Hoorcolleges Infectieziekten
Hoorcollege 1: Inleiding Infectieziekten
Biotische factoren: bacterie, virus, parasiet
A-biotische factoren: niet-levende dingen, temperatuur, licht, water, bodem, etc.
Postulaten van koch; bewezen dat micro-organismen tot ziekte kunnen leiden
isolatie is hierbij heel erg belangrijk
> Virus: Bouw
Onderscheid maken in aanwezigheid envelop
Envelop = extra laagje om virus heen
→ Zonder envelop = sterker, goed buiten het lichaam overleven – goed bestand tegen
omgevingsfactoren → Het overleeft langer op objecten – bijv. deurklinken
Virussen hebben gastheermachinerie nodig
op het moment dat het gastheer verlaat, krijgt het een membraan mee
RNA Virus:
makkelijk muteren – RNA polymerase – kunnen resistent worden voor bepaalde behandelingen
> Voorbeeld Ebolavirus 2014 West-Afrika
Waarom heeft het virus kunnen uitbreken?
- Pathogeen niet tijdig herkend. Symptomen: koorts, hoofdpijn, braken: Malaria
- Malaria wordt veroorzaakt door parasiet
- Parasiet is een eukaryoot; antiparasitaire middelen die niet tegen Ebolavirus werken
Ebolavirus→ Antivirale middelen
Malaria → niet direct overdraag van mens-mens maar wordt overgedragen via de mug!
Ebolavirus: wel direct van mens-mens overdraagbaar
Waarom niet wereldwijd verspreid? → Route: niet via de lucht overgedragen (zoals
corona en griep!)
kennis van organisme en symptomen is essentieel voor een goede behandeling
Transmissie infectieziekten: Transmissieroute→
Prionen ontzettend resistent
> Wanneer vindt transmissie plaats?
Zelfklarende infectie; zelf in staat om het te controleren en het
te klaren
1. Incubatieperiode: periode dat je geïnfecteerd raakt en evt.
ziek wordt
2. Ziekte: afhankelijk van virulentie pathogeen en/of conditie
gastheer
3. Herstel: afname en verdwijning van symptomen (ziekte):
afname pathogeen
maar sommige infecties kan na herstel symptomen nog steeds
pathogeen aanwezig zijn en DUS besmettelijk
,asymptomatische dragerschap: wanneer je het wel bij je draagt, maar geen klachten hebt → WEL
besmettelijk -
> Reservoirs
1. Mens (mens-mens); asymptomatisch dragerschap dragen organisme bij zich
2. Dier (dier-mens); zoönoses (gewervelde dier-mens)
3. Vector (insecten)
mens-vector-mens: malariaparasiet, zikavirus
dier-vector-mens: yersinia pestis (Pest; zwarte dood)
4. Besmette oppervlakten, voedsel, water, aarde
→ voorbeeld spoelworm; behandeling, maar vergeten dat eitjes in grond kunnen zitten
Ebolavirus: ook een zoönose, zodanig gemuteerd dat het van mens op mens overdraagbaar is +
EBOLAVIRUS IS EEN RNA VIRUS
RNA-virus: mutatiegevoelig; makkelijk aanpassen aan verschillende omstandigheden; bijv.
verschillende gastheren
Envelop: Directe transmissie, niet altijd weefselschade
H6: Transmissieroutes
horizontaal vs verticaal
horizontaal: verkouden → 1 van jullie
aansteken in een groep
verticaal: van moeder op kind
HIV is bijv zowel horizontaal als verticaal
overdraagbaar
, - Contact transmissie: bijv. hondsdolheid
→ Direct contact transmissie
→ Indirect contact transmissie
→ Druppelstransmissie
hoe fijner de druppels, hoe langer het in de lucht
blijft hangen, hoe groter kans op infectie
grotere druppels zakken sneller naar beneden
- Vehicle transmissie: pathogeen gebruikt
iets als vervoermiddel
water, voedsel, stof
- Vector transmissie:
→ Mechanische vector transmissie; gaat per ongeluk op
pathogeen zitten → bijv. vlieg op afval, krijgt salmonella
op pootjes, gaat op je hamburger zitten ; je kan op die
manier besmet raken met salmonella
→ Biologische vector transmissie; vector is noodzakelijk
onderdeel van levenscyclus van pathogeen
direct vs indirect
bij direct hoeft er geen vervoersmiddel tussen te komen
