Samenvatting Bloed en bloedvormende organen Malu Miltenburg 2023
HOORCOLLEGE 1
Inleiding blok bloed en bloedvormende organen
4 thema’s die worden behandeld tijdens BB
1. Erythrocyten (rode bloedcellen) afwijkingen
Ziekteleer anemie + aanwijzingen SW (studiewijzer), HC2, HC3, WC1, WC2, Pr1, Pr2
Anemie = klinisch syndroom waarbij het lichaam over onvoldoende
zuurstoftransportcapaciteit beschikt als gevolg van een absoluut tekort aan
erytrocyten.
- Symptomen: bleke slijmvliezen, snel vermoeid, snelle ademhaling, steile pols, CRT
<1
- Aanvullend onderzoek: hematocriet (percentage rode bloedcellen) in een
bloedmonster bepalen -> hematocriet is te laag
- Wordt veroorzaakt door ziektes die leiden tot: onvoldoende aanmaak, afbraak of
verlies van erythrocyten.
- Aanvullend onderzoek: Coombs test (kan auto-antilichamen aantonen die
erythrocyten afbreken)
2. Hemorragische diathese
Ziekteleer hemorragische diathese + E-module aanwijzingen SW, HC4, HC5, WC3
Hemorragische diathese = verhoogde bloedingsneiging. De klinische situatie waarin
relatief gering trauma leidt tot overmatig bloedverlies.
- Symptomen: bloedingen in de huid of slijmvliezen die spontaan lijken te ontstaan
door niet of nauwelijks opgemerkt trauma, de gevolgen van deze bloedingen
kunnen ook een symptoom zijn. In erge gevallen hypovolemie en shock (shock die
ontstaat doordat er te weinig bloed in de bloedvaten zit). *shock is een situatie
waarin je bloeddruk te laag is om je lichaam van bloed en zuurstof te voorzien*
- Wordt veroorzaakt door ziektes die leiden tot: verstoringen in de primaire of
secundaire hemostase (later meer hierover)
, - Aanvullend onderzoek: kijken naar trombocyten, stolfactoren,
vaatwandafwijkingen.
3. Leukocyten (witte bloedcellen) afwijkingen
Ziekteleer leukocyten afwijkingen + aanwijzingen SW + E-module, HC6, HC7, HC8,
HC9, HC10, HC11, WC5, WC6, WC7, WC8, Pr2, Pr3
- Symptomen: verschillend bij verschillende diersoorten. Kat: sloom, verminderde
eetlust, dikte op wang (warm en pijnlijk), koorts. Paard (veulen): sloom, koorts,
slecht gedronken na geboorte.
- Aanvullend onderzoek: bloedonderzoek en cytologisch onderzoek
4. Lymfadenopathie
Ziekteleer aandoeningen van de lymfoide organen + aanwijzingen SW, HC12, HC13,
HC14, HC15, WC9
Lymfadenopathie = afwijking aan de lymfeknopen
- Symptomen: verschillend bij verschillende diersoorten. Paard: koorts, anorexie,
purulente neusuitvloeiing, keellymfeknopen vergroot en geabcedeerd. Kalf:
verdikkingen op plekken waar lymfeknopen zitten, benauwd, verhoogde
abdominale ademhaling
- Aanvullend onderzoek: aspiratiebiopt (met naald cellen uit een bult halen) van
verschillende lymfeknopen.
Weg naar diagnose
- Anamnese
- Lichamelijk onderzoek (ademhaling, pols, slijmvliezen)
- Probleem (1 van de 4 thema’s)
- Wat kan de oorzaak zijn?
- Differentiële diagnose (DDx)
- Diagnostische mogelijkheden
- Diagnose
- Behandeling
- Prognose
- Preventie
2
,HOORCOLLEGE 2
Anemie, diagnostisch pad
Wat is anemie?
Anemie = onvoldoende erytrocyten om adequate oxygenatie van de weefsels te verzorgen.
Verschijnselen van zuurstofgebrek zijn: verminderd uithoudingsvermogen, vermoeid,
compensatoir verhoogde adem- en hartfrequentie en bleke slijmvliezen.
