Paard:
1
, SPIJSVERTERINGSSTELSEL
Habronema
Habronema muscae is een wijd verspreide maagworm die als tussengastheer de Musca domestica
heeft en als eindgastheer het paard.
LEVENSCYCLUS
L3 wordt door de vlieg afgezet op de lippen van het paard waardoor deze oraal opgenomen kan
worden. De volwassen worm ontwikkelt zich zo in de maag en produceert eitjes na 2 maanden (PP =
2 maanden). De geëmbryoneerde eitjes komen in de feces terecht en zullen opgenomen worden
door een vliegenmade. In de vlieg ontwikkelt zich L1L3 en occasioneel wordt dan een L3 afgezet in
een huidwonde Huidhabronemiase.
SYMPTOMEN
Ter hoogte van de maag is de infectie meestal asymptomatisch. Toch kan er af en toe een
hyperplasie en hypertrofie zijn van de mucus-producerende cellen en bij een erge infectie ook een
chronische katarrhale gastritis, met:
- Anorexie: slechter eten
- Diarree en gewichtsverlies
- Ulcera en postprandiale koliek.
- Geeuwen door maagproblemen.
De huid daarentegen zal er een slecht helende granulomateus letsel ontstaan en wanneer de larve
ter hoogte van de ogen afgezet wordt, kan een persisterende conjunctivitis met een nodulaire ulcera
ontwikkelen.
DIAGNOSE
Een diagnose kan snel gemaakt worden voor maaghabronemiasis door mestonderzoek en
maagspoeling waardoor eieren met een larve gezien worden. De uitscheiding van eitjes is wel
tamelijk laag.
BEHANDELING
Ivermectine per oraal of moxidectine per oraal.
2
,Trichostrongylus axei.
Trichostrongylus axei wordt vooral gezien op weiden waar paarden samen met herkauwers gevestigd
zijn, waardoor de epidemiologie gelijkt op die van herkauwers. De parasiet is wel slechter aangepast
aan het paard en is daarom ook meer pathogeen. De PP = 4 weken, waarbij dieren levenslang
gevoelig zijn door het ontbreken van immuniteitsopbouw.
PATHOGENESE
De wormen ontwikkelen zich diep in de maagmucosa en zorgen zo voor een lokale hyperemie en
katharrale gastritis. De mucosa is ook chronisch verdikt.
SYMPTOMEN
Dieren die aangetast zijn zullen :
- Geeuwen
- Anorexie en vermageren
- (Diarree)
DIAGNOSE
Een diagnose kan gesteld worden door :
- Anamnese en symptomen
- Fecesonderzoek: Aantonen van eieren met McMaster(+ coprocultuur) . De eieren zijn ovaal
en hebben een dunne wand met daarin blastomeren. Deze gelijken echter erg hard op die
van de Strongyliden en de cyatostominae. je weet het dus niet zeker. Maar als je
maagproblemen ziet en veel strongylideneieren ziet, ga je er gewoon van uit dat het wel
Trichostrongylus is en behandel je.
- (Serum-pepsinogeen).
BEHANDELING
Behandeling is bij voorkeur door gebruik van macrocyclische lactones:
- Ivermectine per oraal
- Moxidectine per oraal
Eventueel kunnen er ook benzimidazoles gebruikt worden of pyrantel.
3
,Gastrophylus
INLEIDING
Gastrophylus intestinalis is in feite een myase veroorzaakt door de maden van de paardenhorzel. Dit
is een roestbruine of bruin gevlekte vlieg die vooral aanwezig is op weide omringd door bos of
struikgewas.
Het is een veel voorkomend parasiet en heeft een prevalentie van 58% in België:
- 68% < 50 larven
- 21% > 50 larven
Andere species zoals G. nasalis en G.haemorrhoidalis zijn zeldzaam.
LEVENSCYLCUS.
De volwassen vlieg vliegt overdag bij mooi weer en legt eieren op haren van
de manen, schoft en benen. Uit deze eieren komen L1 na een prikkeling
(likken) en zullen deze L1 gaan migreren naar de mondmucosa. De
vervelling naar L2 vindt plaats op dag 28, achter de tong. De L2 wordt dan
doorgeslikt en zal verder gaan ontwikkelen tot L3 in de maag gedurende 6-8
maanden (vastgehecht aan de maag). L3 wordt passief in de feces
uitgescheiden en zal verpoppen op de grond.
Pas wanneer er meer dan 100 larven in de maag aanwezig zijn, zullen er problemen opkomen. De
volwassen vlieg overleeft maar een paar weken en steekt niet.
De vliegen leven vaak in de late zomer en zullen eitjes gaan produceren die lang aanwezig zijn maar
niet de vorst zullen overleven. Op dat moment zijn echter de eitjes vaak al ingeslikt en is L3 al
aanwezig in de maag.
