EMBRYOLOGIE
LES 1
INLEIDING
• Definitie
o Beschrijvende studie van het ontstaan en ontwikkeling van een organisme
• Humane embryologie: studie van de ontwikkeling van de mens
HUMANE EMBRYOLOGIE
• Embryologie van de mens bestudeert:
o Gametogenese: vorming van zaad- en eicel
o Embryonale structuren: organen die gevormd worden uit embryonale stamcellen
o Extra-embryonale structuren: organen die blastocyste en later embryo
verbinden met buitenwereld (trofoblast, dooierzak, placenta, navelstreng)
EMBRYOLOGIE IN DE GENEESKUNDE
• “Hulp”wetenschap om de normale en afwijkende anatomie beter te begrijpen
o Embryologie kan de soms complexe ligging van anatomische structuren
verklaren
o Embryologie kan verklaren waar en wanneer aangeboren afwijkingen ontstaan
o Kennis van embryologie heeft geleid tot nieuwe fertilisatie technieken: intra-
uteriene inseminatie, in vitro fertilisatie (IVF), intracytoplasmatische sperma
injectie (ICSI),…
o Therapeutische toepassingen: stamcellen
STAMCELLEN
= cellen met capaciteit om te differentiëren tot verschillende celtypes in respons tot specifieke
omgevingsfactoren
• Embryonale weefsels:
o Embryonale stamcellen (ES cellen): cellen van de inner mass van de blastula
(pluripotent of totipotent)
▪ Zullen later van verschillende orgaansystemen deel uitmaken (kunnen
nog alle soorten organen/weefsels worden)
o Primordiale kiemcellen (embryonale kiemcellen): primordiale geslachtscellen
(geven aanleiding tot zaadcellen en eicellen)
• Volwassen weefsels:
o Adulte stamcellen (bv. hematopoietische stamcellen)
o Induced pluripotent stemcells (IPS cellen): via stamceltechnologie geïnduceerde
stamcellen uit somatische volwassen cellen
,HEMATOPOIETISCHE STAMCELLEN
IPS STEM CELLS
• Een bepaalde combinatie van groeifactoren worden toegevoegd aan een somatische cel
(bv. een fibroblast, een bloedcel uit de
WBC-reeks,…)
➔ Cel wordt geherprogrameerd tot
stamcel
INDELING HUMANE ONTWIKKELING
• Prenatale periode: voor de geboorte
o Foetale of bevruchtingsleeftijd (fertilisation age): 38 weken van conceptie tot
geboorte
o Gynaecologische of zwangerschapsleeftijd (gestational of menstrual age): 40
weken vanaf de eerste dag van laatste menstruatie tot geboorte
• Periodes van prenatale ontwikkeling
o “Embryonale” periode: eerste 8 weken waarin alle majeure organen aangelegd
worden
o “Foetale” periode:
volgende 30 weken
waarin organen
groeien en
complexer worden
,EMBRYONALE PERIODE
• Fertilisatie tot en met dag 56 (week 8)
• 23 stadia volgens Carnegie (niet alle stadia vanbuiten kennen, wel wat 1e week
dagelijks gebeurt en daarna wekelijks)
• Aanleg/vorming majeure organen (alle structuren zijn al aanwezig na 56 dagen)
• Grootte bepaald via CRL: crown-rump-length
, FOETALE PERIODE
• Dag 57 tot geboorte
• Week 9 – week 38
• Groei van majeure organen, toename complexiteit
• Groei gebeurt exponentieel
o Tot 5 maand: lengte = kwadraat van de maand
o Nadien: lengte = maand vermenigvuldigen met 5
BESCHRIJVENDE TERMEN: ANATOMISCHE POSITIE
LES 1
INLEIDING
• Definitie
o Beschrijvende studie van het ontstaan en ontwikkeling van een organisme
• Humane embryologie: studie van de ontwikkeling van de mens
HUMANE EMBRYOLOGIE
• Embryologie van de mens bestudeert:
o Gametogenese: vorming van zaad- en eicel
o Embryonale structuren: organen die gevormd worden uit embryonale stamcellen
o Extra-embryonale structuren: organen die blastocyste en later embryo
verbinden met buitenwereld (trofoblast, dooierzak, placenta, navelstreng)
EMBRYOLOGIE IN DE GENEESKUNDE
• “Hulp”wetenschap om de normale en afwijkende anatomie beter te begrijpen
o Embryologie kan de soms complexe ligging van anatomische structuren
verklaren
o Embryologie kan verklaren waar en wanneer aangeboren afwijkingen ontstaan
o Kennis van embryologie heeft geleid tot nieuwe fertilisatie technieken: intra-
uteriene inseminatie, in vitro fertilisatie (IVF), intracytoplasmatische sperma
injectie (ICSI),…
o Therapeutische toepassingen: stamcellen
STAMCELLEN
= cellen met capaciteit om te differentiëren tot verschillende celtypes in respons tot specifieke
omgevingsfactoren
• Embryonale weefsels:
o Embryonale stamcellen (ES cellen): cellen van de inner mass van de blastula
(pluripotent of totipotent)
▪ Zullen later van verschillende orgaansystemen deel uitmaken (kunnen
nog alle soorten organen/weefsels worden)
o Primordiale kiemcellen (embryonale kiemcellen): primordiale geslachtscellen
(geven aanleiding tot zaadcellen en eicellen)
• Volwassen weefsels:
o Adulte stamcellen (bv. hematopoietische stamcellen)
o Induced pluripotent stemcells (IPS cellen): via stamceltechnologie geïnduceerde
stamcellen uit somatische volwassen cellen
,HEMATOPOIETISCHE STAMCELLEN
IPS STEM CELLS
• Een bepaalde combinatie van groeifactoren worden toegevoegd aan een somatische cel
(bv. een fibroblast, een bloedcel uit de
WBC-reeks,…)
➔ Cel wordt geherprogrameerd tot
stamcel
INDELING HUMANE ONTWIKKELING
• Prenatale periode: voor de geboorte
o Foetale of bevruchtingsleeftijd (fertilisation age): 38 weken van conceptie tot
geboorte
o Gynaecologische of zwangerschapsleeftijd (gestational of menstrual age): 40
weken vanaf de eerste dag van laatste menstruatie tot geboorte
• Periodes van prenatale ontwikkeling
o “Embryonale” periode: eerste 8 weken waarin alle majeure organen aangelegd
worden
o “Foetale” periode:
volgende 30 weken
waarin organen
groeien en
complexer worden
,EMBRYONALE PERIODE
• Fertilisatie tot en met dag 56 (week 8)
• 23 stadia volgens Carnegie (niet alle stadia vanbuiten kennen, wel wat 1e week
dagelijks gebeurt en daarna wekelijks)
• Aanleg/vorming majeure organen (alle structuren zijn al aanwezig na 56 dagen)
• Grootte bepaald via CRL: crown-rump-length
, FOETALE PERIODE
• Dag 57 tot geboorte
• Week 9 – week 38
• Groei van majeure organen, toename complexiteit
• Groei gebeurt exponentieel
o Tot 5 maand: lengte = kwadraat van de maand
o Nadien: lengte = maand vermenigvuldigen met 5
BESCHRIJVENDE TERMEN: ANATOMISCHE POSITIE
