Uitgebreide samenvatting Personen- en Familierecht

Personen- en Familierecht Samenvatting


WEEK 1.1 – Inleiding algemeen personen- en familierecht nationaal en internationaal

Personen- en familierecht
- Veelzijdig rechtsgebied, veel soorten onderwerpen
- Onderscheid
o Personenrecht:
 Geheel aan rechtsregels die de rechtspositie van de individuele
natuurlijke persoon bepalen
o Familierecht:
 Huwelijk & GP en de rechten en plichten die daaruit voortvloeien
 Het krijgen van kinderen
 Huwelijksvermogensrecht
- Internationale verdragen spelen belangrijke rol  EVRM, IRVK

De Persoon

Art. 1:1 BW
- Rechtssubject vanaf geboorte
- Niemand is ‘rechteloos’, iedereen is in staat drager van rechten en plichten te zijn
(rechtssubject)

Art. 1:2 BW
- Ongeboren kind
- Wordt reeds als geboren aangemerkt, indien dit in het belang van het ongeboren kind
is en mits het levend ter wereld komt
- In het belang van erfrecht  erfgenaam

Art. 1:3 BW
- Zodra iemand wordt geboren, komt hij in een familierechtelijke betrekking tot andere
personen te staan en is er sprake van bloed- een aanverwantschap

Naam en Woonplaats

Art. 1:4 BW
- Voornaam
- Lid 1: Vermeld in geboorteakte
- Lid 2: Ambtenaar burgerlijke stand kan weigeren voornamen op te nemen die
ongepast zijn of overeenstemmen met een bestaande geslachtsnaam, tenzij deze
tevens gebruikelijke voornamen zijn
- Lid 4: Voor een voornaam wijziging moet er een verzoek worden ingediend bij de RB

Geslachtsnaam tot 1 Januari 1998:
- Bepaald door geslachtsnaam vader, tenzij het kind buiten huwelijk was geboren en niet
erkend door de vader

Art. 1:5 BW  vanaf 1 Januari 1998
- Geslachtsnaam  keuzevrijheid ouders
- Lid 1: kind enkel in familierechtelijke betrekking tot moeder  moeder’s
geslachtsnaam

,Personen- en Familierecht Samenvatting


- Lid 4: familierechtelijke betrekking tot beide ouders, ouders verklaren bij geboorte
aangifte wiens geslachtsnaam
- Lid 5: Wanneer er geen gezamelijke keuze wordt gemaakt, dan prevaleert de naam
van de vader
- Lid 8: Wetgever acht eenheid binnen een familie belangrijk  keuzevrijheid bestaat
alleen bij het eerste kind

Art. 1:7 BW
- Wijziging geslachtsnaam
- Lid 1: Bij ‘koninklijk besluit’

Art. 1:9 BW
- Echtgenoten/partners mogen de naam van de ander voeren
- Lid 3: Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen

Woonplaats:
- De vraag waar iemand zijn woonplaats heeft, speelt op veel terreinen een rol van
privaatrecht, maar ook binnen publiekrecht

Art. 1:10 BW
- Woonplaats van een natuurlijk persoon bevindt zich zijner woonstede en bij gebreke
ter plaatse van zijn werkelijk verblijf
o Woonstede  duurzaam karakter
 Ingeschreven gemeentelijke basisadministratie
 Regelmatige overnachting

Art. 1:12 BW
- Handelingsonbekwame hebben een ‘afgeleide woonplaats’

Het Huwelijk en Geregistreerd Partnerschap

Huwelijk
- De kern van het familierecht wordt gevormd door het huwelijk, de monogame
samenlevingsvorm tussen man en vrouw
- Sinds 2001: “van verschillend of gelijk geslacht”

Art. 1:30 BW
- Lid 1: Twee personen verschillend of gelijk geslacht
- Lid 2: Alleen in burgerlijke betrekkingen (geen religieuze aangelegenheid)
- Jo. 1:68: Godsdienstige plechtigheden mogen pas plaatsvinden nadat het burgerlijk
huwelijk is voltrokken

Materiele vereisten:
- Art. 1:31: Meerderjarig, 18 jaar
- Art. 1:32: Geen gestoorde geestesvermogens
- Art. 1:33/34: Monogamie
- Art. 1:37/38: indien onder curatele, toestemming van curator / kantonrechter vereist
- Art. 1:41: Mag niet te nauw verwant zijn
- Art. 1:57: Niet voldaan aan een van de vereisten  huwelijksbeletsel

