Hoorcollege 1
Democratie is in crisis en er is een sterke man nodig om dit op te lossen.
Plato zegt: ‘het is de democratie zelf!’.
Democratie implodeert in 5 fases volgens Plato:
1. Onbeperkt vrijheid kan leiden tot chaos, door vrijheid kan je andermans vrijheid in de
weg zitten. Er wordt namelijk geen rekening gehouden met anderen.
2. Ontstaan van de 3 klassen
- Energiekelingen gaan politiek in
- Slimme worden rijk
- Rest boeit het niet zo
Energiekelingen en de slimme werken samen en ‘de rest’ blijft ontevreden.
3. Corrumpering van de leider er ontstaat corruptie dus er staat een leider op.
4. Volken laten inzien van constante bedreiging
- Vijanden identificeren
- Beloftes uitstellen beloftes wisselen voor macht
- Critici zwijgen opleggen tegenstanders wegwerken
5. Volledig gecentraliseerde dictatuur komst van volledige dictatuur en tirannie
Politiek in de oudheid
Ta Politica= burger
Was iedereen gelijk en hoe werd politiek vormgegeven?
Niet iedereen was gelijk, er werd politiek vormgegeven door een groep gelijke en ook werd
door diezelfde groep besluiten genomen. Je moest goed opgeleid zijn om politiek te kunnen
denken.
Waren religie en politiek los van elkaar?
Nee.
Was er een scheiding tussen publiek en privé?
Nee.
Het was een samenleving van eer en schaamte
Hou je je niet aan je eer? Dan had dat gevolgen.
Goede morele vorming was van LEVENSbelang.
Wat droeg je inhoudelijk bij aan een polis?
Je hoort erbij als je iets goed doet voor een ander of voor de polis intellectualiteit/morele
deugdzaamheid inzetten.
Wat voor regeringsvorm was er?
Patriarchaal dus alleen mannen leiden, vrouwen hebben niets te zeggen, maar…
,Maar…
- Vrouwen hadden wel wat te zeggen via religie, aangezien politiek en religie niet
gescheiden waren.
- In Athene hadden vrouwen ook veel binnenshuis te zeggen, daarbuiten niet.
Waar ging de politiek in Athene om?
- De volwassen Atheense burger, daar horen:
- VROUWEN
- SLAVEN
- KINDEREN
Niet bij.
Wanneer was er sprake van mensenrechten bij de Grieken?
- Pas na de Franse revolutie
Grieken zijn dus als volk niet gelijk, alleen bepaalde groepen zijn gelijk aan elkaar.
Er is geen bureaucratie of overheid, maar
- Scheiding der machten
Ook zijn er geen publieke strijdmachten, maar huurlingen.
Huurlingen= soldaten die voor geld vochten, ongeacht hun nationaliteit of loyaliteit.
Het grote plaatje
Archaische tijd (Homerus, Hesiodus, Solon, Presocraten).
Klassieke tijd (Herodotus, Thucydides, Plato, Socrates, oude oligarch, Aristoteles)
Hellenistische tijd (Zeno, Epicurus)
Romeinse tijd (Polybius, Cicero, Epicetus, Marcus Aureiks)
Archaïsche tijd
Rijkdom werd verdeeld om hongersnoden en ellende te voorkomen, urbanisatie komt op
gang, poleis ontstaan en groeien. Door de opkomst van geld en het alfabet werd handel
makkelijker.
Door wie ontstond geld en het alfabet?
De poeniërs.
Was er sacraal koningschap?
Nee, de koning werd niet bepaald door de goden, dit idee bestond überhaupt nog niet, er
was simpelweg geen genoeg ruimte om te bedenken hoe er bestuurd moet worden.
,Opkomst politiek denken in de Archaïsche periode
Veel Griekse dorpen raken geïsoleerd, dus moesten zelf uitzoeken en uitvinden, er ontstond
veel autonomie.
Waar ging de sociale crisis in de 7e en 6e eeuw over?
Rijkdom was niet eerlijk verdeeld, bepaalde groepen krijgen zo meer macht en meer tijd om
beslissingen te maken.
Eeuw hoi Aristoi vs opkomst hoplieten
- Opkomst van klasse gebaseerd op welvarendheid
Wat waren manieren om deze crisis op te lossen?
- Zelf nadenken
- Maatschappij verdelen in klassen
Hesiodus en homerus
- Belangrijke bronnen naar archeologie
- Er zijn geen letterlijke geschriften overgebleven, alleen bronnen
- Vertaling bevatte veel spelfouten; niet heel betrouwbaar dus
Wat deed Hesiodus?
Hij schreef geschiedenis op van de goden op en schreef Werken en Dagen:
- Tips om boerenbedrijf te beginnen op mentaal gebied, hij schreef dit voor zijn
broer, wordt niet gezien als militair.
Hoe spreekt hij over rechtvaardigheid? / welke verschillende vormen onderscheid hij?
