Samenvatting inleiding tot het recht

Inleiding tot het recht

COLLEGE 1: INLEIDING

1. RECHT?


A. EEN TEASER
 Moet ik wel belastingen betalen op mijn onlyfans? Ja
o Progressief belast = hoe meer je verdient, hoe meer je wordt belast
 Wat als ik mijn Onlyfans inkomsten niet aangeef?
o Belastingverhoging
o Strafrechtelijke vervolging wegens fiscale fraude
 Vluchten naar Dubai nut?
o Nee, want belastingverdrag = overeenkomst tussen 2 landen over hoe ze inwoners zullen
belasten



Celstraf met uitstel = wordt een effectieve straf wanneer je het nog eens opnieuw doet

Burgerlijke partij = vertegenwoordigd eigen persoonlijk belang bv. persoon die schade heeft gelopen bij een
bepaald misdrijf

Wat leert deze teaser ons?

1. Recht beoogt te ordenen, samenleving structuur te geven
2. We hopen dat recht tot rechtvaardigheid leidt
3. Wetten verschijnen in het staatsblad
4. Het recht heeft verschillende takken en niveaus
5. Het recht bevat veel jargon




B. WAT LEERT MEGAN JE OVER HET RECHT?
Samenleving ordenen  maar ook:

1. Geschillen vermijden: door zoveel mogelijk regels op te leggen en deze te afficheren
2. Geschillen beslechten
3. Symbool vb. een doodgeboren kind heeft nooit bestaan volgens het recht, want het recht zegt dat je
pas een persoon bent als je levensvatbaar ter wereld bent gekomen  wetgever heeft aanpassing
gedaan: doodgeboren kinderen erkenning geven = een akte bij de burgerlijke stand van levenloos kind
vanaf 140 dagen na de verwekking

Samenleving ordenen: gezag + gebrek aan keuze  in tegenstelling tot een vrijwillige samenleving

Recht streeft naar rechtvaardigheid en leunt daardoor sterk aan bij ethiek

 Ethische uitgangspunten die veranderen in de samenleving zal ervoor zorgen dat daarna ook het recht
verandert vb. abortus vb. transpersonen
 Het recht moet die rechtvaardigheid gaan materialiseren
 Materiële doelen:

1

, o Fysieke integriteit beschermen: inbreuken op fysieke integriteit (doodslag, verkrachting…)
zijn strafbaar
o Goederen beschermen
o Materialiseren in economisch systeem
o Materialiseren in politiek systeem

Samenleving ordenen nood aan rechtszekerheid (niet: onveranderlijkheid)

 Bekendmaking
 Duidelijkheid
 Coherentie
 Juridische stabiliteit




BASISCOLLEGE 1: WAT IS RECHT? (BASISCOLLEGE 1)

1. OBJECTIEF VS SUBJECTIEF RECHT


A. WAT IS HET VERSCHIL?
Objectief recht gaat over “het recht”

 Het recht als “such”, het recht zoals het in wetboeken staat
 Geheel van algemeen gedragsregels opgelegd door een daartoe bevoegde overheid, die de ordening
van het maatschappelijk leven beogen en waarvan de naleving afdwingbaar is
 Recht gaat gepaard met gezag en gebrek aan keuze, u hebt geen andere keuze dan ons recht te
aanvaarden
 Probleem tussen Jij Vs. De overheid


Subjectief recht gaat over “mijn recht”, mijn individuele aanspraken die ik uit dat objectief recht kan halen

 Recht dat ik uit de regels kan gaan afleiden
 De individualisering van de rechtsregel. Het is de aanspraak die een persoon ten aanzien van andere
personen aan het objectief recht ontleent
 Probleem tussen Jij Vs. Andere burgers
 Probleem tussen Jij Vs. De overheid vb. ik heb recht op een pensioen, dus de overheid MOET mij een
pensioen toekennen

Vb. stel je huurt een kot van meneer Janssens en plots regent het en het regent binnen. Er zit een gat in het dak.
Wie moet dat gaan herstellen. Wat is mijn recht? Wat is mijn plicht?  antwoord vindt u in het objectief recht

 Woninghuurdecreet

Vb. U werkt als jobstudent en vraagt zich af wat zijn mijn rechten als ik ziek ben? Recht op betaalde vakantie?
Wordt ik belast?  Uw subjectieve rechten leidt jij af uit “het recht”




2

,Onderscheid belangrijk, want bepaalt bij welke rechtbank u terecht kan.

