1
Samenvatting: Gerodontologie:
Polyfarmacie:
Oorzaken van polyfarmacie:
• Maatschappij wordt ouder
o Meer ouderen zijn zorgbehoevend
• Aanwezigheid van comorbiditeiten
o Meerdere medicamenten per patiënt zijn nodig
Definities van polyfarmacie:
• Kwantitatieve invalshoek:
o Op basis van het aantal medicatie
▪ Ongeveer 5 medicamenten per dag
• In chronisch gebruik (langer dan 84 dagen)
o Bij zorgafhankelijke thuiswonende ouderen:
▪ Ongeveer 6 chronische medicamenten per dag
o Bij patiënten in woonzorgcentra:
▪ Ongeveer 8-9 medicamenten per dag
• Meer kans op interacties
o Zie verder
• Kwalitatieve invalshoek:
o Medicatie wordt meer ingenomen dan klinisch geïndiceerd
▪ Medicatie wordt doorgenomen nadat indicatie verdwenen is
Potentially Inappropriate Prescribing:
• OF onoordeelkundig voorschrijven
• Under-prescribing:
o Indicatie voor medicatie is aanwezig
▪ Medicatie ontbreekt
• Over-prescribing:
o Er wordt meer medicatie voorgeschreven dan noodzakelijk
• Mis-prescribing:
o Medicatie wordt ongepast voorgeschreven:
▪ OF verkeerde klasse
▪ OF verkeerde dosering
▪ OF verkeerde toedieningsduur
o Er is incorrecte tijd tot follow-up
▪ Zeer belangrijk bij starten van farmacotherapie
• Opmerking:
o Patiënten moeten therapietrouw zijn voor correcte effecten
o Patiënten moeten de nodige skills hebben voor correcte inname
Samenvatting: Gerodontologie: Polyfarmacie
, 2
Prevalentie van polyfarmacie:
• Prevalentie van kwantitatieve polyfarmacie:
o Ongeveer 4-34% van de 65-plussers
▪ Hoe ouder de bevolkingsgroep, hoe hoger de prevalentie
• Prevalentie van kwalitatieve polyfarmacie:
o Ongeveer 20% van de 65-plussers
• Prevalentie van inappropriate prescribing is zeer variërend:
o Ongeveer 20-70% voor under-prescribing
o Ongeveer 14-20% voor over-prescribing
Medicatieprofiel van de kwetsbare oudere:
• Meest gebruikte medicaties bij kwetsbare ouderen:
o Middelen bij zuur-gerelateerde afwijkingen
▪ Zuurremmers en protonpomp-inhibitoren
o Middelen tegen obstipatie
o Analgetica
o Psycholeptica
o Antidepressiva
• Medicamenten met hoogste impact op tandheelkundig behandelingsprotocol:
o Middelen voor de botstructuur en botmineralisatie-beïnvloedende middelen
▪ Bisfosfonaten…
o Anti-trombotica
▪ Aspirine, Xarelto
• Op oudere leeftijd zijn er typische aandoeningen met nood aan geneesmiddelen:
o Diabetes
o Hart- en vaatletsels
o Parkinson
o Dementie
o Astma en COPD
BCFI:
• Onafhankelijke, objectieve en op evidence-gebaseerde informatie over geneesmiddelen
• Doel:
o Correct gebruik van geneesmiddelen in de klinische praktijk
• Tools:
o Betrouwbare publicaties en modulen
Samenvatting: Gerodontologie: Polyfarmacie
, 3
Farmacokinetiek:
• Verwerking van de medicatie in het lichaam
o Kan beïnvloed worden door de leeftijd
• Absorptie van de medicatie:
o Opname van de medicatie
• Distributie van de medicatie:
o Verspreiding van de medicatie in het lichaam
o Beïnvloedt door:
▪ Verminderde lean body mass
• Hoger vetpercentage in het lichaam
▪ Verminderde concentratie van serum albumine
• Albumine wordt gezien als transporter
o Geen binding zal zorgen voor hogere vrije concentratie
• Metabolisatie van de medicatie:
o Modificatie van de medicatie in de lever
o Beïnvloedt door:
▪ Verminderde leverfunctie
• Verminderd first pass effect
• Vermindering in conjugatie-metabolisme
▪ Opmerking:
• Oxidatie-metabolisme wordt behouden
• Eliminatie van de medicatie:
o Verwijderen van het medicament uit het lichaam
▪ Meestal door de nier
o Beïnvloedt door:
▪ Verminderde renale functie
• Verminderde bloedvloei
• Verminderde glomerulaire filtratie
• Verminderde tubulaire secretie
• Verminderde renale klaring
Farmacodynamie:
• Effecten van de geneesmiddelen op het lichaam en de organen
o Kan beïnvloed worden door de leeftijd
• Veranderingen ter hoogte de doelorganen:
o OF effecten worden minder bereikt
o OF neveneffecten worden sterker ervaren
▪ Verhoogde prevalentie bij dezelfde dosis
• Veranderingen ter hoogte van de homeostase:
o Verminderde capaciteit om te reageren op fysiologische veranderingen
Geneesmiddeleninteracties:
• OF geneesmiddelen zullen vooral onderling reageren
• OF geneesmiddelen reageren met voedsel, drank of kruiden
o Minder voorkomend en minder ernstig
Samenvatting: Gerodontologie: Polyfarmacie
