Samenvatting Bank en
verzekeringen
DEEL 1: BANKEN
H1: het Belgisch financiewezen
1. Financiële sector in brede zin
Bestaat uit:
- iedere instelling die beroep doet op het spaarwezen
- zorgt voor de financiering van de ondernemingen
- fungeert als tussenpersoon tussen het sparwezen en de kredietnemers
Deze zeer brede definitie zorgt ervoor dat er ettelijke instellingen behoren tot de financiële sector
1.1 kredietinstellingen
Belangrijkste categorie van de financiële sector
1.1.1 omschrijving
Een onderneming waarvan de werkzaamheden bestaan uit:
- in ontvangst nemen van gelddeposito’s en andere terugbetaalbare gelden
- verstrekken van leningen, inclusief consumentenkrediet, hypothecair krediet, factoring en
financiering van handelstransacties (inclusief forfaitering)
Andere activiteiten:
- leasing
- betalingsverichtingen
- uitgifte en beheer van betaalmiddelen
- verlenen van garanties en stellen van borgtochten
- transacties voor eigen rekening of voor klanten met betrekking tot geldmarktinstrumenten,
valuta’s, futures en opties, swaps en effecten
- deelneming aan effectenmissies
- bemiddeling op de interbankenmarkt
- vermogensbeheer en bellegingsadvies
- bewaargeving van effecten
- commerciële inlichtingen
- verhuur van safes
- uitgeven van betaalinstrumenten in de vorm van elektronisch geld
Volgende instellingen vallen niet onder de financiële kredietinstellingen
- NBB
- ECB
- Bpost
- de ondernemingen die kapitalisatieverrichtingen uitvoeren
1.1.2 functies
- financiële intermediatie
- beheer betalingssystemen
- aanbieden van financiële diensten
,1.1.3 register van de NBB
Om in België actief te zijn, moet een KI beschikken over een vergunning en geregistreerd zijn op de
lijst van kredietinstellingen bij de NBB. Ze maakt bij de KI met vergunning in België een onderscheid
tussen:
- KI naar Belgisch recht
- bijkantoren in België van KI die ressorteren onder een Staat die geen lid is van de Europese
Economische Ruimte (vb. bank of India; JPMorgan, chase bank (VS)
Bij de KI naar Belgische recht maakt de NBB een onderscheid tussen:
- banken
o Grootste groep op de lijst van KI
o Grote banken met een uitgebreid net van filialen en agentschappen, waardoor ze goed
bereikbaar zijn voor het publiek (vb. fortis, kbc, ing, belfius)
o Regionale en/of gespecialiseerde banken, die lokaal een grote invloed uitoefenen en/of door
hun specialisatie bekendheid verworven hebben (vb. bank delen)
o Kleine banken met een gering aantal vestigingen en met beperkt (meestal ook)
gespecialiseerd cliënteel (vb. bank nagelmackers)
o Traditionele banken investeren in meerdere distributiekanalen waaruit de klant kan kiezen
(kantorennet, online, makelaars…)
o Online banken zijn banken zonder kantorennet die het internet als exclusief distributiekanaal
kiezen en daardoor minder kosten hebben dan de traditionele banken
- spaarbanken
o Vijf spaarbanken in België (argenta is de grootste)
o Hoofdactiviteit bestaat uit het verstrekken van hypothecaire leningen
o T.o.v. banken hebben ze meer cliëntendeposito’s en geven ze krediet aan de particuliere
sector
- effectenbanken
o Kan klassieke banktaken verrichten, maar ze zal zich hoofdzakelijk toeleggen op
effectenverrichtingen en vermogensbeheer
o Beursvennootschappen moeten aan dezelfde voorwaarden voldoen als de effectenbanken
o Bij beursvennootschappen is er een verplichte segregatie van de wachtgelden van de
cliënten, die moeten worden gestort bij een erkende kredietinstelling
o Effectenbank is een KI die voornamelijk gecreëerd werd opdat beursvennootschappen
gemakkelijk zouden kunnen overstappen naar het statuut van KI, maar de rubriek heeft niet
veel succes want het kent maar twee instellingen
1.1.4 Kredietinstellingen in cijfers
1) Fortis
2) KBC
3) Belfius
4) ING
1.2 Participatiemaatschappijen
- participeren in ondernemingen
- ze verschaffen aandelenkapitaal of risicokapitaal
- in tegenstelling tot particulieren kopen ze grote hoeveelheden aandelen en zijn ze de
referentieaandeelhouder(s) van de onderneming
,Twee indelingen: investeringsbanken en holdings
1.2.1 investeringsbanken (-fondsen) of zakenbanken
- leggen zich toe op corporate banking, maar hun activiteiten kunnen sterk van elkaar verschillen
- mikken vooral op het nemen van minderheidsparticipaties om dan later het aandelenpakket te
verkopen en een meerwaarde te realiseren
- treden vaak op als leiders van uitgiftesyndicaten, vaste overnemers, consultants bij
overnamebiedingen, fusies en herstructureringen en begeleiders bij beursintroducties
- leveren vooral kapitaal voor ‘niet beursgenoteerde’ ondernemingen (= private equity) om nieuwe
producten en technologieën te ontwikkelen, om het werkkapitaal te verhogen, om overnames te
doen of om de balansstructuur van een bedrijf te vestigen
- leveren van ‘venture capital’, meestal via filiaal of fonds ( focust op nieuwe ondernemingen)
- werken met geld van externe leveranciers
- investeren in niet-beursgenoteerde bedrijven = private equity
- venture capital = investeren in nieuwe ondernemingen
- equity crodfunding: zelf in nieuwe ondernemingen investeren; 30 à 40% belastingbesparing;
particulier
Er zijn ook publieke investeringsmaatschappijen:
- De Federale Participatie – en investesteringsmaatschappij (FPIM)
- De Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV)
1.2.2 holdingsmaatschappijen of houdstermaatschappijen
- een maatschappij die uitsluitend aandelen van andere maatschappijen bezit en zelf geen
(operationele) activiteiten onderneemt.