Bleke slijmvliezen kunnen twee dingen betekenen: verminderde circulatie of anemie. Andere
symptomen bij verminderde circulatie zijn: snelle, zwakke, slecht gevulde pols, hypotherm,
koude extremiteiten, matige tot slechte turgor, lage veneuze druk, verlengde CRT. Andere
symptomen bij anemie zijn: adem- en polsfrequentie gestegen, echter pols steil,
extremiteiten warm, systolische souffle (hartruis).
De ernst van anemie is afhankelijk van de snelheid van het ontstaan, als het snel ontstaat is
het schadelijker omdat het lichaam dan geen tijd heeft om zich aan te passen. Het lichaam
kan zich bij een langzamere ontwikkeling aanpassen door de affiniteit van zuurstof aan
hemoglobine aan te passen.
Hoe herken je anemie?
Anemie is geen ziekte maar een symptoom. Het is dus belangrijk om de oorzaak op te
sporen. Anemie wordt veroorzaakt door bloedverlies, afbraak van erytrocyten, gestoorde
aanmaak van erytrocyten, of een combinatie hiervan.
We hebben dus een waarneming = anemie, een interpretatie = aanmaak, verlies of afbraak
en een plan = anamnese, lichamelijk onderzoek, aanvullend onderzoek (bloedonderzoek)
Erytropoëse vindt continue plaats in het beenmerg, wanneer hier iets mis gaat leidt dat dus
tot een chronische niet-regeneratieve anemie. Erytrocyten leven ongeveer 100 dagen maar
hier zitten best grote diersoort verschillen in.
3
, Bij anemie als gevolg van bloedverlies zijn er vaak bloedingen zichtbaar op de huid of bij de
slijmvliezen, is er sprake van melena (bloed in feces, krijgt zwarte kleur -> bloeding in begin
verteringsstelsel) of hematochezia (bloed in feces, krijgt rode kleur -> bloeding in eind van
verteringsstelsel) of is er sprake van hematurie (bloed in urine). Deze dingen kunnen naar
voren komen tijdens de anamnese. Bij het lichamelijk onderzoek kun je nog verschillende
dingen vinden die doen denken dat bloedverlies de oorzaak is van de anemie: shock, bloed
aan thermometer, bloedingen in huid en slijmvliezen, hemoabdomen (bloed in abdomen) en
hemothorax (bloed in thorax).
De laatste oorzaak van anemie was dan nog de afbraak van erytrocyten (of van hemoglobine
= hemoglobinemie). Bij de afbraak van erytrocyten zien we als klinische verschijnselen:
bleke slijmvliezen, icterus (geelzucht), zwakte, tachycardie (verhoogde hartfrequentie) en
dyspnoe (benauwdheid). Klinische verschijnselen van hemoglobinemie zijn: gele feces,
hemoglobinurie (hemoglobine in urine), icterus.
Hoe bevestig je of er sprake is van anemie?
De bevestiging en ernst van anemie kan aangetoond worden door de hoeveelheid
erytrocyten te bepalen in een bloedmonster. Dit kan direct door erytrocyten te tellen (n x
1012/L), of indirect door de hoeveelheid hemoglobine te bepalen (mmol/L), of indirect door
het hematocriet = volumepercentage erytrocyten (L/L) te meten. Andere veelgebruikte testen
zijn de bepaling van de osmotische fragiliteit van de erytrocyten, het aantonen van
sferocyten en de Coombstest (alle technieken worden later uitgelegd no worries)
Het hematocriet is dus het volumepercentage
erytrocyten, dit drukken we uit in L/L of in procenten.
