Partners in onderwijs 2
Inhoudsopgave
Zorgcontinuüm......................................................................................................................................... 2
Doelstellingen:......................................................................................................................................... 3
De eerste schooldag: een ouder vertelt (P14).......................................................................................... 3
De school in dialoog met ouders (P16)..................................................................................................... 3
Ouderbetrokkenheid: 7 dimensies (P20).................................................................................................. 4
7 dimensies.......................................................................................................................................... 4
Ouders in de klas (P26)............................................................................................................................. 6
Een vlieg in de klas (P30).......................................................................................................................... 6
Met veel zin in leren en leven naar de kleuterschool (P31)......................................................................6
Oudercommunicatie verbeteren: waar begin je? (P39)............................................................................6
Communiceren is vooral ook organiseren (P44).......................................................................................7
Ouders zijn net zo belangrijk als leerlingen.............................................................................................. 7
Oudertyperingen (P46)............................................................................................................................. 7
De deskundigheid van ouders (P50)......................................................................................................... 9
Waarom de typologieën “herken de ouder” gebruiken? (P53)................................................................9
Hoe scholen kapitaal van ouders kunnen benutten (P57)........................................................................9
2 drukke kinderen, 2 oudergesprekken (P60).........................................................................................10
Mijn portret: een beeld van een kind … in 1 oogopslag (P63)................................................................10
Het kind in beeld: deel 1: de stem van de ouders (P64).........................................................................11
Het kind in beeld: deel 2: de stem van de leerkracht (P68)....................................................................11
Het kind in beeld: deel 3: de stem van de kleuter (P74).........................................................................11
Het voeren van een oudergesprek (P76)................................................................................................ 11
Gespreksinterventies (P82).................................................................................................................... 15
Gesprekken met ouders (P92)................................................................................................................ 15
Het kennismakingsgesprek................................................................................................................. 16
Het 10 minutengesprek...................................................................................................................... 16
Het voortgangsgesprek...................................................................................................................... 17
Het probleemoplossend gesprek........................................................................................................ 17
Het adviserend gesprek...................................................................................................................... 17
Het slechtnieuws gesprek................................................................................................................... 18
Krachtig leren in de klas: kies voor co-teaching (P101)...........................................................................19
Twee praktijkvoorbeelden...................................................................................................................... 20
Artikel: co-teaching, ons antwoord op differentiatie en remediëring (P109).........................................20
1
,Artikel: co-teaching in het Piepelke (P113)............................................................................................. 20
Kritische terugblik op co-teaching (P116)............................................................................................... 20
Thomas-Killman model van conflicthantering (P119).............................................................................20
Feedback geven en ontvangen (P122).................................................................................................... 22
Feedback receptie (P124)....................................................................................................................... 22
10 tips voor efficiënt vergaderen (P126)................................................................................................ 23
