Deel 2 Tendensen in de orthopedagogische praktijk
1 Tendens Preventie
1.1 Omschrijving
Preventie Curatie
= Voorkomen =Herstellen, genezen
1.3 Primaire preventie
= Risico’s voorkomen
- Voorkomen dat probleem / hulpvraag / ondersteuningsvraag / verontrusting ontstaat
maatregelen nemen VOOR het ontstaan van een probleem
- Kan door
Wegnemen risicofactoren (maatregelen ter bescherming van de persoon)
Mensen weerbaar maken tegen risicofactoren, draagkracht verhogen (ondersteuning vd
persoon)
1.4 Secundaire preventie
= Schade voorkomen
• Probleem, beperking, stoornis, POS of VOS is ontstaan
• Voorkomen van verdere negatieve ontwikkeling en herstellen waar het kan
• Kan door
– Zo snel mogelijk opsporen (ethische keuzes!)
– Maatregelen nemen om gunstige ontwikkeling te bevorderen
Vb. stop4-7; men probeert op leeftijd van 4-7jaar in te grijpen op licht probleemgedrag
zodat men problemen op latere leeftijd kunnen voorkomen
1.5 Tertiaire preventie
= Schade beperken en nazorg
• Voorkomen van de verdere nadelige gevolgen zonder nog te werken aan herstel of
genezing
• Kan door
– De overgebleven functies optimaal inzetten (krachtgericht werken)
– Negatieve effecten van beperkingen verminderen
– Optreden van bijkomende problemen voorkomen
Vb. drughulpverlening; spuitenruil en substitutie behandeling met methadon als
mensen verslaafd zijn aan heroïne; zorgt ervoor dat ze geen ziektes verspreiden door
hergebruik van spuiten en gaat voorkomen dat ze vervallen in plegen van delicten om
aan middelen/geld te komen
1.6 Preventieniveaus
Drie niveaus in orthopedagogisch handelen
• Universele preventie– algemeen, voor iedereen, bepaald deel vd bevolking
bv. richten alle kinderen, op alle moeders
• Selectieve preventie – bepaalde risicogroep
bv. KOPP, kwetsbare kinderen, cannabisgebruikers, alle mantelzorgers
• Geïndiceerde preventie –individuele personen of risicogroepen waar al signalen zijn
dat het niet goed gaat, beginnende problemen maar nog geen sprake v volledig
probleem
bv. mantelzorger die zich sociaal geisoleerd voelt, ondersteuning van mensen
met psychische symptomen maar niet voldoende voor psychiatrische diagnose
2 Tendens Vermaatschappelijking van de zorg
meer nadruk leggen op zorg in en door de maatschappij en medeburgers
Jaren 50/60 tot nu; normalisatie; personen met beperking participeren in eigen maatschappij
, Normalisatie = zo normaal mogelijk maken van levensomstandigheden van mensen met een
handicap
Normalisatie ging samen met integratie
• Minder grote voorzieningen maken
• Meer dagopvang ipv dag- en nachtopvang (van residentiele naar semi-residentiele en ambulante
zorg)
• Meer zorg aan huis
• Kleinere tehuizen en dagcentra
Vb. ontstaan van Sterrenhuis van Rotonde
Nu; integratie; personen met een beperking worden opgenomen in maatschappij
Vb. voorzieningen in een gewone wijk, kinderen met steun uit BO in het gewoon onderwijs...
Integratie
- Mensen met een handicap moeten de mogelijkheid krijgen om deel te nemen aan de
samenleving in
School , Werk, Vrije tijd
- Opgelet: In praktijk vaak assimilatie of eenzijdige aanpassing van persoon met een
beperking aan eisen, gewoontes en normen van gewone maatschappij (succes van
integratie ligt bij persoon met handicap zelf, gaat eerder over fysieke integratie, geen
sociale wederzijdse betrokkenheid)
Proffesionele zorg voldoet niet meer altijd, is niet meer haalbaar en onbetaaldbaar daarom is
er ook nood aan informele zorg
2.1 Informele zorg
= 0e lijnszorg
Verschijningsvormen van informele zorg
Microniveau
Mesoniveau
Macroniveau
‘informele zorg betreft alle hulp en ondersteuning die niet w geboden in kader van een beroep en
die niet als beroepsarbeid w vergoed. De relatie tussen de zorgvrager en zorgen w gekenmerkt door
sociale en/of ruimtelijke nabijheid. De zorginhoud kenmerkt zich door activiteiten met een ‘care’-
karakter met de bedoeling om fysieke, mentale en sociale gezondheid te bevorderen en overstijgt
de gebruikelijke zorg die partners/ouders en kinderen geacht w aan elkaar onderling aan te bieden’
2.1.1 Zelfzorg
- Startpunt, zorg voor zichzelf
- Bevordering van eigen fysieke, mentale en sociale gezondheid
- Link met preventie
Vaak bedoeling van universele of selectieve primaire preventie
- Link met krachtgericht werken en subsidiariteit (zie verder)
Geloof in eigen krachten en niet ingrijpen als het niet moet
2.1.2 Mantelzorg
Hulp aan je medemens vanuit reeds bestaande sociale relatie, onmiddelijke omgeving
= vrijwillig en gratis
2.1.3 Vrijwilligerswerk
1 Tendens Preventie
1.1 Omschrijving
Preventie Curatie
= Voorkomen =Herstellen, genezen
1.3 Primaire preventie
= Risico’s voorkomen
- Voorkomen dat probleem / hulpvraag / ondersteuningsvraag / verontrusting ontstaat
maatregelen nemen VOOR het ontstaan van een probleem
- Kan door
Wegnemen risicofactoren (maatregelen ter bescherming van de persoon)
Mensen weerbaar maken tegen risicofactoren, draagkracht verhogen (ondersteuning vd
persoon)
1.4 Secundaire preventie
= Schade voorkomen
• Probleem, beperking, stoornis, POS of VOS is ontstaan
• Voorkomen van verdere negatieve ontwikkeling en herstellen waar het kan
• Kan door
– Zo snel mogelijk opsporen (ethische keuzes!)