In de winter overleven de poppen niet maar de parasieten zijn dan in de maag aanwezig. De enige
populatie van de parasiet is dus aanwezig in het paard, waardoor het behandelen in de winter zeer
belangrijk is! Echter is er een praktisch probleem. Dieren mogen niet te vroeg behandeld worden
omdat L1 nog op het paard aanwezig kunnen zijn wanneer er nog geen vriesperiode is geweest!
Zonder vriesperiode overleeft dit stadia!
4
, PATHOLOGIE EN SYMPTOMEN
De parasiet is weinig pathogeen omdat de bromgeluiden van de horzels, de paarden vaak
opschrikken. Het kan wel aanleiding geven tot kleine (kratervormige) letsels in het niet-klierachtige
gedeelte van de maag (pars non-glandularis), maar zonder echt een last te zijn voor de paarden. Bij
zware infecties kan er wel gastritis optreden, dit komt maar weinig voor.
Symptomen van de infecties zijn vaak geeuwen en conditieverlies.
DIAGNOSE
Het stellen van de diagnose is moeilijk omdat eieren aanwezig zijn op de haren (late zomer) en larven
aanwezig zijn in de feces (lente-vroege zomer). Dit kan een aanwijzing geven die bevestigd kan
worden door gastroscopie!
BEHANDELING
Het verwijderen van de eitjes kan al helpen bij het behandelen van de parasiet. De eitjes zijn
gemakkelijk te verwijderen door gebruik te maken van lauw water (denken dat het speeksel is) met
azijn of insecticide, hierdoor komt L1 uit zijn ei, en zullen afsterven. De behandeling kan gegeven
worden vanaf december met ivermectine of moxidectine, wanneer het dus al gevroren heeft, maar
daarbij ook de hele stal behandeld wordt. Als er geen vriesperiode is kan L1 overleven!
Strongyloides westerni
LEVENSCYCLUS
Strongyloides westerni is een parasiet die typisch bij veulens voorkomt. De parasiet kan op 2
manieren overgedragen worden:
- Galactogene overdracht tot 47 dagen na de partus (neonataal). De parasiet zal zich hierbij
direct ontwikkelen in de darm (enkel vrouwelijk wormen). De parasieten zullen eitjes gaan
5
1
, SPIJSVERTERINGSSTELSEL
Habronema
Habronema muscae is een wijd verspreide maagworm die als tussengastheer de Musca domestica
heeft en als eindgastheer het paard.
LEVENSCYCLUS
L3 wordt door de vlieg afgezet op de lippen van het paard waardoor deze oraal opgenomen kan
worden. De volwassen worm ontwikkelt zich zo in de maag en produceert eitjes na 2 maanden (PP =
2 maanden). De geëmbryoneerde eitjes komen in de feces terecht en zullen opgenomen worden
door een vliegenmade. In de vlieg ontwikkelt zich L1L3 en occasioneel wordt dan een L3 afgezet in
een huidwonde Huidhabronemiase.
SYMPTOMEN
Ter hoogte van de maag is de infectie meestal asymptomatisch. Toch kan er af en toe een
hyperplasie en hypertrofie zijn van de mucus-producerende cellen en bij een erge infectie ook een
chronische katarrhale gastritis, met:
- Anorexie: slechter eten
- Diarree en gewichtsverlies
- Ulcera en postprandiale koliek.
- Geeuwen door maagproblemen.
De huid daarentegen zal er een slecht helende granulomateus letsel ontstaan en wanneer de larve
ter hoogte van de ogen afgezet wordt, kan een persisterende conjunctivitis met een nodulaire ulcera
ontwikkelen.
DIAGNOSE
Een diagnose kan snel gemaakt worden voor maaghabronemiasis door mestonderzoek en
maagspoeling waardoor eieren met een larve gezien worden. De uitscheiding van eitjes is wel
tamelijk laag.
BEHANDELING
Ivermectine per oraal of moxidectine per oraal.
2
,Trichostrongylus axei.
Trichostrongylus axei wordt vooral gezien op weiden waar paarden samen met herkauwers gevestigd
zijn, waardoor de epidemiologie gelijkt op die van herkauwers. De parasiet is wel slechter aangepast
aan het paard en is daarom ook meer pathogeen. De PP = 4 weken, waarbij dieren levenslang
gevoelig zijn door het ontbreken van immuniteitsopbouw.
PATHOGENESE
De wormen ontwikkelen zich diep in de maagmucosa en zorgen zo voor een lokale hyperemie en
katharrale gastritis. De mucosa is ook chronisch verdikt.
