Tara Van Mil
Jurisprudentie strafrecht 2024
C&V 9.1
Het Hollande Kleurling arrest; ECLI:NL:GHAMS:1977:AB7142
Twee agenten surveilleren in de buurt van de Warmoesstraat in het centrum van
Amsterdam. Ze zien een man met donkere huidskleur op hen af komen lopen uit
de richting van het café Caribian Nights. Dit café stond bij de politie bekend als
een verzamelplaats voor handelaren in en gebruikers van verdovende middelen.
De man, op wie de ogen van de agenten gericht zijn, houdt zijn hand stevig in
zijn linker jaszak. De agenten vermoeden op grond hiervan, dat de man
verdovende middelen bij zich draagt. Ze houden hem staande en vragen om zijn
legitimatie. Omdat hij weigert zich te legitimeren, besluiten de agenten om een
identiteitsfouillering (art. 55b Sv) uit te voeren. De man verzet zich hier hevig
tegen en bijt zelfs een van de agenten. Ook tijdens het verzetten houdt hij zijn
hand in zijn zak. Wanneer hij echter per ongeluk toch zijn hand uit zijn jaszak
haalt, laat hij een wikkel heroïne op de grond vallen. Hij wordt aangehouden voor
drugsbezit (art. 1 & 2 Opw (oud)) en wederspannigheid (art. 180 Sr). De
verdachte werd van beide tenlastegelegde feiten vrijgesproken, wegens het
onrechtmatig handelen van de opsporingsambtenaren.
De vraag die het hof moest beantwoorden, was: is het bewijs (de heroïne) op
rechtmatige wijze verkregen? Het hof beantwoordde deze vraag negatief. Enkel
de omstandigheid dat iemand uit de richting van een café komt lopen, dat
bekend staat om handel en gebruik van verdovende middelen, levert geen
redelijk vermoeden op van enig strafbaar feit als bedoeld in art. 27 Sv.
Voor wederspannigheid moest het hof bepalen of de fouillering rechtmatig was.
Om tot fouillering over te gaan, moet er sprake zijn van ‘ernstige bezwaren’,
d.w.z. dat er meer dan een redelijk vermoeden van schuld aan enig strafbaar feit
aanwezig dient te zijn. Dit is een zwaardere graad dan enkel de verdenking. Vast
moest komen te staan of de man überhaupt verdachte was geweest in de zin van
art. 27 Sv. Het hof antwoordde ontkennend. De feiten en omstandigheden die
aanleiding gaven tot fouillering, waren onvoldoende om een verdenking op te
funderen. Wat de agenten hadden waargenomen, leverde op zichzelf geen grond
op voor verdenking, laat staan voor ernstige bezwaren. Volgens art. 27 Sv moet
het redelijk vermoeden van schuld aan enig strafbaar feit blijken uit feiten en
omstandigheden. Alleen dan kan iemand worden gezien als verdachte. Dit
redelijk vermoeden mag dus niet zijn gebaseerd op bijvoorbeeld een voorgevoel.
Het Damrak arrest; ECLI:NL:PHR:1983:AB9590
Op het Damrak te Amsterdam zien verbalisanten twee getinte mannen in gesprek
met een blanke man (de verdachte). Een tijdje later zagen de verbalisanten dat
deze getinte mannen samen met de blanke man in een auto met een Duits
kenteken reden, met de medeverdachte (ook een blanke man) achter het stuur.
Toen deze auto vervolgens op het Damrak stond, wilden de verbalisanten de
rijweg oversteken om zo de auto te bereiken. De verbalisanten hadden namelijk
het vermoeden dat een drugsdeal gaande was. Terwijl de verbalisanten dus
overstaken, renden de twee getinte mannen weg. De twee blanke mannen die
nog in de auto zaten, werden door de verbalisanten aangehouden op grond van
artikel 2 van de Opiumwet. In de auto stuitten de verbalisanten namelijk op
heroïne en hasj.
