0. Herhaling
Het menselijke genoom bestaat uit mitochondriaal en nucleair genoom. Het nucleair hormoon is
haploïde, het bestaat uit 23 verschillende chromosomen. (ongeveer 22 duizend genen en 3 miljard
nucleotiden).
DNA gaat rond histonen gewikkeld
worden en gaat zo chromatine
vormen. Als deze
chromatinedraden zich gaan
condenseren, krijgen we
chromosomen. Als we DNA
uitpakken is het 2 meter lang.
Je hebt een dubbele helix nodig omdat je zo mutaties kan controleren, de ene sequentie van de
streng gaat de sequentie van de andere bepalen. Als er een fout is op de ene gaan de enzymen
weten waar de fout is omdat de nucleotiden niet binden, en gaan ze hier de fout kunnen aanpassen.
Je gaat ook een dubbele helix hebben om de replicatie, die nodig is bij celdelingen, te laten
doorgaan.
We hebben 4 verschillende
basen: adenine, thymine,
Guanine, cytosine en uracil( RNA).
T en A gaan aan de hand van 2
waterstofbruggen gebonden zijn
en G en U aan de hand van 3
waterstofbruggen.
In alle autosomale cellen heb je elk chromosoom dubbel, je gaat genen dus 2 keer hebben. Een
uitzondering hiervan is het X chromosoom bij mannen.
Transcriptie gebeurt in de kern, translatie gebeurt in het cytoplasma (bij ribosomen.
, 1. What can we learn from a family history?
Monogenetische aandoening is een gevolg van een mutatie in één gen. Je kan autosomaal dominant
en recessief, X gebonden dominant en recessief en Y gebonden overerven.
Van elk chromosoom heb je in de lichaamscellen 2 exemplaren (2 allelen), dit is niet zo in de
gameten. Met autosoom verwijst men naar lichaamscellen. Bij een homozygoot zijn de 2 allelen
identiek en bij een heterozygoot zijn de 2 allelen verschillend.
X-chromosoom en Lyon hypothese
Een man heeft slechts 1 allel voor het gen op het X-chromosoom, hij is een hemizygoot voor die
genen. Een vrouw heeft 2 allelen voor het gen op het X-chromosoom.
In elke cel is er slechts 1 X-chromosoom actief, het tweede X-chromosoom wordt gedeactiveerd en
zal het Barrlichaampje worden voor cellen in interfase. De X-activatie gebeurt random (of die van
mama of papa actief blijft) en is irreversibel naar de dochtercellen toe. De inactivatie vindt vroegtijdig
plaats in de embryonale ontwikkeling.
De inactivatie vindt at rondom plaats, de eindstand is ongeveer 50/50. 50 procent van de cellen gaan
het X chromosoom van de moeder hebben en 50% gaan die van de vader hebben. Een uitzondering
is als er ene mutatie is op het X chromosoom van ofwel de moeder of de vader. De cellen met de
mutatie gaan dan minder goed kunnen groeien en delen waardoor de andere cellen (zonder mutatie)
dus beter gaan kunnen groeien en zullen overheersen.
De 50/50 kans zorgt ervoor dat de vrouw mozaïsch is voor het X-chromosoom.
Overervingen
Dominante aandoeningen gaan een ziektebeeld tot uiting doen komen van zodra 1 van de 2 allelen
afwijkend is. Er is dus is expressie bij heterozygoten en homozygoten van het afwijkend allel.
,Recessieve aandoeningen gaan enkel het ziektebeeld tot uiting doen komen wanneer beide allelen
afwijkend zijn. Er zal dus enkel expressie zijn bij homozygoten voor het afwijkend allel.
Autosomaal dominante overerving
Het is niet geslachtsgebonden en het ziektebeeld zal al tot uiting komen wanneer er 1 afwijkend allel
voorkomt. De mutatie ligt dus niet op een geslachtschromosoom maar op een gewoon chromosoom.
De kans dat dit gezin aangetaste kinderen krijgt is ½ en de kans dat ze gezonde kinderen krijgen is ½.
De kans ze 4 gezonde kinderen krijgen is 1/16.
- Bij autosomale dominante overerving is er een verticale transmissie in stambomen.