om iets over te dragen
bij indirect is er wel iets nodig om te overdragen –
organisme kan wel overleven in voedsel, water,
besmettte objecten
Conclusie:
- Kennis organisme en bijbehorende symptomen (etiologie): Classificatie (behandeling)
- Hoe en wanneer wordt het pathogeen over gebracht naar andere gastheer: Transmissieroute
(preventie)
- Waar zit het pathogeen in het lichaam: pathogenese, levenscyclus (transmissieroute, monster
nemen voor diagnose)
- Risicogroepen: Wie behoren tot de risicogroepen
, Hoorcollege 2: Virulentie en pathogeniciteit
Introductie infectieziekten:
Nog steeds hogere cijfers van sterfgevallen door infectieziekten in landen met een lager-inkomen
2019: HIV/AIDS teruggedrongen naar plek 4 (ipv. Plek 2)
Westen: Steeds meer pathogenen worden resistent tegen verschillende soort antibiotica, terugkeer
oude ziekten, opportunistische infecties, nieuwe ziekten
Voorbeeld ESBL bij kip: op zichzelf niet gevaarlijk, maar als het de ruimte krijgt om op andere
nutriënten te gaan zitten, wordt het gevaarlijk
> Verschillende organismen die ons kunnen infecteren:
- Virussen → AFHANKELIJK van gastheer = obligaat intracellulair
- Bacteriën: prokaryoot (intra- en extracellulair)
- Parasieten: eukaryoot; lastig om medicijnen tegen te maken die weinig bijwerkingen hebben omdat
de organellen op die van ons lijken
> Definities:
- Pathogeen = een organisme dat ziekte veroorzaakt
1. Primair: ziekte in gezonde gastheer
2. Opportunistisch: alleen ziekte in verzwakte gastheer
- Infectie = aanwezigheid van een vermenigvuldigend micro-organisme (hoeft niet schadelijk te zijn)
1. Primair: veroorzaakt door primaire pathogeen
2. Secundair: als gevolg van een primaire infectie, 2e infectie kan plaatsvinden (bijv. opportunistische
infecties)
Voorbeeld HIV: primair pathogeen, tast immuunsysteem aan → verzwakking → door die verzwakking
kunnen mensen toch overlijden door een longweginfectie bijv. (terwijl gezonde
mensen hier niet door overlijden)
> Infectieproces: 5 stappen
1. Hechting aan gastheer
2. Binnen kunnen komen / dieper door kunnen dringen →
Koloniseren/Vermenigvuldigen
3. Overleven tegen immuunsysteem vechten
4. Weefselschade
5. Transmissie
Hoorcollege 1: Inleiding Infectieziekten
Biotische factoren: bacterie, virus, parasiet
A-biotische factoren: niet-levende dingen, temperatuur, licht, water, bodem, etc.
Postulaten van koch; bewezen dat micro-organismen tot ziekte kunnen leiden
isolatie is hierbij heel erg belangrijk
> Virus: Bouw
Onderscheid maken in aanwezigheid envelop
Envelop = extra laagje om virus heen
→ Zonder envelop = sterker, goed buiten het lichaam overleven – goed bestand tegen
omgevingsfactoren → Het overleeft langer op objecten – bijv. deurklinken
Virussen hebben gastheermachinerie nodig
op het moment dat het gastheer verlaat, krijgt het een membraan mee
RNA Virus:
makkelijk muteren – RNA polymerase – kunnen resistent worden voor bepaalde behandelingen
> Voorbeeld Ebolavirus 2014 West-Afrika
Waarom heeft het virus kunnen uitbreken?
- Pathogeen niet tijdig herkend. Symptomen: koorts, hoofdpijn, braken: Malaria
- Malaria wordt veroorzaakt door parasiet
- Parasiet is een eukaryoot; antiparasitaire middelen die niet tegen Ebolavirus werken
Ebolavirus→ Antivirale middelen
Malaria → niet direct overdraag van mens-mens maar wordt overgedragen via de mug!
Ebolavirus: wel direct van mens-mens overdraagbaar
Waarom niet wereldwijd verspreid? → Route: niet via de lucht overgedragen (zoals
corona en griep!)
kennis van organisme en symptomen is essentieel voor een goede behandeling
Transmissie infectieziekten: Transmissieroute→
Prionen ontzettend resistent
> Wanneer vindt transmissie plaats?
