Humane levenscyclus 2
Aantekeningen Hoorcolleges
Cursus is opgebouwd in weekthema’s.
Week 1: Opgroeien in (on)gezondheid, Week 2: Volwassen worden, Week 3: Ouderdom
Introductiecollege 1a
College 1b Onderzoeksvraag en Studydesigns – Maandag 6 januari 2025 (e-Learnings Zicht en HL2)
Opbouw wetenschappelijk artikel en PICO:
1. Inleiding heeft een ladingdekkende titel
2. Duidelijke achtergrond
3. Maatschappelijke relevantie
4. Voorgaand onderzoek: wat is al bekend
5. Research gap
6. Onderzoeksvraag
7. Onderzoeksopzet van max 100 woorden
Denk aan trechterstructuur (breed naar smal)
Onderzoeksopzet bevat volgende onderdelen:
• Studydesign
• Onderzoekspopulatie
• De onafhankelijke variabele (interventie/blootstelling/determinant inclusief hoe je die gaat
meten)
• De afhankelijke variabele (de uitkomst) inclusief hoe je die gaat meten
• Controle (geen interventie of aanwezigheid van determinant/blootstelling)
• Indien van toepassing, de studieduur
• Bij het beschrijven van de onderzoeksopzet kun je gebruikmaken van PICO
,Patiënt/Populatie
Intervention/determinant
Control
Outcome
Typen publicaties:
1. Research article (Onderzoeksartikel, is door onderzoeker zelf uitgevoerd, originele artikel)
IMRD-structuur
(meestal) uitgebreide materiaal en methode sectie
2. Review (Literatuurverslag, secundaire bron)
Beschrijving van een thema of onderzoeksgebied aan de hand van (recente) literatuur
Geen materiaal en methode sectie
Figuren zijn aanwezig, maar beschrijven concepten en geven geen experimentele data weer
Onderzoeksdesigns
1. Observationeel
Onderzoeker observeert enkel de deelnemers. De onderzoeker grijpt niet in en verricht alleen
metingen in bestaande situaties. Dit wordt gedaan omdat het vaak onethisch praktisch
onuitvoerbaar is om experimenten naar oorzaken van ziekten uit te voeren bij mensen.
a. Transversaal/Cross-sectioneel
Eén meting van determinant/blootstelling (E) en uitkomst (D) op hetzelfde moment
Voordeel is dat het efficiënt/goedkoop is – behalve bij zeldzame ziektes/determinanten –
maar een nadeel is dat causaliteit lastig uit elkaar valt te halen
b. (Prospectief) Cohort
- Blootst./determ. (E) gemeten in heden; uitkomst (D) vastgesteld in de toekomst
- Zowel deelnemers mét en zónder blootstelling worden geselecteerd
- Deelnemers moeten ‘at risk’ zijn voor de uitkomst en worden gevolgd in de loop der tijd
Voordeel is je te maken hebt met meerdere meetmomenten en causaliteit goed te
bepalen is en dat er minder kans is op fouten bij de selectie van deelnemers en
meetfouten in determinant (in vergelijking met case-control). Nadeel is dat het minder
efficiënt en kostbaar is en lang kan duren.
c. Case-control
- De ‘cases’ worden geselecteerd en daarbij worden vergelijkbare controles gezocht
- Case = persoon met uitkomst (ziekte), Controle = persoon zonder die uitkomst
- Altijd retrospectief: je selecteert op de uitkomst (D) en vraagt terug naar mogelijke
determinanten/blootstelling (E)
Het voordeel hiervan is dat het zeer efficiënt is bij zeldzame aandoeningen en het betreft
meer dan 1 determinant. Nadeel is dat de selectie van ‘vergelijkbare’ controles erg lastig
is en afhankelijk is van herinneringen (recall bias/vertekening)
2. Experimenteel
Onderzoeker voert een handeling uit, een interventie, waarvan het gevolg bij de deelnemers
wordt gemeten. Dit is het sterkste soort bewijs voor een oorzakelijk verband (causatie)
a. Randomized-Control-Trial
Onderzoeker bepaalt of er wel/geen blootstelling/interventie plaatsvindt d.m.v.
randomisatie (indeling in groepen op basis van loting), prospectief.
Voordeel is dat groepen vergelijkbaar zijn door randomisatie en dat de determinant
wordt toegewezen en niet gemeten: geen meetfouten.
Nadeel is dat het beperkt toepasbaar is want het is niet altijd ethisch praktisch mogelijk
en dat resultaten beperkt generaliseerbaar zijn (omdat er vaak onderzoek gedaan wordt
met specifieke groepen)
,Onderzoeksdesigns en timing
De formulering van de onderzoeksvraag verschilt sterk per onderzoeksdesign: Transversaal, Cohort en
Case-control onderzoek: associatie/verband tussen X en Y. Bij Randomized Control Trial (RCT):
effect/invloed van X op Y.
Dit heeft te maken met de bewijskracht en causaliteit.