– Maatregelen nemen om gunstige ontwikkeling te bevorderen
Vb. stop4-7; men probeert op leeftijd van 4-7jaar in te grijpen op licht probleemgedrag
zodat men problemen op latere leeftijd kunnen voorkomen
1.5 Tertiaire preventie
= Schade beperken en nazorg
• Voorkomen van de verdere nadelige gevolgen zonder nog te werken aan herstel of
genezing
• Kan door
– De overgebleven functies optimaal inzetten (krachtgericht werken)
– Negatieve effecten van beperkingen verminderen
– Optreden van bijkomende problemen voorkomen
Vb. drughulpverlening; spuitenruil en substitutie behandeling met methadon als
mensen verslaafd zijn aan heroïne; zorgt ervoor dat ze geen ziektes verspreiden door
hergebruik van spuiten en gaat voorkomen dat ze vervallen in plegen van delicten om
aan middelen/geld te komen
1.6 Preventieniveaus
Drie niveaus in orthopedagogisch handelen
• Universele preventie– algemeen, voor iedereen, bepaald deel vd bevolking
bv. richten alle kinderen, op alle moeders
• Selectieve preventie – bepaalde risicogroep
bv. KOPP, kwetsbare kinderen, cannabisgebruikers, alle mantelzorgers
• Geïndiceerde preventie –individuele personen of risicogroepen waar al signalen zijn
dat het niet goed gaat, beginnende problemen maar nog geen sprake v volledig
probleem
bv. mantelzorger die zich sociaal geisoleerd voelt, ondersteuning van mensen
met psychische symptomen maar niet voldoende voor psychiatrische diagnose
2 Tendens Vermaatschappelijking van de zorg
meer nadruk leggen op zorg in en door de maatschappij en medeburgers
Jaren 50/60 tot nu; normalisatie; personen met beperking participeren in eigen maatschappij
, Normalisatie = zo normaal mogelijk maken van levensomstandigheden van mensen met een
handicap
Normalisatie ging samen met integratie
• Minder grote voorzieningen maken
• Meer dagopvang ipv dag- en nachtopvang (van residentiele naar semi-residentiele en ambulante
zorg)
• Meer zorg aan huis
• Kleinere tehuizen en dagcentra
Vb. ontstaan van Sterrenhuis van Rotonde
Nu; integratie; personen met een beperking worden opgenomen in maatschappij
Vb. voorzieningen in een gewone wijk, kinderen met steun uit BO in het gewoon onderwijs...
Integratie
- Mensen met een handicap moeten de mogelijkheid krijgen om deel te nemen aan de
samenleving in
School , Werk, Vrije tijd
- Opgelet: In praktijk vaak assimilatie of eenzijdige aanpassing van persoon met een
beperking aan eisen, gewoontes en normen van gewone maatschappij (succes van
integratie ligt bij persoon met handicap zelf, gaat eerder over fysieke integratie, geen
sociale wederzijdse betrokkenheid)
Proffesionele zorg voldoet niet meer altijd, is niet meer haalbaar en onbetaaldbaar daarom is
er ook nood aan informele zorg
2.1 Informele zorg
= 0e lijnszorg
Verschijningsvormen van informele zorg
Microniveau
Mesoniveau
Macroniveau
‘informele zorg betreft alle hulp en ondersteuning die niet w geboden in kader van een beroep en
die niet als beroepsarbeid w vergoed. De relatie tussen de zorgvrager en zorgen w gekenmerkt door
sociale en/of ruimtelijke nabijheid. De zorginhoud kenmerkt zich door activiteiten met een ‘care’-
karakter met de bedoeling om fysieke, mentale en sociale gezondheid te bevorderen en overstijgt
de gebruikelijke zorg die partners/ouders en kinderen geacht w aan elkaar onderling aan te bieden’
2.1.1 Zelfzorg
- Startpunt, zorg voor zichzelf
- Bevordering van eigen fysieke, mentale en sociale gezondheid
- Link met preventie
Vaak bedoeling van universele of selectieve primaire preventie
- Link met krachtgericht werken en subsidiariteit (zie verder)
Geloof in eigen krachten en niet ingrijpen als het niet moet
2.1.2 Mantelzorg
Hulp aan je medemens vanuit reeds bestaande sociale relatie, onmiddelijke omgeving
= vrijwillig en gratis
2.1.3 Vrijwilligerswerk