- Zowel mannen als vrouwen kunnen aangetast worden.
Autosomale recessieve overerving
De mutatie ligt niet op een geslachtschromosoom maar op een gewoon chromosoom. Het
ziektebeeld gaat enkel tot uiting komen wanneer iemand homozygoot is voor het afwijkende allel.
De kans dat het gezonde kind drager is, is 2/3.
, Beide ouders van een aangetast individu zijn drager van het afwijkend allel (maar zijn gezond). Als
beide ouders drager zijn is er een kans van ¼ dat het kind gezond is, ½ dat het een drager is en ¼ dat
het aangetast is.
- Bij autosomale recessieve aandoeningen is er een horizontale transmissie in de stambomen.
- Het komt vaak bij familiehuwelijken voor.
X-gebonden recessieve aandoening
De mutatie ligt op het X-chromosoom en is dus geslachtsgebonden. Een man die deze aandoening
heeft, zal steeds het ziektebeeld vertonen omdat hij slechts 1 X heeft. Hij kan deze aandoening wel
niet overgeven aan zijn zoon, omdat hij een Y moet doorgeven. Een vrouw kan wel drager zijn als ze
heterozygoot is voor het afwijkende allel.
De kans dat de zoon aangetast is, is 1/2 . De kans dat de dochter draagster is, is ½. De kans dat een
geboren kind (zoon/dochter) gezond is, en geen draagster, is ½.
- Alle dochters van een aangetaste man zijn draagsters.
- Er is nooit transmissie van vader op zoon.
- Bij een moeder die draagster is, is er een kans van 50% dat het kind de aandoening heeft als
het een zoon is.
- Als de moeder gezond is en de vader is aangetast, zijn alle kinderen gezond enkel zijn alle
dochters dan draagsters.
X-gebonden dominante overerving
- Er is zowel aantasting van mannen als van vrouwen als in het ziektebeeld van mannen meer
frequent. Die van vrouwen is minder voorkomend en vaak milder.
- Alle dochters van een aangetaste man zijn zelf ook aangetast.
- Er is nooit transmissie van vader op zoon.
- Er is verticale transmissie in stambomen.
Het menselijke genoom bestaat uit mitochondriaal en nucleair genoom. Het nucleair hormoon is
haploïde, het bestaat uit 23 verschillende chromosomen. (ongeveer 22 duizend genen en 3 miljard
nucleotiden).
DNA gaat rond histonen gewikkeld
worden en gaat zo chromatine
vormen. Als deze
chromatinedraden zich gaan
condenseren, krijgen we
chromosomen. Als we DNA
uitpakken is het 2 meter lang.
Je hebt een dubbele helix nodig omdat je zo mutaties kan controleren, de ene sequentie van de
streng gaat de sequentie van de andere bepalen. Als er een fout is op de ene gaan de enzymen
weten waar de fout is omdat de nucleotiden niet binden, en gaan ze hier de fout kunnen aanpassen.
Je gaat ook een dubbele helix hebben om de replicatie, die nodig is bij celdelingen, te laten
doorgaan.
We hebben 4 verschillende
basen: adenine, thymine,
Guanine, cytosine en uracil( RNA).
T en A gaan aan de hand van 2
waterstofbruggen gebonden zijn
en G en U aan de hand van 3
waterstofbruggen.
In alle autosomale cellen heb je elk chromosoom dubbel, je gaat genen dus 2 keer hebben. Een
uitzondering hiervan is het X chromosoom bij mannen.
Transcriptie gebeurt in de kern, translatie gebeurt in het cytoplasma (bij ribosomen.
, 1. What can we learn from a family history?
Monogenetische aandoening is een gevolg van een mutatie in één gen. Je kan autosomaal dominant
en recessief, X gebonden dominant en recessief en Y gebonden overerven.
Van elk chromosoom heb je in de lichaamscellen 2 exemplaren (2 allelen), dit is niet zo in de
gameten. Met autosoom verwijst men naar lichaamscellen. Bij een homozygoot zijn de 2 allelen
identiek en bij een heterozygoot zijn de 2 allelen verschillend.
X-chromosoom en Lyon hypothese
Een man heeft slechts 1 allel voor het gen op het X-chromosoom, hij is een hemizygoot voor die
genen. Een vrouw heeft 2 allelen voor het gen op het X-chromosoom.
