Crisis en rampenbeheersing
Hoofdstuk 1
1.1 crisisbeheersing
Definities risico: - Een risico is een conditie waarin de mogelijkheid bestaat van een nadelige
afwijking van de gewenste uitkomst. -Gevaar voor schade of verlies. - Risico= kans x effect (r=k x e)
Risicobeleving: - Eigen beleving speelt belangrijke rol -De perceptie van risico heeft te maken met
kennis van een activiteit of de relatie hiermee
Voor het berekenen van risico wordt QRA ( quantitative risk assessment) gebruikt -> een hulpmiddel
om de kans op en de effecten van incidenten te bepalen bij het gebruiken, bewerken en vervoeren
en opslaan van gevaarlijke stoffen.
Onderscheid twee risico’s: plaatsgebonden risico en groepsrisico
- Plaatsgebonden risico: de kans dat een denkbeeldig persoon loopt om op een bepaalde plek
dodelijke getroffen te worden door een ongeval. De cumulatieve kans dat ten minste tien,
honderd of duizend personen overlijden als rechtstreeks gevolg van een calamiteit.
- Niet alleen de bron van het gevaar en rol, maar ook de inrichting van de omgeving.
- 10-6 contour: geeft de grens aan van het gebied rondom een object waarbinnen een persoon
jaarkans een kans van een op de miljoen zou hebben te overlijden als gevolg van een ongeval
bij het object. Op www.risicokaart.nl kan iedereen risico’s omgeving opzoeken.
- Het risico is nooit nul. We beschouwen een situatie als veilig, als het risico acceptabel is.
Effectberekening
- Over het algemeen gebruik gemaakt van schattingen
- Industriële verzekeraars hanteren de begrippen PML ( possibel maximum loss) en EML
( estimated maximum loss).
- In de rampenbestrijding wordt de maatramp gebruikt. Een soort educated Guess voor de
omvang van een denkbare ramp.
Kansberekening
- Vaak vanuit het verleden berekend
- Onenigheid over relaties of veronderstellingen (bv Lucia de B)
- Het probleem zit dus in het al dan niet onafhankelijk zijn van kansen. Vaak is de samenhang
tussen gebeurtenissen, in tegenstelling tot wat bij de uitgangspunten werd aangenomen,
helemaal niet onafhankelijk waardoor de waarschijnlijkheid van de uitkomst groter wordt.
- Menselijk gedrag is niet te voorspellen
- Veel situaties te complex
- Belangrijke regel beoordelen Risicio’s: don’t risk more than you can afford to lose
Belang risico bij crisisbeheersing: het bepalen van risico’s is vooral van belang voor de veiligheid. Het
is uiteraard zeer de moeite waard te proberen risico’s zo laag mogelijk te houden en letsels en
schade zo veel mogelijk te voorkomen. Mogelijke effecten dienen op voorhand zo veel mogelijk te
worden beperkt en de kans moet liefst zo laag mogelijk zijn.
Probleem inschatten risico; om het effect van een gebeurtenis in te schatten moet deze gebeurtenis
worden benoemd. Het aantal gebeurtenissen dat kan leiden tot schade en letsel is oneindig groot.
, De geschiedenis leert dat de gebeurtenissen zoals uitgewerkt in het echt nooit zo gebeuren ( bv.
Bluswater van brand in de Rijn-> brand niet het probleem, maar het Rijnwater)
1.2 terminologie
ramp: een zwaar ongeval of een andere gebeurtenis waarbij het leven en de gezondheid van veel
personen het milieu of grote materiele belangen in ernstige mate(subjectief) zijn geschaad of worden
bedreigd en waarbij een gecoördineerde inzet van diensten of organisaties van verschillende
disciplines is vereist om de dreiging weg te nemen of de schadelijke gevolgen te beperken.
Regionale crisis: een gebeurtenis waardoor een ernstige verstoring van de openbare orde en of de
fysieke veiligheid is ontstaan binnen een veiligheidsregio; en waarbij een gecoördineerde inzet van
diensten en organisaties van verschillende disciplines is vereist om de dreiging weg te nemen of de
schadelijke gevolgen te beperken.
- van een crisis is sprake wanneer de normale voorzorgsmaatregelen gefaald hebben en een acuut
probleem het functioneren van een organisatie grond verstoort of in gevaar brengt.
Belangrijke elementen die in crisissituatie van belang zijn
- Bedreiging van het systeem
- Geringe beslistheid
- Hoge mate onzekerheid
- Kritieke beslissingen
Een crisis is een gedeelde opvatting
Ernst Omschrijving Impact
1. Verstoring Een gebeurtenis met negatieve De situatie kan binnen het
consequenties die afwijkt van reguliere proces en met het
het normale proces, maar geen bestaande systeem worden
ernstig letsel of schade opgevangen
veroorzaakt
2. Incident Een gebeurtenis met negatieve De situatie vraag speciale
consequenties die afwijkt van maatregelen en verstoort het
het normale proces , mogelijk reguliere proces voor korte
ernstig letsel of schade duur
veroorzaakt maar op beperkte
schaal en zonder escaleren
3. Calamiteit of ramp Een gebeurtenis met negatieve De situatie vraag om het
consequenties die afwijkt van toepassen van een specifiek
het normale proces, mogelijk proces of systeem en ontregelt
ernstig letsel of schade het bestaand proces
veroorzaakt, mogelijk escaleert aanzienlijk
en mogelijk bedreiging is voor
het proces of systeem
4. Crisis Een calamiteit met daaruit De situatie vraag om het
voorkomende bedreigingen toepassen van een specifiek
voor het proces of systeem proces of systeem en ontregelt
het bestaande proces
aanzienlijk voor langere tijd
Hoofdstuk 1
1.1 crisisbeheersing
Definities risico: - Een risico is een conditie waarin de mogelijkheid bestaat van een nadelige
afwijking van de gewenste uitkomst. -Gevaar voor schade of verlies. - Risico= kans x effect (r=k x e)
Risicobeleving: - Eigen beleving speelt belangrijke rol -De perceptie van risico heeft te maken met
kennis van een activiteit of de relatie hiermee
Voor het berekenen van risico wordt QRA ( quantitative risk assessment) gebruikt -> een hulpmiddel
om de kans op en de effecten van incidenten te bepalen bij het gebruiken, bewerken en vervoeren
en opslaan van gevaarlijke stoffen.
