Samenvatting zorgvaardigheden | 16/20 eerste zit

jZORGVAARDIGHEDEN

DE 6 BASISPRINCIPES VAN EERSTE HULP
PRINCIPE 1: BLIJF RUSTIG IN EEN NOODSITUATIE
 Krijg je emoties onder controle, belangrijk om rustig te blijven
 Paniek is besmettelijk, omgekeerd rust ook: praat rustig tegen het SO
 Handel niet impulsief
 Twijfel? Alarmeer de hulpdiensten

PRINCIPE 2: VERMIJD BESMETTING
Jijzelf + slachtoffer
→ Vermijd contact met lichaamsvochten slachtoffer

Hoe bescherm ik mezelf en het slachtoffer?
 Was of ontsmet je handen en gebruik wegwerphandschoenen
o Voor en na de hulpverlening
o Geen/onvoldoende water aanwezig? Gebruik alcoholgel
 Vermijd contact met bloed of ander lichaamsvocht
 Bedek wondjes aan je handen: werk proper en steriel
 Open wonde?
o Raak deze niet aan (nies, hoest of blaas niet boven/op een wonde)
 Gebruik indien mogelijk een zakmasker (of beademingsdoekje) bij het
beademen
 Wees voorzichtig met scherpe voorwerpen (naalden of glasscherven)
o Kwetsing en besmetting mogelijk (gebruik bv naaldcontainer)
o Nooit beschermhuls terug over naald schuiven
o Geprikt? Ga zo snel mogelijk naar je huisarts
 Gebruik wegwerphandschoenen (niet altijd steriel), draag deze altijd bij
verzorging waarbij er contact is met bloed of ander lichaamsvocht (kunnen
ook scheurtjes bevatten waardoor handen toch kunnen worden bevuild of
besmet)
o Handschoenen beschermen niet tegen besmetting door
prikongevallen
o Wegwerphandschoenen zijn niet steriel, houd er rekening mee
wanneer je
steriele materialen aanraakt
 Besmetting door mond-op-mondbeademing bestaat doordat er een risico is
dat je het SO besmet of omgekeerd = geef geen mond op mond als de
situatie onveilig is (braken/bloed/vergiftiging door inademen)

PRINCIPE 3: HANDEL ALS EERSTE HULPVERLENER
 Stel je voor als eerstehulpverlener
 Vertrouw op je eerste hulpkennis
 Besef waar je grenzen liggen
 Schat ernst van de situatie in
 Help de ander en jezelf: je helpt het slachtoffer maar ook de omstaanders
 Je bent als eerst hulpverlener verplicht te helpen (ook al is het maar de
112 bellen)

1

,PRINCIPE 4: ZORG VOOR HET COMFORT VAN HET SLACHTOFFER
 Je verplaatst SO nooit, je past omstandigheden aan ifv SO (tenzij de
omgeving echt te gevaarlijk is: snelweg)  rautek-techniek
 Bescherm tegen koude, warmte of zonnestralen
 Comfortabele houding: laat SO zelf aangeven indien mogelijk
 Geen voedsel en/of drank (enkel bij hitteslag, onderkoeling of
hypoglycaemie) (nuchter, ziekte, allergie, slikproblemen)
 Privacy
 Psychosociaal vlak: babbel met SO

PRINCIPE 5: VERLEEN PSYCHOSOCIALE EERSTE HULP
• Hou tijdens de hulpverlening rekening met de emoties van alle
betrokkenen
o Slachtoffer
o Familie en vrienden van het slachtoffer
o Omstanders
o Jezelf

Omgaan met het slachtoffer
 Blijf kalm en handel voorspelbaar
 Ga op dezelfde ooghoogte zitten als het SO
 Stel jezelf voor, gebruik je voornaam
 Vraag het SO naar zijn naam en spreek die zo verder aan
 Praat helder met korte zinnen , geruststellen
 Vraag wat er gebeurd is (ja/nee vragen zijn het meest efficiënt!!)
 Pas je manier van communiceren aan als het SO moeilijk kan antwoorden
 Vraag toestemming om eerste hulp te bieden
 Vraag toestemming als je het SO moet aanraken
 Geef info aan het SO
o Leg uit wat er gebeurd is
o Zeg wat je doet
o Laat het SO zoveel mogelijk zelf doen
o Blijf bij het SO, laat hem niet alleen
o Leg uit welke hulp onderweg is
o Vraag hoe je nog kan helpen of wie je kan contacteren

Omgaan met omstaanders
 Blijf kalm
 Schakel omstaanders in, duid iemand aan om 112 te bellen
 Stel jezelf voor (aan familieleden en vertel wat je al hebt gedaan en wat je
nog zal doen)
 Vraag ruimte
 Geef informatie (heb je brevet...)
 Vermijd discussie
 Agressie ja of nee?: erkennen dat hij kwaad is maar zeggen dat je nu
eerst verder moet doen en later met hem zal praten



