Samenvatting taalpsychologie (functieleer deel 2) - 2e BA psychologie

Taalpsychologie:
Hoe wetenschap in de praktijk werkt (gevalsstudie
uit de klinische neuropsychologie):

2 verschillende soorten patiënten met herpes simplex encefalitis
(hersenvliesontsteking):

 4 patiënte worden individueel getest met afbeeldingen, woorden en
omschrijvingen
 Vragen over artefacten (dingen gemaakt door de mens): perfecte
score
 Vragen over natuurlijke concepten: sterke uitval van kennis
 1 patiënt wordt getest met afbeeldingen, woorden en
omschrijvingen
 Vragen over artefacten (dingen gemaakt door de mens): sterke
uitval van kennis
 Vragen over natuurlijke concepten: perfecte score

 Evidentie voor het feit dat er geen niveauverschil is in vragen over
artefacten en natuurlijke fenomenen, want niemand kan enkel de moeilijke
dingen en de makkelijke niet

 Zelfs slechts 1 persoon kan ervoor zorgen dat een ziektebeeld
verandert

Studie naar patiënten met Alzheimer (vorm van dementie) van Agnes
Chan:

 Proefpersonen met Alzheimer  controlegroep
 Eenvoudige taak: ‘noem zoveel dieren op als je kent in 1 minuut’
(=’category fluentcy task’)
 Volgorde waarin verschillende dieren worden opgenoemd wordt vaak
bepaald door de mentale afstand tussen verschillende dieren (hoe
zeer verschillende dieren semantisch op elkaar lijken)




 Uit de antwoorden van de patiënten, kunnen we op basis van de
semantische afstand een matrix opstellen per proefpersoon

,  Matrixen van verschillende proefpersonen uit beide condities
middelen om voor elke conditie een ‘gemiddelde matrix’ te bekomen
 Multidimensional scaling / multidimensionele skalering (MDS):
afstanden/ dissimilariteiten tussen verschillende concepten ingeven
in programma  programma genereert op basis van die afstanden
een ‘kaart’
 Opm. gegevens niet perfect betrouwbaar  de dimensionaliteit is
onbekend (we weten niet hoe veel dimensies er zijn)
 Vb. morsecode  2 dimensies zijn zeer belangrijk: aantal signalen
per letter + lengte van de signalen (kort of lang)
 Resultaat voor diernamen: er zijn 3 dimensies nodig om gelijkenissen
te interpreteren
o Grootte
o Agressiviteit / gevaarlijkheid (wild/tam)
o Overeenkomst met de mens
 Voorbeeld studie vogels: “stel dat meeuwen bepaalde ziekte krijgen,
hoe groot is dan de kans dat een bepaalde andere soort vogel het
ook krijgt”  komt zeer goed overeen met semantische afstand
tussen vogelsoorten
 Resultaat genoemde dieren Alzheimerpatiënten:




 Zeer verschillende antwoordendimensies
 Verschuiving van de plaats op dimensies van bepaalde dieren (vb.
beer wordt gezien al een gedomesticeerd dier bij
Alzheimerpatiënten)
 Evidentie dat semantisch netwerk van patiënten uiteen valt, maar
bepaalde juiste clusters worden wel behouden
 Zelfde onderzoek ook uitgevoerd met Schizofrene patiënten



Experiment:

 Proefpersonen zijn studenten  toegewezen aan 1 van 2 condities
 normaal pintje
 alcoholvrij bier

,  Verbal fluentcy task voor 3 semantische categorieën: dieren, fruit,
muziekinstrumenten
 Resultaat (links niet-alcohol conditie, recht wel alcohol):




 hamster verplaatst op beide
dimensies
 Duidelijke verschillen tussen de condities (in alle 3 de
categorieën)
 Schijnbare evidentie dat alcohol het semantische geheugen
beïnvloedde  betekenis van woorden zou veranderen als we
dronken zijn
 MAAR bier pas na taak gekregen  de 2 groepen uit verschillende
condities zijn dus eigenlijk hetzelfde
 kunnen verschillen wel een uiting zijn van semantisch geheugen?
 waar kunnen we verschillen tussen groepen dan wel aan
toewijden?



Opm. gebruikte steekproef van originele onderzoek slechts 20 personen

 Uit steekproef van 204 proefpersonen bij andere vergelijkbare
studie, verschillende steekproeven van 20 mensen trekken
 Resultaat: semantisch netwerk dat we vinden verschilt zeer sterk
tussen steekproeven  locatie van bepaalde diersoorten geen
evidentie voor bepaalde stoornis, maar bepaald door specifieke
groep
 Correlatie tussen groep patiënten en controlegroep is .81 als we
de steekproeven vergroten
 Opm. gegevens nooit helemaal betrouwbaar  door ‘split-half’-
methode kunnen we de werkelijke betrouwbaarheid bekomen
 de correlatie tussen de antwoorden van de controlegroep =
0,78 / de correlatie tussen de antwoorden van de patiënten is
0,73
 Met formule kunnen we de werkelijke correlatie berekenen als de
gegevens wel betrouwbaar zouden zijn

 werkelijke correlatie tussen patiënten en
controlegroep komt uiteindelijk uit op 1

, Mogelijke oorzaken van misleidende resultaten: steekproeven waren niet
homogeen genoeg  nieuwe studie:

 20 logopediestudenten
 Category fluency task met dieren
 2 sessies: week 1 en week 2 (dus verschillende groepen identiek)
 Gelijkenissenoordeel van 12 meest frequente items met MDS
 Resultaat: semantische netwerken verschillen tussen beide sessies
 MAAR semantisch geheugen verandert niet op zo een korte tijd
 Verschillen tussen groepen gebaseerd op toevalligheden
 Conclusie: vergelijken van MDS oplossingen van patiënten en
controleproefpersonen gebaseerd op rangorde van antwoorden in
category fluency task zijn waardeloos  want gegevens van
gezonde proefpersonen blijken ook onbetrouwbaar te zijn
 NOOIT RANGORDEGEGEVENS GEBRUIKEN VAN EEN CATEGORY FLUENCY
TESTS OM SEMANTISCHE SIMILARITEIT AF TE LEIDEN !!


Gebruiken van andere similariteitsmaat:

 Triadische vergelijkingstaak: “welke 2 van deze 3 dieren zijn meer
gelijkend”  correlatie bereken van hoe vaak bepaalde paren
gekozen zijn
 Board sorting task: kaartjes op een bord leggen op basis van
gelijkenis

Conclusie:

 Studies besluiten dat semantisch geheugen van patiënten anders
ineen zitten dan een normaal semantisch geheugen  MAAR klopt
dus niet
 Similariteit kan bepaald worden door verschillende factoren:
geheugenproblemen, problemen met het opslaan van info,
problemen met het oproepen van info, aandachtsproblemen
 Oplossing voor interpreteren van MDS-data: goodness of fit = hoe
goed dat de best mogelijke gegenereerde oplossing bij specifieke
gegevens past

Interpretatie van gelijkenissen:

 Afstand tussen 2 stimuli kan steeds perfect gerepresenteerd worden
in 1 dimensie (stress=0)
 Afstand tussen 3 stimuli kan perfect gerepresenteerd worden in 2
dimensies (stress=0)
 Hoe meer stimuli, hoe moeilijker het is om deze te representeren in
een lage dimensionaliteit  = stress / badness of fit (tussen 0 en 1
 hoe lager, hoe beter de ‘goodness of fit’)