Samenvatting - Staatsrecht

lOMoAR cPSD| 30728188




SV STAATSRECHT

,
,STAATSRECHT
DEEL 1: KRACHTLIJNEN

INLEIDING

• Recht = middel om de samenleving te ordenen en vorm te geven.
o Definitie = Rationeel opgebouwd geheel van door de overheid uitgevaardigde en via sancties
afdwingbare normen die dienen tot Organisatie, handhaving of herstel van de orde in de
samenleving
o Doel: rechtszekerheid
o = systematisch en logisch opgebouwd geheel van overkoepelende principes en specifieke regels,
die onderlinge samenhang vertonen en elkaar niet tegenspreken

- Meer dan louter ‘regels’ en ‘normen’ - systeem met eigen begrippenkader

! niet alle regels zijn recht ! wel: regels die afkomstig zijn van de overheid die afdwinging kunnen garanderen

• Publiekrecht vs privaatrecht

o Privaatrecht: beheerst de situatie van en de relaties tussen particuliere (rechts)personen

Familierecht, vennootschapsrecht, verbintenisrecht, …

o Publiekrecht: beheerst de situatie van en de relaties tussen overheid en particuliere (rechts)personen en
overheden onderling

Elke persoon heeft een relatie met de staat: nationaliteit

• Grondrechten, belastingen, …

- Statuut van de overheid zelf o Onderscheid? Niet altijd duidelijk - 1 situatie vaak
toepassing van beide

o Publiekrecht: Staatsrecht, bestuursrecht, belastingrecht, mensenrechtenrecht, strafrecht, recht van de
lokale besturen, delen van het omgevingsrecht, van het sociaal recht …

Grondwettelijk recht/ constitutioneel recht = publiekrechtelijke regels die het belangrijkste zijn

1 DE BELGISCHE STAAT

“België is een grondwettelijke, meergelaagde, democratische rechtsstaat in Europa”
!!!!!!!

- Meergelaagd: federaal niveau, deelstatelijk niveau, …
- Rechtsstaat: niet enkel de burger, maar ook de overheid is gebonden door het recht dat ze uitvaardigt/
scheiding der machten (WM, UM, RM)
- Democratie: vrije verkiezingen,
- Europa: BE is een staat in EUR - 2 europa’s: de EU (27 landen) + Raad van Europa(46 landen) (EVRM) -
BE is lid van allebei. De 2 europa’s beïnvloeden dagdagelijkse leven
- België is een staat. Heeft rechtsmacht om regels uit te vaardigen en af te dwingen (intern rechterlijke
gevolgen) en extern rechterlijke gevolgen: BE in contact met andere landen

Hoe? EU en verdragen. BE kan verdragen afsluiten met andere landen en regels vaststellen

1

, ‘staat’: meer dan 1 betekenis

Bv: Juridisch = publiekrechtelijke basisentiteit

• Binnenin de staat krijgt het nationale recht vorm

• Naar buiten toe ontwikkelt zich het internationaal recht (handelingen van of tss staten)

ZIN ONTLEDEN:

België

- België als staat
- (Internationale) rechtsverantwoordelijkheid
- Verdragsbevoegdheid: Verdragen bevoegdheden vr ons als burger vb EVRM naar de burger gericht
Gemeenschappen en gewesten hebben verdragsbevoegdheden
- Buitenlandse betrekkingen
- Gewapende macht

Voorwaarden om als staat erkend te worden:

- Staat => soeverein
- => rechtsverantwoordelijkheid
- => kan verdragen sluiten met andere landen.
- Art 167 Gw: De koning aan het hoofd van het leger

Rechtsstaat

- De staat is gebonden door het recht waarvan zij de toepassing verzekert: De staat staat niet boven het
recht. De overheid moet ook onderworpen zijn aan het recht
- Hiërarchie van de normen: De wet staat boven de besluiten van de overheid
- Rechtsbescherming. Rechten kunnen afdwingen
➢ Tegen de wetgever (GwH) (Belgische wetten toetsen)
➢ Tegen het bestuur (RvS)
- Onafhankelijke rechters
- Fundamentele rechten en vrijheden

Claims die jij hebt tov de overheid:

1. Negatieve rechten: de overheid mag zich niet mengen in jouw grondrecht vb onschendbaarheid van
woning

2. Positieve rechten: bepaalde positieve stappen die de overheid moet zetten om jouw rechten te
beschermen

Vb covid: overheid maatregelen genomen om onze gezondheid te beschermen. Het recht van ons om familie te
zien kwam in conflict ermee

Vb recht op leven beschermen door moord strafbaar te stellen

Democratische: De macht ligt bij het volk

- “Parlementaire democratie”: parlement die ons vertegenwoordigt
- Verkiezingen

2