Om te bepalen welk type onderzoeksdesign geschikt is kan de volgende beslisboom worden
toegepast:
, Toetsing
60% gesloten vragen tentamen (minimaal 5,5)
40% schrijfopdracht (minimaal 5,5) – Lees hiervoor de rubric
Studiestof:
1. Hoorcolleges
2. Werkgroepen!!! Voorbereiding, werkgroepslides en artikelen
3. e-Learnings (ook Introductie statistiek en Introductie Epidemiologie van Zicht)
*Let erop dat je alle begrippen hieruit kunt uitleggen en toepassen
4. Levenscyclus van de mens (Digitaal)
5. Fundamentals of Anatomy and Physiology (PDF)
Tijdens het zoeken naar wetenschappelijke artikelen in een database als PubMed filters gebruiken.
Voorbeelden hiervan zijn: Humane studies, Full tekstversie, <10 jaar oud, etc.
Ook is het handig om terug te kijken bij referenties naar het originele onderzoek. Let op dat je bijna
altijd alleen hiernaar mag verwijzen.
Kijken bij similar articles kan ook handig zijn (opletten want zijn niet altijd recent).
Booleaanse operatoren “AND”, “OR”, “NOT”
Bij A AND B Beide termen moeten voorkomen, zoekresultaat wordt kleiner en specifieker
Bij A OR B Een van beide termen moet voorkomen, zoekresultaat wordt groter en algemener
Bij A NOT B Term A moet voorkomen, term B mag niet voorkomen
Dit is belangrijk om te weten voor het specificeren van je zoekresultaten.
Ook kan je bijvoorbeeld [title/abstract] invullen erbij in de zoekbalk, zodat je zoektermen ook
daadwerkelijk daarin staan.
Tips voor tijdens de schrijfopdracht:
1. Copilot gebruiken i.p.v. ChatGPT (met schoolaccount)
2. Gebruik writefull om taalkundig te controleren (of alternatief want dit kost geld)
3. Doe aan versiebeheer, als je moet verantwoorden met AI kan je dan aantonen dat het van
jezelf is.
OR/RR/RV: berekenen is geen tentamenstof, het interpreteren hiervan wel
Associatiematen drukken de sterkte van verbanden uit en horen bij de verklarende epidemiologie. Er
zijn verschillende associatiematen bij verschillende typen onderzoeksdesign: prospectief en niet-
prospectief.
Prospectief onderzoek
- Risicoverschil (RV) → verschil in risico tussen twee groepen
- Relatief Risico (RR) → verhouding van risico’s tussen twee groepen
Niet-Prospectief onderzoek
- Odds Ratio (OR) → verhouding van Oddsen (kansenverhoudingen)
Aantekeningen Hoorcolleges
Cursus is opgebouwd in weekthema’s.
Week 1: Opgroeien in (on)gezondheid, Week 2: Volwassen worden, Week 3: Ouderdom
Introductiecollege 1a
College 1b Onderzoeksvraag en Studydesigns – Maandag 6 januari 2025 (e-Learnings Zicht en HL2)
Opbouw wetenschappelijk artikel en PICO:
1. Inleiding heeft een ladingdekkende titel
2. Duidelijke achtergrond
3. Maatschappelijke relevantie
4. Voorgaand onderzoek: wat is al bekend
5. Research gap
6. Onderzoeksvraag
7. Onderzoeksopzet van max 100 woorden
Denk aan trechterstructuur (breed naar smal)
Onderzoeksopzet bevat volgende onderdelen:
• Studydesign
• Onderzoekspopulatie
• De onafhankelijke variabele (interventie/blootstelling/determinant inclusief hoe je die gaat
meten)
• De afhankelijke variabele (de uitkomst) inclusief hoe je die gaat meten
• Controle (geen interventie of aanwezigheid van determinant/blootstelling)
• Indien van toepassing, de studieduur
• Bij het beschrijven van de onderzoeksopzet kun je gebruikmaken van PICO
,Patiënt/Populatie
Intervention/determinant
Control
Outcome
Typen publicaties:
1. Research article (Onderzoeksartikel, is door onderzoeker zelf uitgevoerd, originele artikel)
IMRD-structuur
(meestal) uitgebreide materiaal en methode sectie
2. Review (Literatuurverslag, secundaire bron)
Beschrijving van een thema of onderzoeksgebied aan de hand van (recente) literatuur
Geen materiaal en methode sectie
Figuren zijn aanwezig, maar beschrijven concepten en geven geen experimentele data weer
Onderzoeksdesigns
1. Observationeel
Onderzoeker observeert enkel de deelnemers. De onderzoeker grijpt niet in en verricht alleen
metingen in bestaande situaties. Dit wordt gedaan omdat het vaak onethisch praktisch
onuitvoerbaar is om experimenten naar oorzaken van ziekten uit te voeren bij mensen.