Hoe omgaan met moeilijke vergadertypes en situaties (P128)..............................................................23
Actieve werkvormen voor een vergadering (P134)................................................................................23
Doelstellingen........................................................................................................................................ 23
Strip: Annelore en Jens groeten s ’morgens de dingen (P140)...............................................................23
Ken ik jou al? En ken jij mij al? (P144).................................................................................................... 23
De onzichtbare assistenten op school (P146).........................................................................................23
Een trotse kinderverzorgster aan het woord (P152)...............................................................................25
Wat is een brede school? (P154)............................................................................................................ 25
Een breed samenwerkingsverband.................................................................................................... 26
Gastcollege de Schoolbrug..................................................................................................................... 28
Zorgcontinuüm
Fase 0 (brede basiszorg)
- Ontwikkeling van alle kinderen bevorderen
- Krachtige leeromgeving om problemen te voorkomen
- Systematisch opvolgen van kinderen (kindvolgsysteem)
- Actief risicofactoren verminderen
- Versterken van beschermende factoren
- Wie? Klasleerkracht
- Ouders: algemeen georganiseerde oudercontacten
Fase 1 (verhoogde zorg)
- Extra zorg door school via maatregelen
- Kinderen intensief opvolgen in het KVS
- Van observatie naar registratie, naar analyse en handelen met hulp van het zorgteam
- Principes HGW richtinggevend voor selecteren interventies
- Wie? Klasleerkracht + zorgteam
- Ouders: op vraag en op maat georganiseerde oudercontacten
Fase 2 (uitbreiding van zorg)
- Afstemmen van opvoedings- en onderwijsaanbod op zorgvraag kind
- Formuleren + beantwoorden hulpvraag
- Handelingsplan uitvoeren en evalueren
- Externe hulp: leer- en ontwikkelingsstoornissen vragen om extra expertise
- Wie? Klasleerkracht + zorgteam + CLB + externen
- Ouders: op vraag en maat georganiseerde oudercontacten
2
,Fase 3 individueel aangepast curriculum IAC
- Draagkracht gewone basisschool te beperkt
- Opmaak verslag (is geen automatische overstap voor buitengewoon onderwijs)
- Individueel aangepast curriculum
- Ondersteuning vanuit ondersteuningsnetwerk
- Ouders: op vraag en op maat georganiseerde oudercontacten
Deel 1: samenwerken met ouders
Doelstellingen:
- De bouwstenen van een brede leer- en leefomgeving aangeven
- Het samenwerken met de partners in onderwijs situeren binnen het zorgcontinuüm
- Zicht hebben op de meerwaarde van samenwerking met verschillende partners in onderwijs
(ouders, schoolteam, externen)
- Gepaste gesprekstechnieken gebruiken met ouders en met collega’s
- Initiatieven bedenken om ouderbetrokkenheid te verhogen
- Het professioneel samenwerken met de verschillende actoren binnen en buiten het
schoolgebeuren optimaliseren met aandacht voor diversiteit
De eerste schooldag: een ouder vertelt (P14)
De school in dialoog met ouders (P16)
Onderzoek naar ouderbetrokkenheid Katrien van Laere
- Kleuterparticipatie = belangrijk
- Open communicatie met ouders: hefboom voor kwaliteitsvol onderwijs
- School: 1ste extern opvoedingsmilieu
- Ouders en leerkrachten willen hetzelfde
- Ook stille ouders zijn betrokken
- Ouders hebben interesse, respect en vragen
- Tijd maken voor concrete vragen en ouders erkennen in hun rol
Onderzoek naar ouderbetrokkenheid: 12 sleutels voor positief partnerschap
- Start bij elementaire
- Handel vanuit het schoolteam
- Neem families zoals ze zijn
- De school zet de 1ste stap
- Creëer een band voor er problemen zijn
- Mondeling en visueel contact
- Overstijg taaldrempels
- Expliciteer verwachtingen
- Vaders zijn ook ouders
- Organiseer meer ontmoetingsmomenten
- Smeed banden met omliggende organisaties
- Geef ouders tijd om stap voor stap meer samen te werken
3
,Ouderbetrokkenheid: 7 dimensies (P20)
Ouderbetrokkenheid: van eiland naar wij-land
- Een krachtige samenwerking tot stand brengen is de verantwoordelijkheid van zowel de school
als de ouders:
o Ouder en school zijn partners in het leren van hun kind
o Dat impliceert dat er een krachtige samenwerking moet zijn tussen ouder en school
o Tegelijk mogen we de leerling als actieve factor in dit verhaal niet uit het oog verliezen
o BESLUIT: door werk te maken van een krachtige samenwerking tussen ouder en school
kan het leren van het kind positief beïnvloed worden
Ouderbetrokkenheid: samenwerking tussen ouder en school
- Verschillende vormen
o Ouders en school denken samen na hoe de beste leerkansen en leerresultaten en het
meeste welbevinden bij het kind bereikt kunnen worden
o Ouders en school werken samen om de klas- en schoolwerking te versterken
- Verschillende manieren:
o Op de school: ouders nemen bijvoorbeeld een taak op tijdens het schoolfeest
o Van thuis uit: ze kijken na of het huiswerk gemaakt is
o Ouders denken en beslissen mee over het schoolbeleid door deel te nemen aan formele
participatiestructuren. De school zorgt ervoor dat de participatiestructuren voor
iedereen toegankelijk zijn.