1. Rechtvaardigheid is menselijk, niet van de dieren.
- Eerste onderscheid tussen mens en dier
- Mens heeft wel een keuze tot rechtvaardigheid een dier niet
2. Wat is het tegenovergestelde van rechtvaardigheid/ wat staat er tegenover?
Hybris= overmoedigheid
- Het is niet duidelijk wat rechtvaardigheid is
- Hybris kan je niet eerlijk verdelen, dus het is niet rechtvaardig
3. Basis inhoud rechtvaardigheid
- Wat men toekomt geven
Homerus spreekt dus over de bovenstaande vormen
Wat deed of was Homerus dan?
Hij was een held/strijder, en schreef de Ilias en Odysee heldenverhalen
Sterke verbinding tussen eer en status
Hoe dacht hij na over rechtvaardigheid?
Heeft iemand recht op meer als diegene er hard voor werkt?
, Hoe denkt de vroege polis na over dit soort zaken?
Langzaam bouwt politiek denken zich op, alles draait om welvaardigheid.
Rechtvaardigheid samengevat in pijlers:
- Collectief welzijn als een volk 1 zijn, samen verantwoordelijk en recht hebben
over hoe het leven in de polis vormgegeven wordt. Alle mannen moeten zich
goed voelen, gezamenlijke vergaderingen.
- Burgerschap impliceert een vorm van gelijkheid isotès alleen burgers zijn
gelijk dus slaven en vrouwen horen daar niet bij
- Burgerschap impliceert exclusie alles wat geen burger heeft, heeft geen
rechten vrouwen, slaven, vreemden.
- De politieke wereld was open voor debat tot een bepaalde hoogte. Burgers
mogen discussiëren wie wel en geen burger zijn, en hoe er bestuurd moet
worden (in nieuwe gebieden).
- Rechtvaardigheid wordt gezien als voorwaarde voor gezonde politiekdoe
waarvan je denkt dat het goed is, er is geen algemeen principe van
rechtvaardigheid.
Wat is deze rechtvaardigheid nou?
Focus op het bijzondere bijvoorbeeld:
- Hoe moet het niet?
- Veel praten om tot bevindingen te komen hoe het niet moet
Rol van onrechtvaardigheid bespreken:
- Vooral voorbeelden geven van als het misgaat
- Verhalen zijn morele lessen, door mondelinge traditie die zijn overgebleven.
Rechtvaardigheid als doel van de polis
- Bij brengen van rechtvaardigheid
- Verschillende reacties afhankelijk van interpretatie
Wat zijn deze reacties?
Egalitaire reactie (Hesiodus)
- Gelijk verdelen
- Zoeken naar de gulden middenweg
- De hardwerkende boer
Elitaire reactie (Homerus)
- Gaat om eer
- Extreme reactie
- Privileges
Democratie is in crisis en er is een sterke man nodig om dit op te lossen.
Plato zegt: ‘het is de democratie zelf!’.
Democratie implodeert in 5 fases volgens Plato:
1. Onbeperkt vrijheid kan leiden tot chaos, door vrijheid kan je andermans vrijheid in de
weg zitten. Er wordt namelijk geen rekening gehouden met anderen.
2. Ontstaan van de 3 klassen
- Energiekelingen gaan politiek in
- Slimme worden rijk
- Rest boeit het niet zo
Energiekelingen en de slimme werken samen en ‘de rest’ blijft ontevreden.
3. Corrumpering van de leider er ontstaat corruptie dus er staat een leider op.
4. Volken laten inzien van constante bedreiging
- Vijanden identificeren
- Beloftes uitstellen beloftes wisselen voor macht
- Critici zwijgen opleggen tegenstanders wegwerken
5. Volledig gecentraliseerde dictatuur komst van volledige dictatuur en tirannie
Politiek in de oudheid
Ta Politica= burger
Was iedereen gelijk en hoe werd politiek vormgegeven?
Niet iedereen was gelijk, er werd politiek vormgegeven door een groep gelijke en ook werd
door diezelfde groep besluiten genomen. Je moest goed opgeleid zijn om politiek te kunnen
denken.
Waren religie en politiek los van elkaar?
Nee.
Was er een scheiding tussen publiek en privé?
Nee.
Het was een samenleving van eer en schaamte
Hou je je niet aan je eer? Dan had dat gevolgen.
Goede morele vorming was van LEVENSbelang.
Wat droeg je inhoudelijk bij aan een polis?
Je hoort erbij als je iets goed doet voor een ander of voor de polis intellectualiteit/morele
deugdzaamheid inzetten.
Wat voor regeringsvorm was er?
Patriarchaal dus alleen mannen leiden, vrouwen hebben niets te zeggen, maar…
,Maar…
- Vrouwen hadden wel wat te zeggen via religie, aangezien politiek en religie niet
gescheiden waren.
- In Athene hadden vrouwen ook veel binnenshuis te zeggen, daarbuiten niet.
Waar ging de politiek in Athene om?
- De volwassen Atheense burger, daar horen:
- VROUWEN
- SLAVEN
- KINDEREN
Niet bij.
Wanneer was er sprake van mensenrechten bij de Grieken?
- Pas na de Franse revolutie
Grieken zijn dus als volk niet gelijk, alleen bepaalde groepen zijn gelijk aan elkaar.