Het Hof oordeelt dat er sprake was van een redelijk vermoeden van schuld. Dit
omdat de verbalisanten ervaring hadden omtrent drugsdeals en omdat het
Damrak een bekende locatie is voor drugsdeals. Door dit oordeel is het
bewijsmateriaal (de heroïne en hasj) dus rechtmatig verkregen. De Hoge Raad
1
, Tara Van Mil
heeft dit oordeel van het Hof vervolgens bevestigd. Hij vermeldde hierbij dat
sprake was van een redelijk vermoeden van schuld. De Hoge Raad voegt hier aan
toe dat de aanhouding pas gebeurde na het wegrennen van de getinte mannen.
Dit wegrennen resulteerde in de vergroting van het vermoeden van schuld.
Op grond van artikel 27 Sv wordt iemand als verdachte aangemerkt wanneer ten
aanzien van de feiten of omstandigheden een redelijk vermoeden van schuld aan
een strafbaar feit ontstaat. Volgens het Hof mochten de verbalisanten in casu
van een redelijk vermoeden van schuld uitgaan, omdat ze veel ervaring hadden
omtrent drugsdeals.
Het dynamische verkeerscontrole arrest; ECLI:NL:HR:2016:2454
Op basis van bepaalde risicokenmerken worden bij een dynamische
verkeerscontrole specifieke auto’s gecontroleerd met betrekking tot personen
van wie de politie vermoedt crimineel actief te zijn. Zo geschiedde ook in deze
zaak, waarin een BMW X6 aan de kant werd gezet. De politie beschikte over
informatie dat de auto was gehuurd bij een maatschappij waarvan bekend was
dat die auto’s verhuurde aan criminelen. Tevens was het een voor de wijk waarin
werd gereden opvallend dure auto en ook de combinatie van een Oost-Europese
bestuurder met een Hindoestaans/Surinaamse man als bijrijder trok de aandacht.
Het rijbewijs en kentekenbewijs bleken in orde. Vervolgens vroeg de politie in een
gesprekje met de bestuurder en passagier toestemming om hen te onderzoeken
aan de kleding en de auto te doorzoeken. De toestemming werd verleend en bij
het doorzoeken van de auto werd in de kofferbak een tas met wiet en enkele
cannabistoppen gevonden.
Deze zaak betreft de vraag of de politie haar bevoegdheid tot verkeerscontrole –
zoals vastgelegd in art. 160 lid 1 & 4 WVW 1994 – heeft misbruikt om strafbare
feiten op te sporen. Volgens het hof leverde dit détournement de pouvoir op.
Echter, volgens de Hoge Raad heeft de politie haar bevoegdheid tot
verkeerscontrole niet oneigenlijk gebruikt.
De Hoge Raad oordeelde namelijk dat een verkeerscontrole aan de wettelijke
eisen voldoet indien hierbij daadwerkelijk het rijbewijs en de voertuigpapieren
zijn gecontroleerd. “Een verkeerscontrole die wordt ingezet om
opsporingshandelingen mogelijk te maken, maakt die controle nog niet
onrechtmatig”, aldus de Hoge Raad. De verkeerscontrole zou wel onrechtmatig
zijn indien een voertuig enkel of hoofdzakelijk op grond van etnische dan wel
religieuze kenmerken van de bestuurder of de inzittende voor controle werd
geselecteerd. In casu was echter geen sprake van etnisch profileren.
C&V 9.2
Verdachte heeft een
zedendelict begaan
(verkrachting) en heeft
2
, Tara Van Mil
ook seksueel getinte
foto’s
van minderjarigen
(kinderporno) verspreid.
Agent beweert dat
verdachte zelf verzocht
voor
een gesprek en dat er
geen sprake was van
een verhoor, er hoefde
geen advocaat aanwezig
te zijn bij het gesprek.
Agent had kort voor het
gesprek met verdachte
een gesprek gehad
3
, Tara Van Mil
met diens mentor
waarin de naam van
verdachte als pleger van
het ten laste gelegde
feit
naar voren kwam.
Verdediging voert aan
dat het gesprek tussen
verdachte en agent
aangemerkt kan worden
als een verhoorsituatie.
Verdachte zou geen
gebruik hebben kunnen
maken van consultatie-
en verhoorbijstand.