Ouderbetrokkenheid: het concept ouderbetrokkenheid
- Ouderbetrokkenheid slaat op verbondenheid tussen de ouders en de school en op de ruime
interesse van ouders en school voor elkaar
- Betrokkenheid is vooral een houding, een attitude
- Ouderbetrokkenheid is een wederzijds begrip: het gaat over de betrokkenheid van ouders op
de school/het onderwijs. Omgekeerd gaat het ook over de betrokkenheid van de school/het
onderwijs op ouders
- Ouderbetrokkenheid gaat om meer dan enkel ouders ‘bereiken’
- We ervaren dat het begrip ‘ouderbetrokkenheid’ vaak ook verwijst naar het westerse
modelgezin met 2 ouders die samen onder 1 dak wonen
7 dimensies
Hoe krijg je een beeld van de betrokkenheid van de ouders op de school?
- Kennisdimensie
o Wat weet de ouder over onderwijs, studierichting, de school, de klas van zijn kind?
o Kent de ouder de kanalen om meer te weten te komen over het onderwijs,
studierichting, de school, de klas van zijn kind?
- Rationele dimensie
o Welke kosten-batenanalyse maken ouders om zich al dan niet in te zetten voor de
school, de schoolloopbaan van hun kind?
o Ouders gaan na wat het hen ‘opbrengt’ en wat het hen ‘kost’
-
4
, - Overtuigingsdimensie
o Is de ouder ervan overtuigd dat hij een rol kan spelen in de schoolloopbaan van zijn
kind?
- Gedragsdimensie
o Hoe zet de ouder zijn betrokkenheid om in concreet
waarneembaar gedrag?
- Tijdsdimensie
o Hoeveel tijd besteedt de ouder aan bepaalde zaken? Deze
dimensie wordt samen met de gedragsdimensie bekeken. De
gedragsdimensie stelt de vraag naar hoe de ouder zijn
betrokkenheid omzet in waarneembaar gedrag, de tijdsdimensie
vraagt naar de tijd die de ouder daaraan besteedt.
- Emotionele dimensie
o Welke gevoelens overheersen bij de ouders in relatie tot de
school, het onderwijs in het algemeen?
- Competentiedimensie
o Voelt/is de ouder (zich) competent om een rol op te nemen in de
schoolloopbaan van zijn kind?
Hoe krijg je een beeld van de betrokkenheid van de school op de ouders?
- Kennisdimensie
o Wat weet de school/de leerkracht over de ouders van hun leerlingen?
o En tegelijk: kent de school al dan niet de kanalen om meer te weten te komen over de
ouders van zijn leerlingen?
- Rationele dimensie
o Welke kosten-batenanalyse maakt de school om zich al dan niet in te zetten voor alle
ouders van hun leerlingen? De school gaat na wat het haar ‘opbrengt’ en wat het haar
‘kost’.
- Overtuigingsdimensie
o Is de school ervan overtuigd dat ze een rol te spelen heeft in het vormgeven van een
krachtige samenwerking tussen ouder en school.
- Gedragsdimensie
o Wat doet de school/de leerkracht concreet om ouders te betrekken bij de
schoolloopbaan van hun kind?
- Tijdsdimensie
o Hoeveel tijd besteedt de school/de leerkracht aan het werken aan een goede
samenwerking tussen ouders en school? Deze dimensie wordt samen met de
gedragsdimensie bekeken. De gedragsdimensie vraagt hoe de school/de leerkracht
haar/zijn betrokkenheid omzet in waarneembaar gedrag. De tijdsdimensie stelt de vraag
naar de tijd die de school/de leerkracht daaraan besteedt.
- Emotionele dimensie
o Welke gevoelens overheersen bij de school/de leerkracht in de relatie met de ouders?
- Competentiedimensie
o Voelt/is de school (zich) competent om te werken aan een krachtige samenwerking
tussen ouder en school?
