon, vette producten beperken en
kleine frequente maaltijden
, EIWIT
- Ondervoeding; 1,2-1,5 g/ huidig LG (volgen naar klachten door levodopa)
- Energie inname moet voldoende zijn en vaak beweging
ENERGIE
- REE
- REE niet mogelijk? ; Harris Bennidict
- Dyskinesie of spierrigiditeit: verhoogde REE
VITAMINEN EN MINERALEN
- Vitamine E: reduceren van progressie, maar niet verminderen
- Co-enzym Q10: 1 van de 5 ademhalingsketenznymen en betrokken productie ATP
(uitblijven effect)
- Vitamine D: 10mg extra (vrouw 50-70j, zwanger, tot 70j met onvoldoende zon of
donkere huid
: 20mg extra (70+)
: niet meer dan 50mg
3.2. Ziekte van Huntington
= progressieve, autosomaal dominant erfelijke, neurodegeneratieve aandoening.
Abnormale lange trinucleotide-herhaling van CAG binnen eiwit Huntingtin.
= tussen 35-45j zowel mannen als vrouwen
- Ongewilde bewegingen (Chorea)
- Vaak niet erkende, psychiatrische stoornis (apathie, gebrek emotie, depressie, geen
motivatie, snelle irritatie
- Cognitieve achteruitgang
- 5 fases
0) Presymptomatisch onderzoek ziet dat iemand gendrager is
1) Vroeg stadium: klinische diagnose is er, maar volledig functioneren
2) Vroeg tussenstadium: functioneren op lager niveau, dagelijkse behoeften blijven
ondanks onhandigheid
3) Laat tussenstadium: niet meer in staat tot werken, dagelijkse act met moeite en
hulp nodig
4) Vroeg gevorderd stadium: hulp nodig in dagelijks leven, maar kan thuisblijven
met gezin of verpleeghulp
5) Gevorderd stadium: volledige hulp, verpleging door beroepskracht nodig
(overmatig speekselvorming)
3.2.1. Complicaties
- Aspiratie
- Ongewenst gewichtsverlies door verhoogde energiebehoefte, kan dysfagie
- Ongewenst gewichtstoename door eetgedrag, medicatie, depressie of apathie
- GI-klachten zoals obstipatie, diarree, braken door choreatische bewegingen of
medicatie, aangepast voedingsconsistentie, afname mobiliteit, krappe/onvoldoende
vochtinname