4
Jurisprudentie strafrecht 2024
C&V 9.1
Het Hollande Kleurling arrest; ECLI:NL:GHAMS:1977:AB7142
Twee agenten surveilleren in de buurt van de Warmoesstraat in het centrum van
Amsterdam. Ze zien een man met donkere huidskleur op hen af komen lopen uit
de richting van het café Caribian Nights. Dit café stond bij de politie bekend als
een verzamelplaats voor handelaren in en gebruikers van verdovende middelen.
De man, op wie de ogen van de agenten gericht zijn, houdt zijn hand stevig in
zijn linker jaszak. De agenten vermoeden op grond hiervan, dat de man
verdovende middelen bij zich draagt. Ze houden hem staande en vragen om zijn
legitimatie. Omdat hij weigert zich te legitimeren, besluiten de agenten om een
identiteitsfouillering (art. 55b Sv) uit te voeren. De man verzet zich hier hevig
tegen en bijt zelfs een van de agenten. Ook tijdens het verzetten houdt hij zijn
hand in zijn zak. Wanneer hij echter per ongeluk toch zijn hand uit zijn jaszak
haalt, laat hij een wikkel heroïne op de grond vallen. Hij wordt aangehouden voor
drugsbezit (art. 1 & 2 Opw (oud)) en wederspannigheid (art. 180 Sr). De
verdachte werd van beide tenlastegelegde feiten vrijgesproken, wegens het
onrechtmatig handelen van de opsporingsambtenaren.
De vraag die het hof moest beantwoorden, was: is het bewijs (de heroïne) op
rechtmatige wijze verkregen? Het hof beantwoordde deze vraag negatief. Enkel
de omstandigheid dat iemand uit de richting van een café komt lopen, dat
bekend staat om handel en gebruik van verdovende middelen, levert geen
redelijk vermoeden op van enig strafbaar feit als bedoeld in art. 27 Sv.
Voor wederspannigheid moest het hof bepalen of de fouillering rechtmatig was.
Om tot fouillering over te gaan, moet er sprake zijn van ‘ernstige bezwaren’,
d.w.z. dat er meer dan een redelijk vermoeden van schuld aan enig strafbaar feit
aanwezig dient te zijn. Dit is een zwaardere graad dan enkel de verdenking. Vast
moest komen te staan of de man überhaupt verdachte was geweest in de zin van
art. 27 Sv. Het hof antwoordde ontkennend. De feiten en omstandigheden die
aanleiding gaven tot fouillering, waren onvoldoende om een verdenking op te
funderen. Wat de agenten hadden waargenomen, leverde op zichzelf geen grond
op voor verdenking, laat staan voor ernstige bezwaren. Volgens art. 27 Sv moet
het redelijk vermoeden van schuld aan enig strafbaar feit blijken uit feiten en
omstandigheden. Alleen dan kan iemand worden gezien als verdachte. Dit
redelijk vermoeden mag dus niet zijn gebaseerd op bijvoorbeeld een voorgevoel.
Het Damrak arrest; ECLI:NL:PHR:1983:AB9590
Op het Damrak te Amsterdam zien verbalisanten twee getinte mannen in gesprek
met een blanke man (de verdachte). Een tijdje later zagen de verbalisanten dat
deze getinte mannen samen met de blanke man in een auto met een Duits
kenteken reden, met de medeverdachte (ook een blanke man) achter het stuur.
Toen deze auto vervolgens op het Damrak stond, wilden de verbalisanten de
rijweg oversteken om zo de auto te bereiken. De verbalisanten hadden namelijk
het vermoeden dat een drugsdeal gaande was. Terwijl de verbalisanten dus
overstaken, renden de twee getinte mannen weg. De twee blanke mannen die
nog in de auto zaten, werden door de verbalisanten aangehouden op grond van
artikel 2 van de Opiumwet. In de auto stuitten de verbalisanten namelijk op
heroïne en hasj.