5
Inhoudsopgave
Zorgcontinuüm......................................................................................................................................... 2
Doelstellingen:......................................................................................................................................... 3
De eerste schooldag: een ouder vertelt (P14).......................................................................................... 3
De school in dialoog met ouders (P16)..................................................................................................... 3
Ouderbetrokkenheid: 7 dimensies (P20).................................................................................................. 4
7 dimensies.......................................................................................................................................... 4
Ouders in de klas (P26)............................................................................................................................. 6
Een vlieg in de klas (P30).......................................................................................................................... 6
Met veel zin in leren en leven naar de kleuterschool (P31)......................................................................6
Oudercommunicatie verbeteren: waar begin je? (P39)............................................................................6
Communiceren is vooral ook organiseren (P44).......................................................................................7
Ouders zijn net zo belangrijk als leerlingen.............................................................................................. 7
Oudertyperingen (P46)............................................................................................................................. 7
De deskundigheid van ouders (P50)......................................................................................................... 9
Waarom de typologieën “herken de ouder” gebruiken? (P53)................................................................9
Hoe scholen kapitaal van ouders kunnen benutten (P57)........................................................................9
2 drukke kinderen, 2 oudergesprekken (P60).........................................................................................10
Mijn portret: een beeld van een kind … in 1 oogopslag (P63)................................................................10
Het kind in beeld: deel 1: de stem van de ouders (P64).........................................................................11
Het kind in beeld: deel 2: de stem van de leerkracht (P68)....................................................................11
Het kind in beeld: deel 3: de stem van de kleuter (P74).........................................................................11
Het voeren van een oudergesprek (P76)................................................................................................ 11
Gespreksinterventies (P82).................................................................................................................... 15
Gesprekken met ouders (P92)................................................................................................................ 15
Het kennismakingsgesprek................................................................................................................. 16
Het 10 minutengesprek...................................................................................................................... 16
Het voortgangsgesprek...................................................................................................................... 17
Het probleemoplossend gesprek........................................................................................................ 17
Het adviserend gesprek...................................................................................................................... 17
Het slechtnieuws gesprek................................................................................................................... 18
Krachtig leren in de klas: kies voor co-teaching (P101)...........................................................................19
Twee praktijkvoorbeelden...................................................................................................................... 20
Artikel: co-teaching, ons antwoord op differentiatie en remediëring (P109).........................................20
1
,Artikel: co-teaching in het Piepelke (P113)............................................................................................. 20
Kritische terugblik op co-teaching (P116)............................................................................................... 20
Thomas-Killman model van conflicthantering (P119).............................................................................20
Feedback geven en ontvangen (P122).................................................................................................... 22
Feedback receptie (P124)....................................................................................................................... 22
10 tips voor efficiënt vergaderen (P126)................................................................................................ 23