Voor het bepalen van de hematocriet heb je
microhematocriet capillaire , klei, een
microhematocriet centrifuge en een afleesapparaat
nodig (filmpje over wat al deze dingetjes zijn ->
https://youtu.be/juyIdXQxtsw). Er zijn verschillende
situaties waardoor de hematocriet veranderd kan
zijn, deze geven dan ook verschillende beelden
(gestreept is wat verloren is gegaan) →
4
HOORCOLLEGE 1
Inleiding blok bloed en bloedvormende organen
4 thema’s die worden behandeld tijdens BB
1. Erythrocyten (rode bloedcellen) afwijkingen
Ziekteleer anemie + aanwijzingen SW (studiewijzer), HC2, HC3, WC1, WC2, Pr1, Pr2
Anemie = klinisch syndroom waarbij het lichaam over onvoldoende
zuurstoftransportcapaciteit beschikt als gevolg van een absoluut tekort aan
erytrocyten.
- Symptomen: bleke slijmvliezen, snel vermoeid, snelle ademhaling, steile pols, CRT
<1
- Aanvullend onderzoek: hematocriet (percentage rode bloedcellen) in een
bloedmonster bepalen -> hematocriet is te laag
- Wordt veroorzaakt door ziektes die leiden tot: onvoldoende aanmaak, afbraak of
verlies van erythrocyten.
- Aanvullend onderzoek: Coombs test (kan auto-antilichamen aantonen die
erythrocyten afbreken)
2. Hemorragische diathese
Ziekteleer hemorragische diathese + E-module aanwijzingen SW, HC4, HC5, WC3
Hemorragische diathese = verhoogde bloedingsneiging. De klinische situatie waarin
relatief gering trauma leidt tot overmatig bloedverlies.
- Symptomen: bloedingen in de huid of slijmvliezen die spontaan lijken te ontstaan
door niet of nauwelijks opgemerkt trauma, de gevolgen van deze bloedingen
kunnen ook een symptoom zijn. In erge gevallen hypovolemie en shock (shock die
ontstaat doordat er te weinig bloed in de bloedvaten zit). *shock is een situatie
waarin je bloeddruk te laag is om je lichaam van bloed en zuurstof te voorzien*
- Wordt veroorzaakt door ziektes die leiden tot: verstoringen in de primaire of
secundaire hemostase (later meer hierover)
, - Aanvullend onderzoek: kijken naar trombocyten, stolfactoren,
vaatwandafwijkingen.
3. Leukocyten (witte bloedcellen) afwijkingen
Ziekteleer leukocyten afwijkingen + aanwijzingen SW + E-module, HC6, HC7, HC8,
HC9, HC10, HC11, WC5, WC6, WC7, WC8, Pr2, Pr3
- Symptomen: verschillend bij verschillende diersoorten. Kat: sloom, verminderde
eetlust, dikte op wang (warm en pijnlijk), koorts. Paard (veulen): sloom, koorts,
slecht gedronken na geboorte.
- Aanvullend onderzoek: bloedonderzoek en cytologisch onderzoek
4. Lymfadenopathie
Ziekteleer aandoeningen van de lymfoide organen + aanwijzingen SW, HC12, HC13,
HC14, HC15, WC9
Lymfadenopathie = afwijking aan de lymfeknopen
- Symptomen: verschillend bij verschillende diersoorten. Paard: koorts, anorexie,
purulente neusuitvloeiing, keellymfeknopen vergroot en geabcedeerd. Kalf:
verdikkingen op plekken waar lymfeknopen zitten, benauwd, verhoogde
abdominale ademhaling
- Aanvullend onderzoek: aspiratiebiopt (met naald cellen uit een bult halen) van
verschillende lymfeknopen.
Weg naar diagnose
- Anamnese
- Lichamelijk onderzoek (ademhaling, pols, slijmvliezen)
- Probleem (1 van de 4 thema’s)
- Wat kan de oorzaak zijn?
- Differentiële diagnose (DDx)
- Diagnostische mogelijkheden
- Diagnose
- Behandeling
- Prognose
- Preventie
2
,HOORCOLLEGE 2
Anemie, diagnostisch pad
Wat is anemie?
Anemie = onvoldoende erytrocyten om adequate oxygenatie van de weefsels te verzorgen.
Verschijnselen van zuurstofgebrek zijn: verminderd uithoudingsvermogen, vermoeid,
compensatoir verhoogde adem- en hartfrequentie en bleke slijmvliezen.
