Volledige samenvatting_GedragsenOpvoedingsproblemen_

1. Geweld in het leven van kinderen
1.1. Inleiding
Imagine you woke up this morning to news headlines revealing that scientists had discovered a new
disease, and that up to 1 billion children worldwide were exposed to this disease every year.
And that as a result over the course of their lifetime – these children were at greater risk of mental
illnesses and anxiety disorders, chronic diseases such as heart disease, diabetes and cancer,
infectious diseases like HIV, and social problems such as crime and drug abuse. If we had such a
disease, what would we do?
 Geeft veel meer risico op verschillende symptomen: psychische stoornis, angststoornissen,
chronische ziekten zoals hartziekten, diabetes, kanker, HIV, sociale problematiek zoals
criminaliteit, drugsverslaving.
 We hebben zo’n ziekte: geweld in het leven van kinderen
o Globaal: een op drie adolescente meisjes (15 tot 19 jaar) is slachtoffer geweest van
emotioneel, fysiek en/of seksueel geweld door hun partner.
o Is dus groot probleem wereldwijd.


Types kindermishandeling – leeftijd




- Kindermishandeling binnen gezin: <5 jaar tot 17 jaar
- Pesten: 4 jaar tot 18 jaar
- Geweld onder jongeren: 7 jaar tot 18+
- Partnergeweld: 10 jaar tot 18+
- Seksueel geweld: <5 jaar tot 18+
- Getuige zijn van geweld of emotioneel of fysiek geweld: <5 jaar tot 18+

,4 thema’s vanuit 3 perspectieven
Er volgen 4 thema’s, vanuit 3 perspectieven.
3 perspectieven:
a) Een orthopedagogisch perspectief
b) Een intersectionaliteitsperspectief:
 Een aantal kenmerken maken je meer kwetsbaar voor geweld:
Kruispuntdenken geeft erkenning aan het feit dat niemand ééndimensioneel is
maar wel een gelaagde identiteit heeft die ontstaat op een kruispunt van veel
deelidentiteiten en ervaringen: kwetsbaarheden op verschillende niveaus
Intersectionaliteit/kruispuntdenken = het bestuderen van de combinatie van
verschillende achterstellingsmechanismen (bvb. racisme en seksisme),
uitgaande van verschillen in maatschappelijke machtsposities
o Mensen kunnen in de maatschappij dus verschillende kwetsbaarheden
tegelijk hebben: het kruispunt van die kwetsbaarheden maakt mensen
heel kwetsbaar = intersectionaliteit (vb.: geslacht, leven in bepaalde
buurt, armoede, ..).
Vrouw + zwarte huidskleur + migratie-achtergrond +
armoede = veel moeilijker in onze maatschappij & veel meer
kwetsbaarheden dan blanke vrouwen
 Zowel op macro, als op microniveau: veel van die kwetsbaarheden spelen ook mee op
macroniveau 
We leven nog steeds in maatschappij waarin vrouwen, mensen in armoede, ..
het moeilijker hebben en meer kwetsbaar zijn.
Ook dit meenemen, niet enkel het microniveau.
c) Een ‘social justice’ perspectief = sociale gerechtigheid
 Problemen op microniveau wortelen vaak in bredere, sociale problemen
Armoede, werkloosheid, discriminatie, slechte buurt, ..
 Meer sociale ongerechtigheid in onze maatschappij = meer kans op geweld in leven
van kind (Adverse community environments).
 Gaat om ook iets proberen te doen aan de onderkant van de boom: aanpakken bij de
wortels.
 Dus niet alleen inzetten op preventie huiselijk geweld (boom), maar ook iets doen aan
armoede, uitsluiting, slechte huisvesting in de maatschappij (wortels).

, 1.2. Thema 1: Intrafamiliale kindermishandeling: omschrijving, prevalentie,
ontstaan en impact
1.2.1. Inleiding
Mythen over kindermishandeling
Er zijn verschillende mythen over kindermishandeling
- Kinderen lopen het meeste risico om te worden mishandeld buiten hun gezin
o Meeste kans binnen gezinnen (waar ze veilig moeten zijn)
- Kindermishandeling neemt toe
o Weten we niet, weinig cijfers verleden: vroeger was het er misschien ook al, maar er
werd niet over gesproken
- Kindermishandeling wordt verklaard door een reeks van duidelijk te onderscheiden
risicofactoren
o Te complex fenomeen om de risicofactoren duidelijk van elkaar te onderscheiden.
o We weten nog niet genoeg over de risicofactoren om het te kunnen verklaren of
voorspellen
- Kindermishandeling is onvermijdelijk, ‘het gebeurt gewoon’
o Neemt hoop op preventie weg, maar preventie werkt wel degelijk soms.
- Kleine feitjes van kindermishandeling zijn altijd triviaal en hebben geen ernstige gevolgen
o Subjectief: wat zijn ‘kleine feitjes’ dan en wat zijn ‘ernstige gevolgen’ dan? Gaan we
hierdoor niet minimaliseren?
o Voor ons kan het klein lijken, maar voor slachtoffer misschien niet (én dus wel grote
gevolgen)
 Veel mythes over kindermishandeling: ook bij professionals
o Leidt soms tot minimalisering.