Zelfklarende infectie; zelf in staat om het te controleren en het
te klaren
1. Incubatieperiode: periode dat je geïnfecteerd raakt en evt.
ziek wordt
2. Ziekte: afhankelijk van virulentie pathogeen en/of conditie
gastheer
3. Herstel: afname en verdwijning van symptomen (ziekte):
afname pathogeen
maar sommige infecties kan na herstel symptomen nog steeds
pathogeen aanwezig zijn en DUS besmettelijk
,asymptomatische dragerschap: wanneer je het wel bij je draagt, maar geen klachten hebt → WEL
besmettelijk -
> Reservoirs
1. Mens (mens-mens); asymptomatisch dragerschap dragen organisme bij zich
2. Dier (dier-mens); zoönoses (gewervelde dier-mens)
3. Vector (insecten)
mens-vector-mens: malariaparasiet, zikavirus
dier-vector-mens: yersinia pestis (Pest; zwarte dood)
4. Besmette oppervlakten, voedsel, water, aarde
→ voorbeeld spoelworm; behandeling, maar vergeten dat eitjes in grond kunnen zitten
Ebolavirus: ook een zoönose, zodanig gemuteerd dat het van mens op mens overdraagbaar is +
EBOLAVIRUS IS EEN RNA VIRUS
RNA-virus: mutatiegevoelig; makkelijk aanpassen aan verschillende omstandigheden; bijv.
verschillende gastheren
Envelop: Directe transmissie, niet altijd weefselschade
H6: Transmissieroutes
horizontaal vs verticaal
horizontaal: verkouden → 1 van jullie
aansteken in een groep
verticaal: van moeder op kind
HIV is bijv zowel horizontaal als verticaal
overdraagbaar
, - Contact transmissie: bijv. hondsdolheid
→ Direct contact transmissie
→ Indirect contact transmissie
→ Druppelstransmissie
hoe fijner de druppels, hoe langer het in de lucht
blijft hangen, hoe groter kans op infectie
grotere druppels zakken sneller naar beneden
- Vehicle transmissie: pathogeen gebruikt
iets als vervoermiddel
water, voedsel, stof
- Vector transmissie:
→ Mechanische vector transmissie; gaat per ongeluk op
pathogeen zitten → bijv. vlieg op afval, krijgt salmonella
op pootjes, gaat op je hamburger zitten ; je kan op die
manier besmet raken met salmonella
→ Biologische vector transmissie; vector is noodzakelijk
onderdeel van levenscyclus van pathogeen
direct vs indirect
bij direct hoeft er geen vervoersmiddel tussen te komen
om iets over te dragen
bij indirect is er wel iets nodig om te overdragen –
organisme kan wel overleven in voedsel, water,
besmettte objecten
Conclusie:
- Kennis organisme en bijbehorende symptomen (etiologie): Classificatie (behandeling)
- Hoe en wanneer wordt het pathogeen over gebracht naar andere gastheer: Transmissieroute
(preventie)
- Waar zit het pathogeen in het lichaam: pathogenese, levenscyclus (transmissieroute, monster
nemen voor diagnose)
- Risicogroepen: Wie behoren tot de risicogroepen
, Hoorcollege 2: Virulentie en pathogeniciteit
Introductie infectieziekten:
Nog steeds hogere cijfers van sterfgevallen door infectieziekten in landen met een lager-inkomen
2019: HIV/AIDS teruggedrongen naar plek 4 (ipv. Plek 2)
Westen: Steeds meer pathogenen worden resistent tegen verschillende soort antibiotica, terugkeer
oude ziekten, opportunistische infecties, nieuwe ziekten
Voorbeeld ESBL bij kip: op zichzelf niet gevaarlijk, maar als het de ruimte krijgt om op andere
nutriënten te gaan zitten, wordt het gevaarlijk
> Verschillende organismen die ons kunnen infecteren:
- Virussen → AFHANKELIJK van gastheer = obligaat intracellulair
- Bacteriën: prokaryoot (intra- en extracellulair)
- Parasieten: eukaryoot; lastig om medicijnen tegen te maken die weinig bijwerkingen hebben omdat
de organellen op die van ons lijken
> Definities:
- Pathogeen = een organisme dat ziekte veroorzaakt
1. Primair: ziekte in gezonde gastheer
2. Opportunistisch: alleen ziekte in verzwakte gastheer
- Infectie = aanwezigheid van een vermenigvuldigend micro-organisme (hoeft niet schadelijk te zijn)
1. Primair: veroorzaakt door primaire pathogeen
2. Secundair: als gevolg van een primaire infectie, 2e infectie kan plaatsvinden (bijv. opportunistische
infecties)
Voorbeeld HIV: primair pathogeen, tast immuunsysteem aan → verzwakking → door die verzwakking
kunnen mensen toch overlijden door een longweginfectie bijv. (terwijl gezonde
mensen hier niet door overlijden)
> Infectieproces: 5 stappen
1. Hechting aan gastheer
2. Binnen kunnen komen / dieper door kunnen dringen →
Koloniseren/Vermenigvuldigen
3. Overleven tegen immuunsysteem vechten
4. Weefselschade
5. Transmissie