Hoe omgaan met moeilijke vergadertypes en situaties (P128)..............................................................23
Actieve werkvormen voor een vergadering (P134)................................................................................23
Doelstellingen........................................................................................................................................ 23
Strip: Annelore en Jens groeten s ’morgens de dingen (P140)...............................................................23
Ken ik jou al? En ken jij mij al? (P144).................................................................................................... 23
De onzichtbare assistenten op school (P146).........................................................................................23
Een trotse kinderverzorgster aan het woord (P152)...............................................................................25
Wat is een brede school? (P154)............................................................................................................ 25
Een breed samenwerkingsverband.................................................................................................... 26
Gastcollege de Schoolbrug..................................................................................................................... 28
Zorgcontinuüm
Fase 0 (brede basiszorg)
- Ontwikkeling van alle kinderen bevorderen
- Krachtige leeromgeving om problemen te voorkomen
- Systematisch opvolgen van kinderen (kindvolgsysteem)
- Actief risicofactoren verminderen
- Versterken van beschermende factoren
- Wie? Klasleerkracht
- Ouders: algemeen georganiseerde oudercontacten
Fase 1 (verhoogde zorg)
- Extra zorg door school via maatregelen
- Kinderen intensief opvolgen in het KVS
- Van observatie naar registratie, naar analyse en handelen met hulp van het zorgteam
- Principes HGW richtinggevend voor selecteren interventies
- Wie? Klasleerkracht + zorgteam
- Ouders: op vraag en op maat georganiseerde oudercontacten
Fase 2 (uitbreiding van zorg)
- Afstemmen van opvoedings- en onderwijsaanbod op zorgvraag kind
- Formuleren + beantwoorden hulpvraag
- Handelingsplan uitvoeren en evalueren
- Externe hulp: leer- en ontwikkelingsstoornissen vragen om extra expertise
- Wie? Klasleerkracht + zorgteam + CLB + externen
- Ouders: op vraag en maat georganiseerde oudercontacten
2
,Fase 3 individueel aangepast curriculum IAC
- Draagkracht gewone basisschool te beperkt
- Opmaak verslag (is geen automatische overstap voor buitengewoon onderwijs)
- Individueel aangepast curriculum
- Ondersteuning vanuit ondersteuningsnetwerk
- Ouders: op vraag en op maat georganiseerde oudercontacten
Deel 1: samenwerken met ouders
Doelstellingen:
- De bouwstenen van een brede leer- en leefomgeving aangeven
- Het samenwerken met de partners in onderwijs situeren binnen het zorgcontinuüm
- Zicht hebben op de meerwaarde van samenwerking met verschillende partners in onderwijs
(ouders, schoolteam, externen)
- Gepaste gesprekstechnieken gebruiken met ouders en met collega’s
- Initiatieven bedenken om ouderbetrokkenheid te verhogen
- Het professioneel samenwerken met de verschillende actoren binnen en buiten het
schoolgebeuren optimaliseren met aandacht voor diversiteit
De eerste schooldag: een ouder vertelt (P14)
De school in dialoog met ouders (P16)
Onderzoek naar ouderbetrokkenheid Katrien van Laere
- Kleuterparticipatie = belangrijk
- Open communicatie met ouders: hefboom voor kwaliteitsvol onderwijs
- School: 1ste extern opvoedingsmilieu
- Ouders en leerkrachten willen hetzelfde
- Ook stille ouders zijn betrokken
- Ouders hebben interesse, respect en vragen
- Tijd maken voor concrete vragen en ouders erkennen in hun rol
Onderzoek naar ouderbetrokkenheid: 12 sleutels voor positief partnerschap
- Start bij elementaire
- Handel vanuit het schoolteam
- Neem families zoals ze zijn
- De school zet de 1ste stap
- Creëer een band voor er problemen zijn
- Mondeling en visueel contact
- Overstijg taaldrempels
- Expliciteer verwachtingen
- Vaders zijn ook ouders
- Organiseer meer ontmoetingsmomenten
- Smeed banden met omliggende organisaties
- Geef ouders tijd om stap voor stap meer samen te werken
3
,Ouderbetrokkenheid: 7 dimensies (P20)
Ouderbetrokkenheid: van eiland naar wij-land
- Een krachtige samenwerking tot stand brengen is de verantwoordelijkheid van zowel de school
als de ouders:
o Ouder en school zijn partners in het leren van hun kind
o Dat impliceert dat er een krachtige samenwerking moet zijn tussen ouder en school
o Tegelijk mogen we de leerling als actieve factor in dit verhaal niet uit het oog verliezen
o BESLUIT: door werk te maken van een krachtige samenwerking tussen ouder en school
kan het leren van het kind positief beïnvloed worden
Ouderbetrokkenheid: samenwerking tussen ouder en school
- Verschillende vormen
o Ouders en school denken samen na hoe de beste leerkansen en leerresultaten en het
meeste welbevinden bij het kind bereikt kunnen worden
o Ouders en school werken samen om de klas- en schoolwerking te versterken
- Verschillende manieren:
o Op de school: ouders nemen bijvoorbeeld een taak op tijdens het schoolfeest
o Van thuis uit: ze kijken na of het huiswerk gemaakt is
o Ouders denken en beslissen mee over het schoolbeleid door deel te nemen aan formele
participatiestructuren. De school zorgt ervoor dat de participatiestructuren voor
iedereen toegankelijk zijn.