In elke cel is er slechts 1 X-chromosoom actief, het tweede X-chromosoom wordt gedeactiveerd en
zal het Barrlichaampje worden voor cellen in interfase. De X-activatie gebeurt random (of die van
mama of papa actief blijft) en is irreversibel naar de dochtercellen toe. De inactivatie vindt vroegtijdig
plaats in de embryonale ontwikkeling.
De inactivatie vindt at rondom plaats, de eindstand is ongeveer 50/50. 50 procent van de cellen gaan
het X chromosoom van de moeder hebben en 50% gaan die van de vader hebben. Een uitzondering
is als er ene mutatie is op het X chromosoom van ofwel de moeder of de vader. De cellen met de
mutatie gaan dan minder goed kunnen groeien en delen waardoor de andere cellen (zonder mutatie)
dus beter gaan kunnen groeien en zullen overheersen.
De 50/50 kans zorgt ervoor dat de vrouw mozaïsch is voor het X-chromosoom.
Overervingen
Dominante aandoeningen gaan een ziektebeeld tot uiting doen komen van zodra 1 van de 2 allelen
afwijkend is. Er is dus is expressie bij heterozygoten en homozygoten van het afwijkend allel.
,Recessieve aandoeningen gaan enkel het ziektebeeld tot uiting doen komen wanneer beide allelen
afwijkend zijn. Er zal dus enkel expressie zijn bij homozygoten voor het afwijkend allel.
Autosomaal dominante overerving
Het is niet geslachtsgebonden en het ziektebeeld zal al tot uiting komen wanneer er 1 afwijkend allel
voorkomt. De mutatie ligt dus niet op een geslachtschromosoom maar op een gewoon chromosoom.
De kans dat dit gezin aangetaste kinderen krijgt is ½ en de kans dat ze gezonde kinderen krijgen is ½.
De kans ze 4 gezonde kinderen krijgen is 1/16.
- Bij autosomale dominante overerving is er een verticale transmissie in stambomen.
- Zowel mannen als vrouwen kunnen aangetast worden.
Autosomale recessieve overerving
De mutatie ligt niet op een geslachtschromosoom maar op een gewoon chromosoom. Het
ziektebeeld gaat enkel tot uiting komen wanneer iemand homozygoot is voor het afwijkende allel.
De kans dat het gezonde kind drager is, is 2/3.
, Beide ouders van een aangetast individu zijn drager van het afwijkend allel (maar zijn gezond). Als
beide ouders drager zijn is er een kans van ¼ dat het kind gezond is, ½ dat het een drager is en ¼ dat
het aangetast is.
- Bij autosomale recessieve aandoeningen is er een horizontale transmissie in de stambomen.
- Het komt vaak bij familiehuwelijken voor.
X-gebonden recessieve aandoening
De mutatie ligt op het X-chromosoom en is dus geslachtsgebonden. Een man die deze aandoening
heeft, zal steeds het ziektebeeld vertonen omdat hij slechts 1 X heeft. Hij kan deze aandoening wel
niet overgeven aan zijn zoon, omdat hij een Y moet doorgeven. Een vrouw kan wel drager zijn als ze
heterozygoot is voor het afwijkende allel.
De kans dat de zoon aangetast is, is 1/2 . De kans dat de dochter draagster is, is ½. De kans dat een
geboren kind (zoon/dochter) gezond is, en geen draagster, is ½.
- Alle dochters van een aangetaste man zijn draagsters.
- Er is nooit transmissie van vader op zoon.
- Bij een moeder die draagster is, is er een kans van 50% dat het kind de aandoening heeft als
het een zoon is.
- Als de moeder gezond is en de vader is aangetast, zijn alle kinderen gezond enkel zijn alle
dochters dan draagsters.
X-gebonden dominante overerving
- Er is zowel aantasting van mannen als van vrouwen als in het ziektebeeld van mannen meer
frequent. Die van vrouwen is minder voorkomend en vaak milder.
- Alle dochters van een aangetaste man zijn zelf ook aangetast.
- Er is nooit transmissie van vader op zoon.
- Er is verticale transmissie in stambomen.