,Personen- en Familierecht Samenvatting


Formele vereisten
- Art. 1:44: voornemen huwelijk kenbaar maken door het verstrekken van gegevens
aan de ambtenaar
- Art. 1:62: Huwelijk mag pas vanaf de 14e dag na bekendmaking aan de ambtenaar
- Art. 1:46: Binnen een jaar na bekendmaking moet men getrouwd zijn
- Art. 1:64: Huwelijksvoltrekking geschiedt ten overstaan van de ambtenaar en in
tegenwoordigheid van ten minste 2 en max 4 getuigen op het gemeentehuis
- Art. 1:67 (1): Aanstaande echtgenoten leggen een verklaring af ten overstaan van de
ambtenaar en de getuigen
o Ja-woord = getrouwd
- Art. 1:67 (2): Ambtenaar verklaart dat de partijen gehuwd zijn en maakt een akte op

Stuiting huwelijk
- Art. 1:50:
o Rechtsgeldig verzetten tegen een aanstaand huwelijk
o Kan alleen als het huwelijk nog niet is voltrokken
o Schijnhuwelijk
- Bevoegden stuiting
o Art. 1:51  Bloedverwanten in rechte lijn, voogden en curatoren
o Art. 1:52  Echtgenoot / partner
o Art. 1:53  OM is verplicht wanneer het op de hoogte is van een
huwelijksbeletsel
- Wijze van stuiting
o Art. 1:54  Door middel van een akte aan de ambtenaar
- Gevolg
o Art. 1:56  Huwelijk mag niet worden voltrokken totdat stuiting is opgeheven
(1:55)

Nietig verklaren huwelijk
- Huwelijk is al tot stand gekomen (met huwelijksbeletselen)
- Bevoegdheid tot verzoek
o Art. 1:69  Bloedverwanten in rechte lijn
 Echtgenoten
 Personen met onmiddelijk belang
 OM
- Wanneer?
o Art. 1:70  Onbevoegdheid ambtenaar
o Art: 1:71 (1)  Echtgenoot zelf indien dwaling of bedreiging
o Art. 1:71a  OM bij schijnhuwelijk
o Bij huwelijkbeletselen
- Nietigverklaring
o Art. 1:77 (1)  Huwelijk wordt geacht nooit te hebben bestaan
o Art. 1:76  Middels rechter

Stappenplan

1. Is het huwelijk al voltrokken?
a. Nee?  Stuiting mogelijk?
b. Ja?  Vernietiging?

, Personen- en Familierecht Samenvatting


2. Wie mogen er stuiten / vernietigen?
3. Noem het gevolg:
a. Stuiting  niet voltrokken huwelijk (art. 1:56)
b. Vernietiging  terugwerkende kracht (art. 1:77 (1), tenzij 1:77 (2))

Geregistreerd Partnerschap
- Hoe?
o Art. 1:80a (3)  Akte van registratie door ambtenaar burgerlijke stand
- Eindigen:
o Art. 1:80c (1)
- Bijna op alle punten gelijkgesteld met het huwelijk

Verschillen tussen HW/GP:
- Totstandkoming:
o HW  Art. 1:67 (1)  Ja-woord
o GP  Art. 1:80a (1) Akte door ambtenaar burgerlijke stand
- Scheiding van tafel en bed
o HW  wel mogelijk
o GP  niet mogelijk
- Beëindiging
o HW  ontbinding door rechter
o GP
 Geen kinderen  buitengerechtelijk, 1:80c
 Wel kinderen  Volg HW regels, 1:80e

Bescherming van Meerderjarigen

Burgerlijk recht kent 3 vormen ter bescherming van meerderjarigen
1. Curatele (meest ingrijpend)
2. Beschermingsbewind
3. Mentorschap
 Alledrie hebben andere rechtsgevolgen

Curatele
- Curandus kan op financieel en niet-financieel gebied niet voor zichzelf zorgen

Art. 1:378 BW
- Gronden:
- Lid 1:
o Persoon neemt eigen belangen niet behoorlijk waar
o Is een gevaar voor hemzelf en anderen
 Als gevolg van lichamelijke of geestelijke toestand
 Als gevolg van drank- of drugsmisbruik
o Behartiging belangen kunnen niet met minder ingrijpend middel worden bereikt
- Ondercuratelestelling op grond van drank of drugsmisbruik is minder ingrijpend 
mag wel familierechtelijke handelingen uitvoeren

Art. 1:381 BW
- Lid 2: Persoon is geheel handelingsonbekwaam