ECODESIGN
DEEL 1: INLEIDING
- Product moet functioneel, produceerbaar, ergonomisch, betaalbaar, … zijn
§ Ontwerpen van een product dat meerwaarde biedt
§ Rekening houden met alle technische, economische en menskundige aspecten
- Eco-efficient ontwerpen: naast elkaar plaatsen van de economie en de ecologie
- Er bestaat geen ecologisch materiaal, wel een ecologische toepassing van materialen
§ Natuurlijke materialen zijn vaak bewerkt
- Duurzame productontwikkeling (substainable design): 3 pijlers
§ Economische aspecten
§ Ecologische aspecten
§ Sociale aspecten
- Ecodesign: Levenscyclusdenken
§ Impact grondstoffen en materialen
à Wat gebeurd er met de producten als ze afgedankt worden?
§ Circulaire economie:
à Zijn de grondstoffen hernieuwbaar?
à Waar komt je materiaal vandaag?
à Grondstoffen omzetten naar een materiaal heeft een milieu impact: de verwerking
1
,DEEL 2: NOODZAAK AAN ECODESIGN
1. Problemen
1.1 De explosieve toename van de wereldbevolking
- Speculaties over wanneer de bevolkingsgroei zal stagneren
- Gevolgen op ons ecosysteem: de toenemende consumptie van de wereldburgers
à Ontwikkelingslanden zullen inhaalmanoever doen en op hetzelfde
consumptieniveau terecht komen
à Druk op onze grondstofreserves en ons ecosysteem
1.2 De aantasting van het ecosysteem door emissie in lucht, water en bodem
- Diverse milieuproblemen
§ Zware metalen
§ Broeikaseffect
§ Ozonlaagaantasting
§ Zomersmog/wintersmog
§ Vermesting
§ Verzuring
§ Kankerverwekkende stoffen
§ Afvalproblematiek
§ …
1.3 De uitputting van de grondstoffen
- Vele grondstoffen zijn niet onuitputtelijk
à Huidige productie- en consumptiepatroon aanhouden: uitputting van grondstoffen binnen een aantal
jaar
- De economische en technische haalbare mogelijkheden om grondstoffen te ontginnen zijn echter
variabel in tijd
- De ontginning van grondstoffen heeft zijn impact op lucht-, water- en bodemverontreiniging
- Kritieke grondstoffen:
Vb. indium en tantaal - elektronica
- Economische wetmatigheid van vraag en aanbod: leiden tot toenemende prijzen van de grondstoffen
- Grondstofvoorraden bevinden zich buiten de grenzen van Europa
à Bedrijven worden sterk afhankelijk van de wereldeconomie
- Grote uitdaging: realiseren van een succesvolle transitie van een lineaire economie naar een circulaire
economie
à Materialen blijven in een gesloten kringloop via recycleren, composteren, …
2. Grenzen aan de groei
- Streven naar evenwicht tussen vraag en aanbod
§ Vraag: belasting voor het milieu
§ Aanbod: herstel van het milieu
à Eens de vraag, het aanbod overstijgt loopt het mis
2
, 2.1 Milieugebruikersruimte
- De mogelijkheden die natuur en milieu aan de maatschappij nu bieden voor benutting zonder afbreuk te
doen aan toekomstige gebruiksmogelijkheden.
- De basis voor dat milieugebruik die intact moet blijven, wordt gevormd door onder andere:
§ Het zelfreinigend vermogen van het milieu
§ Het vermogen om hulpbronnen voor te brengen
§ De draagkracht voor menselijke activiteiten
- Het milieu heeft tot op zekere hoogte het vermogen tot herstel dankzij een aantal buffers die samen de
veerkracht of opvangcapaciteit van het milieu bepalen
2.2 Ecologische voetafdruk
- De oppervlakte die nodig is om ons te voorzien in de levensstijl van de persoon, de stad of land
à Schatting van gemiddelde jaarlijkse consumptie van voedsel, transport, woning,
consumentengoederen en diensten
à Berekenen en optellen van het landoppervlak dat nodig is voor de productie en het opvangen van de
milieueffecten van elk van deze aspecten
à Resultaat: aantal Ha per hoofd dat nodig is voor het jaarlijkse verbruik van goederen en diensten
- Meet de biologisch productieve grond- en wateroppervlakte die nodig is om hernieuwbare grondstoffen
te leveren en afval te verwerken volgens de huidige technologieën
- Gemiddelde voetafdruk van de wereldburger: 3,3 Ha
à Ecologisch overschot is voorzien
- Watervoetafdruk: we gaan ooit te weinig water hebben
à Dieren drinken veel water alvorens we ze opeten
3. De alarmklok luidt reeds lang
- Tot inzicht gekomen door een aantal factoren
§ Trage verandering van de natuur ten opzichte van een mensenleven
§ Egoïsme in onze consumptiemaatschappij
§ Economische motieven: evolueren naar een circulaire economie
4. Aanpak milieuproblemen door de jaren heen
- 1970: verbeteren van productieprocessen door de ontwikkeling van nieuwe, efficiëntere processen
à Gevolg van de oliecrisis
- 1980: uitbreiding naar afvalverwerking
à End-of-pipie maatregelen: zuiveren van de uitstoot
- Einde 1980: verschuiving naar proces-geïntegreerde milieuzorg
- Noodzaak aan duurzaam ontwerpen
§ Rekening houden met de volledige levenscyclus van het product om zo het milieu zo weinig
mogelijk te belasten
§ Oplossing: Trippe P (People, Planet, Profet)
o Integreren van de ecologische, economische en sociale aspecten
3
DEEL 1: INLEIDING
- Product moet functioneel, produceerbaar, ergonomisch, betaalbaar, … zijn
§ Ontwerpen van een product dat meerwaarde biedt
§ Rekening houden met alle technische, economische en menskundige aspecten
- Eco-efficient ontwerpen: naast elkaar plaatsen van de economie en de ecologie
- Er bestaat geen ecologisch materiaal, wel een ecologische toepassing van materialen
§ Natuurlijke materialen zijn vaak bewerkt
- Duurzame productontwikkeling (substainable design): 3 pijlers
§ Economische aspecten
§ Ecologische aspecten
§ Sociale aspecten
- Ecodesign: Levenscyclusdenken
§ Impact grondstoffen en materialen
à Wat gebeurd er met de producten als ze afgedankt worden?
