Bestuur en beleid
Week 1
Beleid
Bestuurskunde ≠ Bestuursrecht.
Bestuurskunde gaat over het ontwerpen en uitvoeren van beleid.
Met beleidsvorming wil de overheid burgers sturen in hun handelen of nalaten.
Beleid komt op vele fronten voor, maar niet alle beleid is even succesvol…
Paragraaf 2.3 “Maatschappelijke sturing en beleid”
Beleid is de poging van een bestuursorgaan om een maatschappelijke toestand doelgericht te
beïnvloeden. Beleid gaat over het gericht veranderen van de omgeving, waarbij de maatschappelijke
toestand in de omgeving dichterbij de volgens de overheid gewenste norm wordt gebracht. Beleid
gaat daarmee over maatschappelijke sturing: er wordt een maatschappelijke toestand doelgericht
aangepakt.
Samenleven leidt onvermijdelijk tot samenlevingsproblemen. Als alle mensen doen wat ze willen, gaat
het niet vanzelf voor iedereen goed. Er ontstaan maatschappelijke problemen. Maatschappelijke
sturing gaat over het ordenen en sturen van zulke problemen in de samenleving. Maatschappelijke
sturing gaat ook om het ordenen van het maatschappelijke verkeer, op een manier die de integriteit
van mensen en groepen beschermt tegen de interventies van anderen. Maatschappelijke sturing kan
ook gaan over voorzieningen waar iemand het nut niet van inziet, terwijl hij of zij er toch veel baat bij
heeft.
Beleid kan zien op grote maatschappelijke onderwerpen zoals
De integratie van vluchtelingen
Het neerleggen van zorgtaken bij gemeenten
Het terugwinnen van vertrouwen in het aardbevingsgebied Groningen
Duurzaamheid
Etc.
Maar beleid wordt even zo vaak ingezet als sturingsinstrument voor kleinere maatschappelijke doelen
zoals
Het initiëren en stroomlijnen van burgerparticipatie in een woonwijk.
De aanpak van overlast door wildgroei van studentenwoningen in de binnenstad.
Beleid
Sprake van een discrepantie tussen huidige situatie en gewenste situatie
Waarbij de gewenste situatie te maken heeft met een publieke waarde (p. 54 uit boek)
Want de gewenste situatie moet wel (in zekere mate) gedeeld worden door de samenleving
Publieke waarde: het collectieve beeld van wat de samenleving ervaart als waardevol. Publieke
waarde is waarde die het samenleven te goede komt.
, Prinsjesdag
Prinsjesdag valt elk jaar op de 3e dinsdag in september. Op Prinsjesdag spreekt de Koning de
Troonrede uit. Daarna gaat de minister van Financiën met het koffertje naar de Tweede Kamer. Daar
biedt de minister de Miljoenennota en de Rijksbegroting aan.
Koning Willem-Alexander spreekt op Prinsjesdag de Troonrede uit. Zo opent hij het nieuwe werkjaar
van de Eerste Kamer en de Tweede Kamer (de Staten-Generaal). In de Troonrede staan de
belangrijkste plannen van de regering voor het komende jaar.
Om 15.30 uur overhandigt de minister van Financiën de Tweede Kamer het koffertje met daarin
de Miljoenennota en de Rijksbegroting. Hierin staat hoeveel geld de regering het komende jaar voor
de verschillende plannen beschikbaar stelt en waar dat geld vandaan komt.
Artikel 65 Grondwet
• Jaarlijks op de derde dinsdag van september of op een bij de wet te bepalen eerder tijdstip
wordt door of namens de Koning in een verenigde vergadering van de Staten-Generaal een
uiteenzetting van het door de regering te voeren beleid gegeven.
• Allemaal beleid dus!
Beleid: middel voor een bestuurder om een bepaald maatschappelijk doel te bereiken; direct, dan
wel indirect.
Let op: Bestuur is veelvormig en dus is beleidsvorming complex.
Variëteit aan organisaties
Verscheidenheid aan taken en activiteiten
Verschillende niveaus van bestuur (multi-level governance)
Vage grenzen (denk aan ZBO’s: privaat/publiek)
Beleid en Governance
Van ‘Government’ naar ‘Governance’
Definitie Governance:
“Een vorm van openbaar bestuur waarin een groot aantal overheidsactoren, middenveldorganisaties
en private partijen betrokken zijn bij beleid en publieke dienstverlening”.
Multi-level governance
Maatschappelijk middenveld: zie pagina 20 boek.
Multi-level governance (pagina 24): besturen vindt plaats op verschillende schaalniveaus (wijk,
gemeente, regio, provincie, natie-staat, internationale regio of de wereld als geheel) en gebeurt door
zowel overheden als andere partijen.
Belangrijke “onderlegger” voor beleid:
Good governance (§ 1.6)
Goed bestuur (good governance) = de beste governance van een institutie waarin maximaal
rendement wordt gecombineerd met een maximum van democratie, transparantie,
verantwoordelijkheid, duurzaamheid en respect voor de fundamentele (mensen)rechten en de
rechtsstaat.
Vereisten:
1. Democratisch
2. Rechtmatig
3. Doeltreffend en doelmatig
4. Integer / transparant
Pagina’s 30-33
Week 1
Beleid
Bestuurskunde ≠ Bestuursrecht.