Er is geen bureaucratie of overheid, maar
- Scheiding der machten
Ook zijn er geen publieke strijdmachten, maar huurlingen.
Huurlingen= soldaten die voor geld vochten, ongeacht hun nationaliteit of loyaliteit.
Het grote plaatje
Archaische tijd (Homerus, Hesiodus, Solon, Presocraten).
Klassieke tijd (Herodotus, Thucydides, Plato, Socrates, oude oligarch, Aristoteles)
Hellenistische tijd (Zeno, Epicurus)
Romeinse tijd (Polybius, Cicero, Epicetus, Marcus Aureiks)
Archaïsche tijd
Rijkdom werd verdeeld om hongersnoden en ellende te voorkomen, urbanisatie komt op
gang, poleis ontstaan en groeien. Door de opkomst van geld en het alfabet werd handel
makkelijker.
Door wie ontstond geld en het alfabet?
De poeniërs.
Was er sacraal koningschap?
Nee, de koning werd niet bepaald door de goden, dit idee bestond überhaupt nog niet, er
was simpelweg geen genoeg ruimte om te bedenken hoe er bestuurd moet worden.
,Opkomst politiek denken in de Archaïsche periode
Veel Griekse dorpen raken geïsoleerd, dus moesten zelf uitzoeken en uitvinden, er ontstond
veel autonomie.
Waar ging de sociale crisis in de 7e en 6e eeuw over?
Rijkdom was niet eerlijk verdeeld, bepaalde groepen krijgen zo meer macht en meer tijd om
beslissingen te maken.
Eeuw hoi Aristoi vs opkomst hoplieten
- Opkomst van klasse gebaseerd op welvarendheid
Wat waren manieren om deze crisis op te lossen?
- Zelf nadenken
- Maatschappij verdelen in klassen
Hesiodus en homerus
- Belangrijke bronnen naar archeologie
- Er zijn geen letterlijke geschriften overgebleven, alleen bronnen
- Vertaling bevatte veel spelfouten; niet heel betrouwbaar dus
Wat deed Hesiodus?
Hij schreef geschiedenis op van de goden op en schreef Werken en Dagen:
- Tips om boerenbedrijf te beginnen op mentaal gebied, hij schreef dit voor zijn
broer, wordt niet gezien als militair.
Hoe spreekt hij over rechtvaardigheid? / welke verschillende vormen onderscheid hij?
1. Rechtvaardigheid is menselijk, niet van de dieren.
- Eerste onderscheid tussen mens en dier
- Mens heeft wel een keuze tot rechtvaardigheid een dier niet
2. Wat is het tegenovergestelde van rechtvaardigheid/ wat staat er tegenover?
Hybris= overmoedigheid
- Het is niet duidelijk wat rechtvaardigheid is
- Hybris kan je niet eerlijk verdelen, dus het is niet rechtvaardig
3. Basis inhoud rechtvaardigheid
- Wat men toekomt geven
Homerus spreekt dus over de bovenstaande vormen
Wat deed of was Homerus dan?
Hij was een held/strijder, en schreef de Ilias en Odysee heldenverhalen
Sterke verbinding tussen eer en status
Hoe dacht hij na over rechtvaardigheid?
Heeft iemand recht op meer als diegene er hard voor werkt?
, Hoe denkt de vroege polis na over dit soort zaken?
Langzaam bouwt politiek denken zich op, alles draait om welvaardigheid.
Rechtvaardigheid samengevat in pijlers:
- Collectief welzijn als een volk 1 zijn, samen verantwoordelijk en recht hebben
over hoe het leven in de polis vormgegeven wordt. Alle mannen moeten zich
goed voelen, gezamenlijke vergaderingen.
- Burgerschap impliceert een vorm van gelijkheid isotès alleen burgers zijn
gelijk dus slaven en vrouwen horen daar niet bij
- Burgerschap impliceert exclusie alles wat geen burger heeft, heeft geen
rechten vrouwen, slaven, vreemden.
- De politieke wereld was open voor debat tot een bepaalde hoogte. Burgers
mogen discussiëren wie wel en geen burger zijn, en hoe er bestuurd moet
worden (in nieuwe gebieden).
- Rechtvaardigheid wordt gezien als voorwaarde voor gezonde politiekdoe
waarvan je denkt dat het goed is, er is geen algemeen principe van
rechtvaardigheid.
Wat is deze rechtvaardigheid nou?
Focus op het bijzondere bijvoorbeeld:
- Hoe moet het niet?
- Veel praten om tot bevindingen te komen hoe het niet moet
Rol van onrechtvaardigheid bespreken:
- Vooral voorbeelden geven van als het misgaat
- Verhalen zijn morele lessen, door mondelinge traditie die zijn overgebleven.
Rechtvaardigheid als doel van de polis
- Bij brengen van rechtvaardigheid
- Verschillende reacties afhankelijk van interpretatie
Wat zijn deze reacties?
Egalitaire reactie (Hesiodus)
- Gelijk verdelen
- Zoeken naar de gulden middenweg
- De hardwerkende boer
Elitaire reactie (Homerus)
- Gaat om eer
- Extreme reactie
- Privileges