2

,Omgaan met afwijkend gedrag (paniekaanval)?
 Wat stel je vast?
o Trillen
o Ademhalingsproblemen (evt hyperventilatie)
o Misselijkheid, braken, maag- of darmklachten
o Verdoofd of tintelend gevoel
o Krop in de keel
o Snelle hartslag
o Hoofdpijn
o Niet helder nadenken
o Gevoel van flauwvallen
 Dit doe je!
o Blijf rustig en luister naar verhaal. Geef tijd en ruimte om te
vertellen
o Zorg voor veiligheid en een rustige omgeving
o Vraag omstaanders wat er aan de hand is, heeft SO letsel of
aandoening, eerder paniekaanvallen gehad, alcohol of drugs in het
spel?
o Bij hyperventilatie samen in- en uitademen, evt in handen of zak
o Herkent persoon dit zelf als paniek aanval
 Stel persoon gerust, erken de hevige angst van de persoon
maar stel hem gerust dat hij niet ernstig bedreigd wordt en
zijn leven niet in gevaar is
 Leg uit dat de angst en lichamelijke reacties zullen afnemen
als hij rustiger wordt
 Vraag wat je kan doen om te helpen en wie hij of jij kan
contacteren

PRINCIPE 6: HOUD REKENING MET EMOTIONELE REACTIES NADIEN
 Vaak zelfzeker en nuttig
 Soms twijfels, schuldgevoelens en/of boosheid (heb ik het wel goed
gedaan)

Emotionele reacties nadien bij slachtoffers, familieleden of andere
betrokkenen
 Napraten: is alles terug oke, ga je verder kunnen spelen...
 Luisteren
 Praktische hulp bieden
 Doorverwijzen (huisarts, Teleonthaal 106, slachtofferhulp)

DE 4 STAPPEN IN EERSTE HULP
1. ZORG VOOR VEILIGHEID
2. BEOORDEEL TOESTAND VAN HET SLACHTOFFER
3. RAADPLEEG GESPECIALISEERDE HULP (EVT 112)
4. VERLEEN VERDERE EERSTE HULP




3

, STAP 1: ZORG VOOR VEILIGHEID
 De veiligheid van een situatie nagaan, is steeds je eerste taak
wanneer je een ongeval of noodsituatie benadert
o Bekijk de situatie grondig voordat je gaat helpen
o Ga na wat de risico’s zijn voor jezelf, voor het SO en voor de
omstanders
o Als het mogelijk is, neem je die risico’s weg en probeer je de situatie
veilig te maken, pas als het veilig is, kan je het SO benaderen

 Zet je eigen veiligheid nooit op het spel: benader het ongeval alleen
als dat kan zonder zelf gevaar te lopen  wel gevaar: bel 112 en blijf op
veilige afstand

 Veiligheid van het SO: over het algemeen zeggen we dat je een SO altijd
laat zitten of liggen waar je hem gevonden hebt, op voorwaarde dat er
geen gevaar dreigt
o Het is namelijk mogelijk dat je het letsel verergert door het SO te
verplaatsen
o Verplaats een SO dus alleen als het absoluut noodzakelijk is, bv bij
gevaar voor verdrinking, brandgevaar,...

 Veiligheid van omstanders: wijs ze op de gevaren en risico’s van de
situatie
o Geef aanwijzingen aan omstanders die willen helpen
o Vraag hen bv om gevarendriehoek te plaatsen, het aankomend
verkeer te waarschuwen,...

SPECIFIEKE SITUATIES
Verkeersongeval
Verminder je snelheid - zet je knipperlichten aan - is er al hulp aanwezig en/of is er geen
hulp nodig? rijd dan door - is er nog geen hulp? parkeer dan je auto op een veilige plaats -
trek een fluovest aan - plaats een gevarendriehoek - neem de eerstehulpkit uit je auto -
laat een omstander het aankomend verkeer waarschuwen - zet de handrem op van de
auto’s die betrokken zijn bij het ongeval - zet de motor van elke auto af - probeer een
eventueel motorbrand te blussen - ga op een autosnelweg achter de vangrails staan

Gevaarlijke dampen, gassen of vloeistoffen
In een gesloten ruimte
 Open ramen en deuren - schakel elektrische toetellen niet aan of uit - vermijd het
aan- of uitschakelen van licht, het gebruik van een deurbel of van een telefoon -
doof alle vuur en waakvlammen - verlaat de ruimte zo snel mogelijk
In de buitenlucht
 Zorg ervoor dat iedereen op afstand blijft - zorgt ervoor dat niemand op die plaats
staat waar de gevaarlijke dampen heen waaien - vermijd dat er in de omgeving
gerookt wordt
Brand
Verlaat het verbrandend gebouw of voertuig asap - bel 112 - sluit ramen en deuren: doe
ze niet op slot, zodat brandweer nog naar binnen kan - waarschuw zoveel mogelijk
mensen die gevaar lopen bv door het brandalarm te activeren - help evacueren als dat op
een veilige manier kan - maak de doorgang vrij voor de hulpdiensten - blijf op een veilige



4