Het Hof oordeelt dat er sprake was van een redelijk vermoeden van schuld. Dit
omdat de verbalisanten ervaring hadden omtrent drugsdeals en omdat het
Damrak een bekende locatie is voor drugsdeals. Door dit oordeel is het
bewijsmateriaal (de heroïne en hasj) dus rechtmatig verkregen. De Hoge Raad
1
, Tara Van Mil
heeft dit oordeel van het Hof vervolgens bevestigd. Hij vermeldde hierbij dat
sprake was van een redelijk vermoeden van schuld. De Hoge Raad voegt hier aan
toe dat de aanhouding pas gebeurde na het wegrennen van de getinte mannen.
Dit wegrennen resulteerde in de vergroting van het vermoeden van schuld.
Op grond van artikel 27 Sv wordt iemand als verdachte aangemerkt wanneer ten
aanzien van de feiten of omstandigheden een redelijk vermoeden van schuld aan
een strafbaar feit ontstaat. Volgens het Hof mochten de verbalisanten in casu
van een redelijk vermoeden van schuld uitgaan, omdat ze veel ervaring hadden
omtrent drugsdeals.
Het dynamische verkeerscontrole arrest; ECLI:NL:HR:2016:2454
Op basis van bepaalde risicokenmerken worden bij een dynamische
verkeerscontrole specifieke auto’s gecontroleerd met betrekking tot personen
van wie de politie vermoedt crimineel actief te zijn. Zo geschiedde ook in deze
zaak, waarin een BMW X6 aan de kant werd gezet. De politie beschikte over
informatie dat de auto was gehuurd bij een maatschappij waarvan bekend was
dat die auto’s verhuurde aan criminelen. Tevens was het een voor de wijk waarin
werd gereden opvallend dure auto en ook de combinatie van een Oost-Europese
bestuurder met een Hindoestaans/Surinaamse man als bijrijder trok de aandacht.
Het rijbewijs en kentekenbewijs bleken in orde. Vervolgens vroeg de politie in een
gesprekje met de bestuurder en passagier toestemming om hen te onderzoeken
aan de kleding en de auto te doorzoeken. De toestemming werd verleend en bij
het doorzoeken van de auto werd in de kofferbak een tas met wiet en enkele
cannabistoppen gevonden.
Deze zaak betreft de vraag of de politie haar bevoegdheid tot verkeerscontrole –
zoals vastgelegd in art. 160 lid 1 & 4 WVW 1994 – heeft misbruikt om strafbare
feiten op te sporen. Volgens het hof leverde dit détournement de pouvoir op.
Echter, volgens de Hoge Raad heeft de politie haar bevoegdheid tot
verkeerscontrole niet oneigenlijk gebruikt.
De Hoge Raad oordeelde namelijk dat een verkeerscontrole aan de wettelijke
eisen voldoet indien hierbij daadwerkelijk het rijbewijs en de voertuigpapieren
zijn gecontroleerd. “Een verkeerscontrole die wordt ingezet om
opsporingshandelingen mogelijk te maken, maakt die controle nog niet
onrechtmatig”, aldus de Hoge Raad. De verkeerscontrole zou wel onrechtmatig
zijn indien een voertuig enkel of hoofdzakelijk op grond van etnische dan wel
religieuze kenmerken van de bestuurder of de inzittende voor controle werd
geselecteerd. In casu was echter geen sprake van etnisch profileren.
C&V 9.2
Verdachte heeft een
zedendelict begaan
(verkrachting) en heeft
2
, Tara Van Mil
ook seksueel getinte
foto’s
van minderjarigen
(kinderporno) verspreid.
Agent beweert dat
verdachte zelf verzocht
voor
een gesprek en dat er
geen sprake was van
een verhoor, er hoefde
geen advocaat aanwezig
te zijn bij het gesprek.
Agent had kort voor het
gesprek met verdachte
een gesprek gehad
3
, Tara Van Mil
met diens mentor
waarin de naam van
verdachte als pleger van
het ten laste gelegde
feit
naar voren kwam.
Verdediging voert aan
dat het gesprek tussen
verdachte en agent
aangemerkt kan worden
als een verhoorsituatie.
Verdachte zou geen
gebruik hebben kunnen
maken van consultatie-
en verhoorbijstand.
4