1.2.2. Omschrijving van kindermishandeling
Belangrijk:
 Kindermishandeling omschrijven is een complexe kwestie:
o Het is een sociaal construct
 60 jaar geleden bestond het begrip niet.
 Op bepaald moment is dat idee ontstaan, waardoor er dan ook definities,
wetten, regelgevingen, .. kwamen.
o Definities veranderen en zijn contextueel gebonden
 Er komen nieuwe manieren om dader/slachtoffer te worden (bv. geweld via
internet)
 Waardoor de beschrijvingen van kindermishandelingen veranderen
doorheen de jaren
 Kindermishandeling gaat over bepaalde normen en waarden in de
samenleving over wat (niet) goed is voor een kind, over hoe je met je kind
moet omgaan
 Deze kunnen verschillen van cultuur tot cultuur: in de ene cultuur is
fysiek straffen toegelaten, in de andere cultuur niet.
 Daarom zijn migratiestromen vaak een uitdaging: verschillen vallen op en
doen ons nadenken over fenomeen kindermishandeling

, Enkele definities
- Algemene definitie WHO (1999):
o Elke interactie of gebrek aan interactie binnen de controle van een ouder of
zorgverstrekker, dat zorgt voor (potentiële) schade aan het kind zijn gezondheid of
fysieke, mentale, spirituele, morele of sociale ontwikkeling in de context van de
maatschappij waarin het kind opgroeit.
 Schade toebrengen die vermeden had kunnen worden
- Pedagogische definitie Baartman (1996): hoogleraar preventie kindermishandeling in
Nederland
o Attitude van opvoeder/verzorger tegenover kind is ernstig verstoord.
 Kindermishandeling gedefinieerd als pedagogische kwestie
 Focus ligt op attitude van opvoeder naar kind.


Vormen van kindermishandeling
a) Fysieke mishandeling
 Het min of meer bewust toebrengen van lichamelijk letsel door ouders, verwanten of
verzorgers
Slaan, trappen, bijten, verbranden, schudden, ..
b) Verwaarlozing
 Een situatie waarbij een verzorger die verantwoordelijk is voor het kind ofwel
opzettelijk ofwel door duidelijke onoplettendheid toelaat dat het kind een vermijdbaar
lijden ondergaat, ofwel er niet in slaagt te voorzien in de essentiële voorwaarden die
nodig zijn voor de lichamelijke, intellectuele en emotionele ontwikkeling van het
kind.
Fysiek, medisch (niet naar dokter gaan), emotioneel (geen affectie geven),
moreel (geen regels of normen toebrengen), pedagogisch (onderwijs
ontzeggen), ..
Verschillende vormen gaan vaak samen
Kennen we al lang, maar werd eerst geen kindermishandeling genoemd –
eerder in sfeer van criminaliteit.
Hierover minste onderzoek
c) Seksueel misbruik
 Het betrekken van afhankelijke, op vlak van ontwikkeling onrijpe kinderen of
jongeren in seksuele activiteiten die ze niet ten volle begrijpen, waar ze niet de
“informed consent” aan kunnen geven, of die de sociale taboes van familierelaties
overschrijden
blootstelling aan seksuele stimuli, verzoeken tot seksueel contact, betasten of
laten betasten, (pogingen tot) penetratie
Rond jaren 80 onderzoek begonnen
Concept sterk in evolutie
d) Emotionele mishandeling
 Vijandig of onverschillig ouderlijk gedrag, in het nadeel van de zelfwaardering van
het kind, van zijn/haar gevoel iets te kunnen en erbij te horen, en dat een gezonde,
krachtige en gelukkige ontwikkeling in de weg staat
kind negeren, vernederen, bang maken, kleineren, ongevoelig zijn voor
behoeften of ontwikkelingsniveau van kind
breed begrip.
Rond jaren 90 start onderzoek