Samenvatting stelselmatige weefselleer: endocriene klieren

Endocriene klieren

1. Inleiding

 Afgifte hormonen:
o Endocriene secretie (in bloed)  endocriene kliercellen
o Paracriene secretie (naburige cel)  endocriene kliercellen
o Autocriene secretie (cel zelf)  endocriene kliercellen
o Neurosecretie (in bloed)  neurosecretoire cellen


 Soorten endocriene klieren: overzicht
o Hypofyse of neuro-endocriene hypothalamo-hypofysaire systeem
o Epifyse/corpus pineale
o Schildklier
o Bijschildklier
o Bijnieren
o Paraganglia
o Neuroendocriene cellen vh GI stelsel (APUD cellen)
o Pancreas
o Testis
o ovarium


2. Hypofyse

 In sella tursica
 Bovenaan begrensd door diafragma sella
 Functie: productie/vrijstelling van hormonen
o Hormonen die rechtstreeks op een doelwitcel inwerken
 Groeihormoon
 Prolactine
 ADH
 oxytocine
o Hormonen die andere endocriene klieren stimuleren tot hormoonsynthese
 TSH (thyroied stimulerend)
 ACTH (adenocorticotroop)
 LH, FSH (gonadotroop)
 Onder invloed van neurosecretoire cellen in hypothalamus:
- Oxytocine en ADH
- ‘releasing’ en ‘inhibiting’ factors = trofische factoren/hormonen GRH, GIH, PRH,
PIH, TRH, LHRH, CRH
 Neurohypofyse = achterkwab: MAAKT ZELF GEEN HORMONEN AAN
o Ontstaan uit neuraal ectoderm, uit uitstulping diencephalon
o 3 delen:
 Eminentia mediana
 Infundibulum
 Pars nervosa

, o Cellulaire structuur:
 Niet gemyeliniseerde axonen van de tractus hypothalamo-hypofysialis
(Herring lichaampjes, carriëreiwitten neurofyse 1 en 2) ;
de perikarya v/d neurosecretoire cellen liggen in hypothalamus:
 Nucleus supra-opticus  ADH gebonden aan carriereiwit
neurofysine 1  axon  Herring lichaampjes  gevensterde
capillairen
 Nucleus paraventricularis  oxytocine gebonden aan neurofysine 2
 axon  Herring lichaampjes  gevensterde capillairen
 Pituïcyten (neuroglia, gelijkaardig aan astrocyten)
o Detail eminentia mediana
 Axonen van neurosecretoire cellen van hypothalamische zone
 Vrije opp. Naar 3de ventrikel:
 Ependymcellen
 Tanycyten
 Primair capillair netwerk
(via veneus portaal systeem in verbinding met secundaire plexus thv pars
distalis adenohypofyse)
 Adenohypofyse = voorkwab
 MAAKT ZELF HORMONEN AAN (STH, ACTH, TSH, prolactine, LH…)
o Ontstaan uit oraal ectoderm, uit zakje van Rathke
o Zeer celrijk (<-> neurohypofyse: celarm, veel vezels)
o Aanmaak hormonen onder controle van inhiberende en stimulerende factoren
aangemaakt thv hypothalamische kernen
o 3 delen:
 Pars distalis (75% van de AH)
 STH, ACTH, TSH: worden aangemaakt in bepaalde zones van
adenohypofyse
 LH, FSH, prolactine: ligging van deze cellen is verdeeld over de
voorkwab
 celstrengen gelegen rond sinusoïeden van secundaire plexus
 via HE kleuring: 3 groepen te onderscheiden:
1) chromofobe cellen (50%, geen granules)
2) chromofiele acidofiele cellen (40% vd 50%, kleuren met
eosine)
 STH, prolactine
3) chromofiele basofiele cellen (10% vd 50%, kleuren met
haematoxyline)
 LH, FSH, TSH, ACTH
 Pars tuberalis
 Gedeelte gelegen rond het infundibulum van neurohypofyse
(infundibulum + pars tuberalis = hypofysesteel)
 Structuur vglbr pars distalis
 Meeste cellen zijn gonadotroof (LH, FSH)
 Pars intermedia
 Tussen pars distalis en pars nervosa
 Cellen geschikt in strengen of in follikels (soms met colloïed)
(overblijfsel zakje van Rathke)
 Minder sterke vascularisatie
 Basofiele cellen: MSH en chromofobe cellen
 Aanmaak metenkefaline, gamma endorfine (psychogene effecten)