Bleke slijmvliezen kunnen twee dingen betekenen: verminderde circulatie of anemie. Andere
symptomen bij verminderde circulatie zijn: snelle, zwakke, slecht gevulde pols, hypotherm,
koude extremiteiten, matige tot slechte turgor, lage veneuze druk, verlengde CRT. Andere
symptomen bij anemie zijn: adem- en polsfrequentie gestegen, echter pols steil,
extremiteiten warm, systolische souffle (hartruis).
De ernst van anemie is afhankelijk van de snelheid van het ontstaan, als het snel ontstaat is
het schadelijker omdat het lichaam dan geen tijd heeft om zich aan te passen. Het lichaam
kan zich bij een langzamere ontwikkeling aanpassen door de affiniteit van zuurstof aan
hemoglobine aan te passen.
Hoe herken je anemie?
Anemie is geen ziekte maar een symptoom. Het is dus belangrijk om de oorzaak op te
sporen. Anemie wordt veroorzaakt door bloedverlies, afbraak van erytrocyten, gestoorde
aanmaak van erytrocyten, of een combinatie hiervan.
We hebben dus een waarneming = anemie, een interpretatie = aanmaak, verlies of afbraak
en een plan = anamnese, lichamelijk onderzoek, aanvullend onderzoek (bloedonderzoek)
Erytropoëse vindt continue plaats in het beenmerg, wanneer hier iets mis gaat leidt dat dus
tot een chronische niet-regeneratieve anemie. Erytrocyten leven ongeveer 100 dagen maar
hier zitten best grote diersoort verschillen in.
3
, Bij anemie als gevolg van bloedverlies zijn er vaak bloedingen zichtbaar op de huid of bij de
slijmvliezen, is er sprake van melena (bloed in feces, krijgt zwarte kleur -> bloeding in begin
verteringsstelsel) of hematochezia (bloed in feces, krijgt rode kleur -> bloeding in eind van
verteringsstelsel) of is er sprake van hematurie (bloed in urine). Deze dingen kunnen naar
voren komen tijdens de anamnese. Bij het lichamelijk onderzoek kun je nog verschillende
dingen vinden die doen denken dat bloedverlies de oorzaak is van de anemie: shock, bloed
aan thermometer, bloedingen in huid en slijmvliezen, hemoabdomen (bloed in abdomen) en
hemothorax (bloed in thorax).
De laatste oorzaak van anemie was dan nog de afbraak van erytrocyten (of van hemoglobine
= hemoglobinemie). Bij de afbraak van erytrocyten zien we als klinische verschijnselen:
bleke slijmvliezen, icterus (geelzucht), zwakte, tachycardie (verhoogde hartfrequentie) en
dyspnoe (benauwdheid). Klinische verschijnselen van hemoglobinemie zijn: gele feces,
hemoglobinurie (hemoglobine in urine), icterus.
Hoe bevestig je of er sprake is van anemie?
De bevestiging en ernst van anemie kan aangetoond worden door de hoeveelheid
erytrocyten te bepalen in een bloedmonster. Dit kan direct door erytrocyten te tellen (n x
1012/L), of indirect door de hoeveelheid hemoglobine te bepalen (mmol/L), of indirect door
het hematocriet = volumepercentage erytrocyten (L/L) te meten. Andere veelgebruikte testen
zijn de bepaling van de osmotische fragiliteit van de erytrocyten, het aantonen van
sferocyten en de Coombstest (alle technieken worden later uitgelegd no worries)
Het hematocriet is dus het volumepercentage
erytrocyten, dit drukken we uit in L/L of in procenten.
Voor het bepalen van de hematocriet heb je
microhematocriet capillaire , klei, een
microhematocriet centrifuge en een afleesapparaat
nodig (filmpje over wat al deze dingetjes zijn ->
https://youtu.be/juyIdXQxtsw). Er zijn verschillende
situaties waardoor de hematocriet veranderd kan
zijn, deze geven dan ook verschillende beelden
(gestreept is wat verloren is gegaan) →
4