 Probleem met subjectief recht is andere rechtbank dan als u een probleem heeft met “het recht”
o Problemen met Subjectief recht: de gewone hoven en rechtbank: oordelen over subjectief
contentieux
 Vb. uw werkgever betaalt uw loon niet
 Vb. je aannemer verdwijnt met de noorderzon
 Vb. Je krijgt je pensioen niet
 Vb. Je bent mishandeld en wil een schadevergoeding
o Problemen met Objectieve recht: administratieve rechtbanken: oordelen over objectief
contentieux
 Bv. gemeente volgt regels niet bij benoeming ambtenaar
 Bv. gemeente stelt parkeerreglement op dat in strijd is met de wet
 Bv. gemeente legt niet uit waarom mijn bouwaanvraag geweigerd wordt: de
overheid een regel, die zij had moeten toepassen, niet heeft nageleefd.



Vb. De prof kan niet verklaren waarom iets niet juist is, die prof had motiveringsplicht, had de plicht uw
antwoord te motiveren = probleem met objectief recht = objectief contentieux

Verschil subjectief en objectief recht gaat ook over of de overheid een al dan niet gebonden of discretionaire
bevoegdheid heeft

 Gebonden bevoegdheid
o Het recht zegt wat de overheid MOET doen wanneer alle voorwaarden vervuld zijn
o Vb. parkeerkaart voor personen met een handicap: als een persoon een handicap heeft die
aan bepaalde voorwaarden voldoen, dan heeft die recht op een parkeerkaart. Als A, dan B!!!
o Vb. pensioenen. Na X aantal jaren bijdrage aan sociale zekerheid, bepaalde leeftijd bereikt,
dan recht op pensioen.
o GEVOLG: subjectief recht
 Discretionaire bevoegdheid
o Het recht geeft de overheid waanneer aan alle voorwaarden voldaan is nog een
beleidsvrijheid
o Vb. huis is lelijk langs de buitenkant, wij kennen uw bouwvergunning niet goed
o Er is geen subjectief recht: U hebt geen recht op bouwvergunning, overheid heeft
beleidsmarge
o Voor de rechter niet A of B, de rechter moet kijken hoe de overheid gehandeld heeft binnen
zijn beleidsmarge, is die beslissing ordentelijk gemotiveerd, is de beslissing redelijk?
o De rechter kan marginaal toetsen: overheidsoptreden kan marginaal getoetst worden:
rechter moet kijken of overheid redelijk heeft gehandeld, is de beslissing in lijn met de
principes?




3

, B. OBJECTIEF RECHT
= het geheel van algemene gedragsregels opgelegd door een daartoe bevoegde overheid, die de ordening van
het maatschappelijk leven beogen en waarvan de naleving afdwingbaar is.

1. Het recht is ALGEMEEN (wil niet zeggen dat er geen algemene belangen of individuele dossiers spelen)
a. Recht is algemeen en onpersoonlijk
b. Logisch, anders zou het geen regel zijn
c. Waarborg tegen willekeur

Vb. De bende van Nijvel: we weten tot op vandaag niet wie die mensen zijn. Feit in ons recht is dat misdrijven
verjaren. Het misdrijf dat zij gepleegd hebben dat verjaard, dat misdrijf is al meer dan 1 keer verjaard. Wet
stemmen dat het type misdrijven de bendel van Nijvel heeft gepleegd, het verjaringstermijn verhogen:
wetgever maakt een algemene wet, maar met een concreet dossier in het achterhoofd

 Onderscheiden van individueel besluit (bouwvergunning witte villa, benoeming ambtenaar…)

2. Gedrag
a. Ons recht regelt gedrag, ons recht kijkt naar uitwendig gedrag
b. Recht beoordeelt (uitwendig) gedrag

Gedachten zijn vrij  tot ze zich veruitwendigen

Het gaat om gedrag van rechtssubjecten: zijn houders van rechten en plichten

 Rechtssubjecten: hebben subjectieve rechten
o Mensen (natuurlijk persoon):
o Door mensen gecreëerde juridische entiteiten (rechtspersonen) vb. naamloze vennootschap,
bedrijf als Coca cola, VZW’s
 Rechtsobjecten: hebben geen subjectieve rechten
o Geen juridische verantwoordelijkheid
o Geen procespartij
o Vb. Robot, dieren, goederen…
 Dieren kunnen bv. wel rechten hebben, maar kan deze zelf niet afdwingen



3. Opgelegd
a. Recht legt je dingen op bv. u ziet iemand die in elkaar geslagen wordt, u moet volgens het
recht hulp verlenen of verschaffen
b. Recht heeft gezag
c. Recht verbiedt u ook dingen bv. rookverbod op het strand
d. Hoe fel moet ik mij voor iets inspannen?
i. Verschil inspanningsverbintenis en resultaatsverbintenis: hetgeen waartoe je je
verbindt
1. Inspanningsverbintenis: ik zal mijn best doen. Ook al niet zeker of ik het
resultaat bereik
a. Vb. openhartoperatie: inspanningsverbintenis met chirurg, die
beloofd zijn best te doen  wanneer maakt chirurg fout, wanneer
schendt hij inspanningsverbintenis? Wanneer niet goed genoeg
best gedaan heeft




4