§ Circulaire economie:
à Zijn de grondstoffen hernieuwbaar?
à Waar komt je materiaal vandaag?
à Grondstoffen omzetten naar een materiaal heeft een milieu impact: de verwerking
1
,DEEL 2: NOODZAAK AAN ECODESIGN
1. Problemen
1.1 De explosieve toename van de wereldbevolking
- Speculaties over wanneer de bevolkingsgroei zal stagneren
- Gevolgen op ons ecosysteem: de toenemende consumptie van de wereldburgers
à Ontwikkelingslanden zullen inhaalmanoever doen en op hetzelfde
consumptieniveau terecht komen
à Druk op onze grondstofreserves en ons ecosysteem
1.2 De aantasting van het ecosysteem door emissie in lucht, water en bodem
- Diverse milieuproblemen
§ Zware metalen
§ Broeikaseffect
§ Ozonlaagaantasting
§ Zomersmog/wintersmog
§ Vermesting
§ Verzuring
§ Kankerverwekkende stoffen
§ Afvalproblematiek
§ …
1.3 De uitputting van de grondstoffen
- Vele grondstoffen zijn niet onuitputtelijk
à Huidige productie- en consumptiepatroon aanhouden: uitputting van grondstoffen binnen een aantal
jaar
- De economische en technische haalbare mogelijkheden om grondstoffen te ontginnen zijn echter
variabel in tijd
- De ontginning van grondstoffen heeft zijn impact op lucht-, water- en bodemverontreiniging
- Kritieke grondstoffen:
Vb. indium en tantaal - elektronica
- Economische wetmatigheid van vraag en aanbod: leiden tot toenemende prijzen van de grondstoffen
- Grondstofvoorraden bevinden zich buiten de grenzen van Europa
à Bedrijven worden sterk afhankelijk van de wereldeconomie
- Grote uitdaging: realiseren van een succesvolle transitie van een lineaire economie naar een circulaire
economie
à Materialen blijven in een gesloten kringloop via recycleren, composteren, …
2. Grenzen aan de groei
- Streven naar evenwicht tussen vraag en aanbod
§ Vraag: belasting voor het milieu
§ Aanbod: herstel van het milieu
à Eens de vraag, het aanbod overstijgt loopt het mis
2
, 2.1 Milieugebruikersruimte
- De mogelijkheden die natuur en milieu aan de maatschappij nu bieden voor benutting zonder afbreuk te
doen aan toekomstige gebruiksmogelijkheden.
- De basis voor dat milieugebruik die intact moet blijven, wordt gevormd door onder andere:
§ Het zelfreinigend vermogen van het milieu
§ Het vermogen om hulpbronnen voor te brengen
§ De draagkracht voor menselijke activiteiten
- Het milieu heeft tot op zekere hoogte het vermogen tot herstel dankzij een aantal buffers die samen de
veerkracht of opvangcapaciteit van het milieu bepalen
2.2 Ecologische voetafdruk
- De oppervlakte die nodig is om ons te voorzien in de levensstijl van de persoon, de stad of land
à Schatting van gemiddelde jaarlijkse consumptie van voedsel, transport, woning,
consumentengoederen en diensten
à Berekenen en optellen van het landoppervlak dat nodig is voor de productie en het opvangen van de
milieueffecten van elk van deze aspecten
à Resultaat: aantal Ha per hoofd dat nodig is voor het jaarlijkse verbruik van goederen en diensten
- Meet de biologisch productieve grond- en wateroppervlakte die nodig is om hernieuwbare grondstoffen
te leveren en afval te verwerken volgens de huidige technologieën
- Gemiddelde voetafdruk van de wereldburger: 3,3 Ha
à Ecologisch overschot is voorzien
- Watervoetafdruk: we gaan ooit te weinig water hebben
à Dieren drinken veel water alvorens we ze opeten
3. De alarmklok luidt reeds lang
- Tot inzicht gekomen door een aantal factoren
§ Trage verandering van de natuur ten opzichte van een mensenleven
§ Egoïsme in onze consumptiemaatschappij
§ Economische motieven: evolueren naar een circulaire economie
4. Aanpak milieuproblemen door de jaren heen
- 1970: verbeteren van productieprocessen door de ontwikkeling van nieuwe, efficiëntere processen
à Gevolg van de oliecrisis
- 1980: uitbreiding naar afvalverwerking
à End-of-pipie maatregelen: zuiveren van de uitstoot
- Einde 1980: verschuiving naar proces-geïntegreerde milieuzorg
- Noodzaak aan duurzaam ontwerpen
§ Rekening houden met de volledige levenscyclus van het product om zo het milieu zo weinig
mogelijk te belasten
§ Oplossing: Trippe P (People, Planet, Profet)
o Integreren van de ecologische, economische en sociale aspecten
3