Ouderbetrokkenheid: het concept ouderbetrokkenheid
- Ouderbetrokkenheid slaat op verbondenheid tussen de ouders en de school en op de ruime
interesse van ouders en school voor elkaar
- Betrokkenheid is vooral een houding, een attitude
- Ouderbetrokkenheid is een wederzijds begrip: het gaat over de betrokkenheid van ouders op
de school/het onderwijs. Omgekeerd gaat het ook over de betrokkenheid van de school/het
onderwijs op ouders
- Ouderbetrokkenheid gaat om meer dan enkel ouders ‘bereiken’
- We ervaren dat het begrip ‘ouderbetrokkenheid’ vaak ook verwijst naar het westerse
modelgezin met 2 ouders die samen onder 1 dak wonen
7 dimensies
Hoe krijg je een beeld van de betrokkenheid van de ouders op de school?
- Kennisdimensie
o Wat weet de ouder over onderwijs, studierichting, de school, de klas van zijn kind?
o Kent de ouder de kanalen om meer te weten te komen over het onderwijs,
studierichting, de school, de klas van zijn kind?
- Rationele dimensie
o Welke kosten-batenanalyse maken ouders om zich al dan niet in te zetten voor de
school, de schoolloopbaan van hun kind?
o Ouders gaan na wat het hen ‘opbrengt’ en wat het hen ‘kost’
-
4
, - Overtuigingsdimensie
o Is de ouder ervan overtuigd dat hij een rol kan spelen in de schoolloopbaan van zijn
kind?
- Gedragsdimensie
o Hoe zet de ouder zijn betrokkenheid om in concreet
waarneembaar gedrag?
- Tijdsdimensie
o Hoeveel tijd besteedt de ouder aan bepaalde zaken? Deze
dimensie wordt samen met de gedragsdimensie bekeken. De
gedragsdimensie stelt de vraag naar hoe de ouder zijn
betrokkenheid omzet in waarneembaar gedrag, de tijdsdimensie
vraagt naar de tijd die de ouder daaraan besteedt.
- Emotionele dimensie
o Welke gevoelens overheersen bij de ouders in relatie tot de
school, het onderwijs in het algemeen?
- Competentiedimensie
o Voelt/is de ouder (zich) competent om een rol op te nemen in de
schoolloopbaan van zijn kind?
Hoe krijg je een beeld van de betrokkenheid van de school op de ouders?
- Kennisdimensie
o Wat weet de school/de leerkracht over de ouders van hun leerlingen?
o En tegelijk: kent de school al dan niet de kanalen om meer te weten te komen over de
ouders van zijn leerlingen?
- Rationele dimensie
o Welke kosten-batenanalyse maakt de school om zich al dan niet in te zetten voor alle
ouders van hun leerlingen? De school gaat na wat het haar ‘opbrengt’ en wat het haar
‘kost’.
- Overtuigingsdimensie
o Is de school ervan overtuigd dat ze een rol te spelen heeft in het vormgeven van een
krachtige samenwerking tussen ouder en school.
- Gedragsdimensie
o Wat doet de school/de leerkracht concreet om ouders te betrekken bij de
schoolloopbaan van hun kind?
- Tijdsdimensie
o Hoeveel tijd besteedt de school/de leerkracht aan het werken aan een goede
samenwerking tussen ouders en school? Deze dimensie wordt samen met de
gedragsdimensie bekeken. De gedragsdimensie vraagt hoe de school/de leerkracht
haar/zijn betrokkenheid omzet in waarneembaar gedrag. De tijdsdimensie stelt de vraag
naar de tijd die de school/de leerkracht daaraan besteedt.
- Emotionele dimensie
o Welke gevoelens overheersen bij de school/de leerkracht in de relatie met de ouders?
- Competentiedimensie
o Voelt/is de school (zich) competent om te werken aan een krachtige samenwerking
tussen ouder en school?
5