Onderscheid twee risico’s: plaatsgebonden risico en groepsrisico
- Plaatsgebonden risico: de kans dat een denkbeeldig persoon loopt om op een bepaalde plek
dodelijke getroffen te worden door een ongeval. De cumulatieve kans dat ten minste tien,
honderd of duizend personen overlijden als rechtstreeks gevolg van een calamiteit.
- Niet alleen de bron van het gevaar en rol, maar ook de inrichting van de omgeving.
- 10-6 contour: geeft de grens aan van het gebied rondom een object waarbinnen een persoon
jaarkans een kans van een op de miljoen zou hebben te overlijden als gevolg van een ongeval
bij het object. Op www.risicokaart.nl kan iedereen risico’s omgeving opzoeken.
- Het risico is nooit nul. We beschouwen een situatie als veilig, als het risico acceptabel is.
Effectberekening
- Over het algemeen gebruik gemaakt van schattingen
- Industriële verzekeraars hanteren de begrippen PML ( possibel maximum loss) en EML
( estimated maximum loss).
- In de rampenbestrijding wordt de maatramp gebruikt. Een soort educated Guess voor de
omvang van een denkbare ramp.
Kansberekening
- Vaak vanuit het verleden berekend
- Onenigheid over relaties of veronderstellingen (bv Lucia de B)
- Het probleem zit dus in het al dan niet onafhankelijk zijn van kansen. Vaak is de samenhang
tussen gebeurtenissen, in tegenstelling tot wat bij de uitgangspunten werd aangenomen,
helemaal niet onafhankelijk waardoor de waarschijnlijkheid van de uitkomst groter wordt.
- Menselijk gedrag is niet te voorspellen
- Veel situaties te complex
- Belangrijke regel beoordelen Risicio’s: don’t risk more than you can afford to lose
Belang risico bij crisisbeheersing: het bepalen van risico’s is vooral van belang voor de veiligheid. Het
is uiteraard zeer de moeite waard te proberen risico’s zo laag mogelijk te houden en letsels en
schade zo veel mogelijk te voorkomen. Mogelijke effecten dienen op voorhand zo veel mogelijk te
worden beperkt en de kans moet liefst zo laag mogelijk zijn.
Probleem inschatten risico; om het effect van een gebeurtenis in te schatten moet deze gebeurtenis
worden benoemd. Het aantal gebeurtenissen dat kan leiden tot schade en letsel is oneindig groot.
, De geschiedenis leert dat de gebeurtenissen zoals uitgewerkt in het echt nooit zo gebeuren ( bv.
Bluswater van brand in de Rijn-> brand niet het probleem, maar het Rijnwater)
1.2 terminologie
ramp: een zwaar ongeval of een andere gebeurtenis waarbij het leven en de gezondheid van veel
personen het milieu of grote materiele belangen in ernstige mate(subjectief) zijn geschaad of worden
bedreigd en waarbij een gecoördineerde inzet van diensten of organisaties van verschillende
disciplines is vereist om de dreiging weg te nemen of de schadelijke gevolgen te beperken.
Regionale crisis: een gebeurtenis waardoor een ernstige verstoring van de openbare orde en of de
fysieke veiligheid is ontstaan binnen een veiligheidsregio; en waarbij een gecoördineerde inzet van
diensten en organisaties van verschillende disciplines is vereist om de dreiging weg te nemen of de
schadelijke gevolgen te beperken.
- van een crisis is sprake wanneer de normale voorzorgsmaatregelen gefaald hebben en een acuut
probleem het functioneren van een organisatie grond verstoort of in gevaar brengt.
Belangrijke elementen die in crisissituatie van belang zijn
- Bedreiging van het systeem
- Geringe beslistheid
- Hoge mate onzekerheid
- Kritieke beslissingen
Een crisis is een gedeelde opvatting
Ernst Omschrijving Impact
1. Verstoring Een gebeurtenis met negatieve De situatie kan binnen het
consequenties die afwijkt van reguliere proces en met het
het normale proces, maar geen bestaande systeem worden
ernstig letsel of schade opgevangen
veroorzaakt
2. Incident Een gebeurtenis met negatieve De situatie vraag speciale
consequenties die afwijkt van maatregelen en verstoort het
het normale proces , mogelijk reguliere proces voor korte
ernstig letsel of schade duur
veroorzaakt maar op beperkte
schaal en zonder escaleren
3. Calamiteit of ramp Een gebeurtenis met negatieve De situatie vraag om het
consequenties die afwijkt van toepassen van een specifiek
het normale proces, mogelijk proces of systeem en ontregelt
ernstig letsel of schade het bestaand proces
veroorzaakt, mogelijk escaleert aanzienlijk
en mogelijk bedreiging is voor
het proces of systeem
4. Crisis Een calamiteit met daaruit De situatie vraag om het
voorkomende bedreigingen toepassen van een specifiek
voor het proces of systeem proces of systeem en ontregelt
het bestaande proces
aanzienlijk voor langere tijd