SYMPTOMEN
Dieren die aangetast zijn zullen :
- Geeuwen
- Anorexie en vermageren
- (Diarree)
DIAGNOSE
Een diagnose kan gesteld worden door :
- Anamnese en symptomen
- Fecesonderzoek: Aantonen van eieren met McMaster(+ coprocultuur) . De eieren zijn ovaal
en hebben een dunne wand met daarin blastomeren. Deze gelijken echter erg hard op die
van de Strongyliden en de cyatostominae. je weet het dus niet zeker. Maar als je
maagproblemen ziet en veel strongylideneieren ziet, ga je er gewoon van uit dat het wel
Trichostrongylus is en behandel je.
- (Serum-pepsinogeen).
BEHANDELING
Behandeling is bij voorkeur door gebruik van macrocyclische lactones:
- Ivermectine per oraal
- Moxidectine per oraal
Eventueel kunnen er ook benzimidazoles gebruikt worden of pyrantel.
3
,Gastrophylus
INLEIDING
Gastrophylus intestinalis is in feite een myase veroorzaakt door de maden van de paardenhorzel. Dit
is een roestbruine of bruin gevlekte vlieg die vooral aanwezig is op weide omringd door bos of
struikgewas.
Het is een veel voorkomend parasiet en heeft een prevalentie van 58% in België:
- 68% < 50 larven
- 21% > 50 larven
Andere species zoals G. nasalis en G.haemorrhoidalis zijn zeldzaam.
LEVENSCYLCUS.
De volwassen vlieg vliegt overdag bij mooi weer en legt eieren op haren van
de manen, schoft en benen. Uit deze eieren komen L1 na een prikkeling
(likken) en zullen deze L1 gaan migreren naar de mondmucosa. De
vervelling naar L2 vindt plaats op dag 28, achter de tong. De L2 wordt dan
doorgeslikt en zal verder gaan ontwikkelen tot L3 in de maag gedurende 6-8
maanden (vastgehecht aan de maag). L3 wordt passief in de feces
uitgescheiden en zal verpoppen op de grond.
Pas wanneer er meer dan 100 larven in de maag aanwezig zijn, zullen er problemen opkomen. De
volwassen vlieg overleeft maar een paar weken en steekt niet.
De vliegen leven vaak in de late zomer en zullen eitjes gaan produceren die lang aanwezig zijn maar
niet de vorst zullen overleven. Op dat moment zijn echter de eitjes vaak al ingeslikt en is L3 al
aanwezig in de maag.
In de winter overleven de poppen niet maar de parasieten zijn dan in de maag aanwezig. De enige
populatie van de parasiet is dus aanwezig in het paard, waardoor het behandelen in de winter zeer
belangrijk is! Echter is er een praktisch probleem. Dieren mogen niet te vroeg behandeld worden
omdat L1 nog op het paard aanwezig kunnen zijn wanneer er nog geen vriesperiode is geweest!
Zonder vriesperiode overleeft dit stadia!
4
, PATHOLOGIE EN SYMPTOMEN
De parasiet is weinig pathogeen omdat de bromgeluiden van de horzels, de paarden vaak
opschrikken. Het kan wel aanleiding geven tot kleine (kratervormige) letsels in het niet-klierachtige
gedeelte van de maag (pars non-glandularis), maar zonder echt een last te zijn voor de paarden. Bij
zware infecties kan er wel gastritis optreden, dit komt maar weinig voor.
Symptomen van de infecties zijn vaak geeuwen en conditieverlies.
DIAGNOSE
Het stellen van de diagnose is moeilijk omdat eieren aanwezig zijn op de haren (late zomer) en larven
aanwezig zijn in de feces (lente-vroege zomer). Dit kan een aanwijzing geven die bevestigd kan
worden door gastroscopie!
BEHANDELING
Het verwijderen van de eitjes kan al helpen bij het behandelen van de parasiet. De eitjes zijn
gemakkelijk te verwijderen door gebruik te maken van lauw water (denken dat het speeksel is) met
azijn of insecticide, hierdoor komt L1 uit zijn ei, en zullen afsterven. De behandeling kan gegeven
worden vanaf december met ivermectine of moxidectine, wanneer het dus al gevroren heeft, maar
daarbij ook de hele stal behandeld wordt. Als er geen vriesperiode is kan L1 overleven!
Strongyloides westerni
LEVENSCYCLUS
Strongyloides westerni is een parasiet die typisch bij veulens voorkomt. De parasiet kan op 2
manieren overgedragen worden:
- Galactogene overdracht tot 47 dagen na de partus (neonataal). De parasiet zal zich hierbij
direct ontwikkelen in de darm (enkel vrouwelijk wormen). De parasieten zullen eitjes gaan
5