Samenvatting: Gerodontologie:
Polyfarmacie:
Oorzaken van polyfarmacie:
• Maatschappij wordt ouder
o Meer ouderen zijn zorgbehoevend
• Aanwezigheid van comorbiditeiten
o Meerdere medicamenten per patiënt zijn nodig
Definities van polyfarmacie:
• Kwantitatieve invalshoek:
o Op basis van het aantal medicatie
▪ Ongeveer 5 medicamenten per dag
• In chronisch gebruik (langer dan 84 dagen)
o Bij zorgafhankelijke thuiswonende ouderen:
▪ Ongeveer 6 chronische medicamenten per dag
o Bij patiënten in woonzorgcentra:
▪ Ongeveer 8-9 medicamenten per dag
• Meer kans op interacties
o Zie verder
• Kwalitatieve invalshoek:
o Medicatie wordt meer ingenomen dan klinisch geïndiceerd
▪ Medicatie wordt doorgenomen nadat indicatie verdwenen is
Potentially Inappropriate Prescribing:
• OF onoordeelkundig voorschrijven
• Under-prescribing:
o Indicatie voor medicatie is aanwezig
▪ Medicatie ontbreekt
• Over-prescribing:
o Er wordt meer medicatie voorgeschreven dan noodzakelijk
• Mis-prescribing:
o Medicatie wordt ongepast voorgeschreven:
▪ OF verkeerde klasse
▪ OF verkeerde dosering
▪ OF verkeerde toedieningsduur
o Er is incorrecte tijd tot follow-up
▪ Zeer belangrijk bij starten van farmacotherapie
• Opmerking:
o Patiënten moeten therapietrouw zijn voor correcte effecten
o Patiënten moeten de nodige skills hebben voor correcte inname
Samenvatting: Gerodontologie: Polyfarmacie
, 2
Prevalentie van polyfarmacie:
• Prevalentie van kwantitatieve polyfarmacie:
o Ongeveer 4-34% van de 65-plussers
▪ Hoe ouder de bevolkingsgroep, hoe hoger de prevalentie
• Prevalentie van kwalitatieve polyfarmacie:
o Ongeveer 20% van de 65-plussers
• Prevalentie van inappropriate prescribing is zeer variërend:
o Ongeveer 20-70% voor under-prescribing
o Ongeveer 14-20% voor over-prescribing
Medicatieprofiel van de kwetsbare oudere:
• Meest gebruikte medicaties bij kwetsbare ouderen:
o Middelen bij zuur-gerelateerde afwijkingen
▪ Zuurremmers en protonpomp-inhibitoren
o Middelen tegen obstipatie
o Analgetica
o Psycholeptica
o Antidepressiva
• Medicamenten met hoogste impact op tandheelkundig behandelingsprotocol:
o Middelen voor de botstructuur en botmineralisatie-beïnvloedende middelen
▪ Bisfosfonaten…
o Anti-trombotica
▪ Aspirine, Xarelto
• Op oudere leeftijd zijn er typische aandoeningen met nood aan geneesmiddelen:
o Diabetes
o Hart- en vaatletsels
o Parkinson
o Dementie
o Astma en COPD
BCFI:
• Onafhankelijke, objectieve en op evidence-gebaseerde informatie over geneesmiddelen
• Doel:
o Correct gebruik van geneesmiddelen in de klinische praktijk
• Tools:
o Betrouwbare publicaties en modulen
Samenvatting: Gerodontologie: Polyfarmacie
, 3
Farmacokinetiek:
• Verwerking van de medicatie in het lichaam
o Kan beïnvloed worden door de leeftijd
• Absorptie van de medicatie:
o Opname van de medicatie
• Distributie van de medicatie:
o Verspreiding van de medicatie in het lichaam
o Beïnvloedt door:
▪ Verminderde lean body mass
• Hoger vetpercentage in het lichaam
▪ Verminderde concentratie van serum albumine
• Albumine wordt gezien als transporter
o Geen binding zal zorgen voor hogere vrije concentratie
• Metabolisatie van de medicatie:
o Modificatie van de medicatie in de lever
o Beïnvloedt door:
▪ Verminderde leverfunctie
• Verminderd first pass effect
• Vermindering in conjugatie-metabolisme
▪ Opmerking:
• Oxidatie-metabolisme wordt behouden
• Eliminatie van de medicatie:
o Verwijderen van het medicament uit het lichaam
▪ Meestal door de nier
o Beïnvloedt door:
▪ Verminderde renale functie
• Verminderde bloedvloei
• Verminderde glomerulaire filtratie
• Verminderde tubulaire secretie
• Verminderde renale klaring
Farmacodynamie:
• Effecten van de geneesmiddelen op het lichaam en de organen
o Kan beïnvloed worden door de leeftijd
• Veranderingen ter hoogte de doelorganen:
o OF effecten worden minder bereikt
o OF neveneffecten worden sterker ervaren
▪ Verhoogde prevalentie bij dezelfde dosis
• Veranderingen ter hoogte van de homeostase:
o Verminderde capaciteit om te reageren op fysiologische veranderingen
Geneesmiddeleninteracties:
• OF geneesmiddelen zullen vooral onderling reageren
• OF geneesmiddelen reageren met voedsel, drank of kruiden
o Minder voorkomend en minder ernstig
Samenvatting: Gerodontologie: Polyfarmacie