a. Transversaal/Cross-sectioneel
Eén meting van determinant/blootstelling (E) en uitkomst (D) op hetzelfde moment
Voordeel is dat het efficiënt/goedkoop is – behalve bij zeldzame ziektes/determinanten –
maar een nadeel is dat causaliteit lastig uit elkaar valt te halen
b. (Prospectief) Cohort
- Blootst./determ. (E) gemeten in heden; uitkomst (D) vastgesteld in de toekomst
- Zowel deelnemers mét en zónder blootstelling worden geselecteerd
- Deelnemers moeten ‘at risk’ zijn voor de uitkomst en worden gevolgd in de loop der tijd
Voordeel is je te maken hebt met meerdere meetmomenten en causaliteit goed te
bepalen is en dat er minder kans is op fouten bij de selectie van deelnemers en
meetfouten in determinant (in vergelijking met case-control). Nadeel is dat het minder
efficiënt en kostbaar is en lang kan duren.
c. Case-control
- De ‘cases’ worden geselecteerd en daarbij worden vergelijkbare controles gezocht
- Case = persoon met uitkomst (ziekte), Controle = persoon zonder die uitkomst
- Altijd retrospectief: je selecteert op de uitkomst (D) en vraagt terug naar mogelijke
determinanten/blootstelling (E)
Het voordeel hiervan is dat het zeer efficiënt is bij zeldzame aandoeningen en het betreft
meer dan 1 determinant. Nadeel is dat de selectie van ‘vergelijkbare’ controles erg lastig
is en afhankelijk is van herinneringen (recall bias/vertekening)
2. Experimenteel
Onderzoeker voert een handeling uit, een interventie, waarvan het gevolg bij de deelnemers
wordt gemeten. Dit is het sterkste soort bewijs voor een oorzakelijk verband (causatie)
a. Randomized-Control-Trial
Onderzoeker bepaalt of er wel/geen blootstelling/interventie plaatsvindt d.m.v.
randomisatie (indeling in groepen op basis van loting), prospectief.
Voordeel is dat groepen vergelijkbaar zijn door randomisatie en dat de determinant
wordt toegewezen en niet gemeten: geen meetfouten.
Nadeel is dat het beperkt toepasbaar is want het is niet altijd ethisch praktisch mogelijk
en dat resultaten beperkt generaliseerbaar zijn (omdat er vaak onderzoek gedaan wordt
met specifieke groepen)
,Onderzoeksdesigns en timing
De formulering van de onderzoeksvraag verschilt sterk per onderzoeksdesign: Transversaal, Cohort en
Case-control onderzoek: associatie/verband tussen X en Y. Bij Randomized Control Trial (RCT):
effect/invloed van X op Y.
Dit heeft te maken met de bewijskracht en causaliteit.
Om te bepalen welk type onderzoeksdesign geschikt is kan de volgende beslisboom worden
toegepast:
, Toetsing
60% gesloten vragen tentamen (minimaal 5,5)
40% schrijfopdracht (minimaal 5,5) – Lees hiervoor de rubric
Studiestof:
1. Hoorcolleges
2. Werkgroepen!!! Voorbereiding, werkgroepslides en artikelen
3. e-Learnings (ook Introductie statistiek en Introductie Epidemiologie van Zicht)
*Let erop dat je alle begrippen hieruit kunt uitleggen en toepassen
4. Levenscyclus van de mens (Digitaal)
5. Fundamentals of Anatomy and Physiology (PDF)
Tijdens het zoeken naar wetenschappelijke artikelen in een database als PubMed filters gebruiken.
Voorbeelden hiervan zijn: Humane studies, Full tekstversie, <10 jaar oud, etc.
Ook is het handig om terug te kijken bij referenties naar het originele onderzoek. Let op dat je bijna
altijd alleen hiernaar mag verwijzen.
Kijken bij similar articles kan ook handig zijn (opletten want zijn niet altijd recent).
Booleaanse operatoren “AND”, “OR”, “NOT”
Bij A AND B Beide termen moeten voorkomen, zoekresultaat wordt kleiner en specifieker
Bij A OR B Een van beide termen moet voorkomen, zoekresultaat wordt groter en algemener
Bij A NOT B Term A moet voorkomen, term B mag niet voorkomen
Dit is belangrijk om te weten voor het specificeren van je zoekresultaten.
Ook kan je bijvoorbeeld [title/abstract] invullen erbij in de zoekbalk, zodat je zoektermen ook
daadwerkelijk daarin staan.
Tips voor tijdens de schrijfopdracht:
1. Copilot gebruiken i.p.v. ChatGPT (met schoolaccount)
2. Gebruik writefull om taalkundig te controleren (of alternatief want dit kost geld)
3. Doe aan versiebeheer, als je moet verantwoorden met AI kan je dan aantonen dat het van
jezelf is.
OR/RR/RV: berekenen is geen tentamenstof, het interpreteren hiervan wel
Associatiematen drukken de sterkte van verbanden uit en horen bij de verklarende epidemiologie. Er
zijn verschillende associatiematen bij verschillende typen onderzoeksdesign: prospectief en niet-
prospectief.
Prospectief onderzoek
- Risicoverschil (RV) → verschil in risico tussen twee groepen
- Relatief Risico (RR) → verhouding van risico’s tussen twee groepen
Niet-Prospectief onderzoek
- Odds Ratio (OR) → verhouding van Oddsen (kansenverhoudingen)