Bestuurskunde gaat over het ontwerpen en uitvoeren van beleid.
Met beleidsvorming wil de overheid burgers sturen in hun handelen of nalaten.
Beleid komt op vele fronten voor, maar niet alle beleid is even succesvol…
Paragraaf 2.3 “Maatschappelijke sturing en beleid”
Beleid is de poging van een bestuursorgaan om een maatschappelijke toestand doelgericht te
beïnvloeden. Beleid gaat over het gericht veranderen van de omgeving, waarbij de maatschappelijke
toestand in de omgeving dichterbij de volgens de overheid gewenste norm wordt gebracht. Beleid
gaat daarmee over maatschappelijke sturing: er wordt een maatschappelijke toestand doelgericht
aangepakt.
Samenleven leidt onvermijdelijk tot samenlevingsproblemen. Als alle mensen doen wat ze willen, gaat
het niet vanzelf voor iedereen goed. Er ontstaan maatschappelijke problemen. Maatschappelijke
sturing gaat over het ordenen en sturen van zulke problemen in de samenleving. Maatschappelijke
sturing gaat ook om het ordenen van het maatschappelijke verkeer, op een manier die de integriteit
van mensen en groepen beschermt tegen de interventies van anderen. Maatschappelijke sturing kan
ook gaan over voorzieningen waar iemand het nut niet van inziet, terwijl hij of zij er toch veel baat bij
heeft.
Beleid kan zien op grote maatschappelijke onderwerpen zoals
De integratie van vluchtelingen
Het neerleggen van zorgtaken bij gemeenten
Het terugwinnen van vertrouwen in het aardbevingsgebied Groningen
Duurzaamheid
Etc.
Maar beleid wordt even zo vaak ingezet als sturingsinstrument voor kleinere maatschappelijke doelen
zoals
Het initiëren en stroomlijnen van burgerparticipatie in een woonwijk.
De aanpak van overlast door wildgroei van studentenwoningen in de binnenstad.
Beleid
Sprake van een discrepantie tussen huidige situatie en gewenste situatie
Waarbij de gewenste situatie te maken heeft met een publieke waarde (p. 54 uit boek)
Want de gewenste situatie moet wel (in zekere mate) gedeeld worden door de samenleving
Publieke waarde: het collectieve beeld van wat de samenleving ervaart als waardevol. Publieke
waarde is waarde die het samenleven te goede komt.
, Prinsjesdag
Prinsjesdag valt elk jaar op de 3e dinsdag in september. Op Prinsjesdag spreekt de Koning de
Troonrede uit. Daarna gaat de minister van Financiën met het koffertje naar de Tweede Kamer. Daar
biedt de minister de Miljoenennota en de Rijksbegroting aan.
Koning Willem-Alexander spreekt op Prinsjesdag de Troonrede uit. Zo opent hij het nieuwe werkjaar
van de Eerste Kamer en de Tweede Kamer (de Staten-Generaal). In de Troonrede staan de
belangrijkste plannen van de regering voor het komende jaar.
Om 15.30 uur overhandigt de minister van Financiën de Tweede Kamer het koffertje met daarin
de Miljoenennota en de Rijksbegroting. Hierin staat hoeveel geld de regering het komende jaar voor
de verschillende plannen beschikbaar stelt en waar dat geld vandaan komt.
Artikel 65 Grondwet
• Jaarlijks op de derde dinsdag van september of op een bij de wet te bepalen eerder tijdstip
wordt door of namens de Koning in een verenigde vergadering van de Staten-Generaal een
uiteenzetting van het door de regering te voeren beleid gegeven.
• Allemaal beleid dus!
Beleid: middel voor een bestuurder om een bepaald maatschappelijk doel te bereiken; direct, dan
wel indirect.
Let op: Bestuur is veelvormig en dus is beleidsvorming complex.
Variëteit aan organisaties
Verscheidenheid aan taken en activiteiten
Verschillende niveaus van bestuur (multi-level governance)
Vage grenzen (denk aan ZBO’s: privaat/publiek)
Beleid en Governance
Van ‘Government’ naar ‘Governance’
Definitie Governance:
“Een vorm van openbaar bestuur waarin een groot aantal overheidsactoren, middenveldorganisaties
en private partijen betrokken zijn bij beleid en publieke dienstverlening”.
Multi-level governance
Maatschappelijk middenveld: zie pagina 20 boek.
Multi-level governance (pagina 24): besturen vindt plaats op verschillende schaalniveaus (wijk,
gemeente, regio, provincie, natie-staat, internationale regio of de wereld als geheel) en gebeurt door
zowel overheden als andere partijen.
Belangrijke “onderlegger” voor beleid:
Good governance (§ 1.6)
Goed bestuur (good governance) = de beste governance van een institutie waarin maximaal
rendement wordt gecombineerd met een maximum van democratie, transparantie,
verantwoordelijkheid, duurzaamheid en respect voor de fundamentele (mensen)rechten en de
rechtsstaat.
Vereisten:
1. Democratisch
2. Rechtmatig
3. Doeltreffend en doelmatig
4. Integer / transparant
Pagina’s 30-33