- doel: controle over de bedrijven waarin hij participeert
- inkomsten van een holding bestaan uit meerwaarden op verkoop van participaties en uit
dividenden
- portefeuillemaatschappijen of financiële holdings
- investeringsholdings of industriële holdings
- controleholdings die mikken op meerderheidsparticipaties, al dan niet via piramidestructuur en/of
kruislingse participatie
- passieve holdings: bezit grote controleparticipaties die moeilijk te verkopen zijn zonder een sterke
waardevermindering te ondergaan. De liquiditeit is meestal kleiner dan die van de aandelen waaruit
de portefeuille bestaat
- actieve holdings: stapt frequent in en uit weinig liquide of zelfs niet-beursgenoteerde participaties
en beschikt doorgaans over een hoog cashniveau om snel te kunnen profiteren van opportuniteiten
1.3 beleggingsondernemingen
Giga-wet van 1990: “effectenmakelarij kan enkel nog door tussenkomst van een
beursvennootschap”
-> vervolledigen: wet van 6 april 1995: “beleggingsonderneming” =
onderneming waarvan het gewonde bedrijf bestaan uit het
beroepsmatig verrichten van beleggingsdiensten voor derden
Géén deposito’s en géén kredieten
KB van 27 april 2007: Omzetting MiFID-
richtlijn: 2 categorieën:
Beursvennootschappen: geleid door effectenmakelaars
Vennootschappen voor vermogensbeheer en beleggingsadvies
, Beschrijving:
- ontvangst, doorgeven en uitveren van beursorders, voor rekening van beleggers, maar ook het
samenbrengen van beleggers om transacties tot stand te brengen
- handelen voor eigen rekening in financiële instrumenten
- vermogensbeheer
- overname van emissies van financiële objecten en plaatsen van die uitgiften
Nevendiensten:
- in bewaring nemen van financiële instrumenten
- verhuur van safes
- kredietverlening om cliënten in staat te stellen om een transactie in financiële instrumenten te
verrichten
- beleggingsadviezen verstrekken
- deviezenverrichtingen uitvoeren
Deelgroepen:
- beursvennootschappen
- geleid door effectenmakelaars
- mogen enkel actief zijn in transacties in effecten en andere financiële instrumenten,
valutahandel en werkzaamheden die zich in het kader situeren of erbij aansluiten
- mogen geen gelddeposito’s ontvangen of krediet verlenen
- moeten geregistreerd zijn bij NBB
- vennootschappen voor vermogensbeheer en beleggingsadviezen
- uitvoeren van adviserend en discretionair vermogensbeheer
- mogen orders van cliënteel ontvangen, doorgeven en uitvoeren
- beschikken over vergunning van de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten
(FSMA)
1.4 institutionele beleggers
= een groep ondernemingen die uit professionele beweegredenen beleggen en waarvan de
hoofdfunctie erin bestaat de gelden die ze bij een groot aantal personen inzamelen, op lange termijn
te beleggen op de kapitaalmarkt
1.4.1 verzekeringsmaatschappijen
= dekken – tegen betaling van een premie – risico’s die de verzekerden lopen en gaan eventueel over
tot betalen van een schadevergoeding of tot uitkering van een bepaald bedrag.
= moeten een vergunning hebben bij de NBB
- behoren tot institutionele beleggers omdat ze hun reserves beleggen in aandelen en obligaties van
overheden en ondernemingen.
- levensverzekeraars zijn grote beleggers omdat hun producten enorme reserves vereisen: er zijn
verschillende soorten levensverzekeringen maar er wordt bij leven en/of overlijden een kapitaal
uitgekeerd
verzekeringen
DEEL 1: BANKEN
H1: het Belgisch financiewezen
1. Financiële sector in brede zin
Bestaat uit:
- iedere instelling die beroep doet op het spaarwezen
- zorgt voor de financiering van de ondernemingen
- fungeert als tussenpersoon tussen het sparwezen en de kredietnemers
Deze zeer brede definitie zorgt ervoor dat er ettelijke instellingen behoren tot de financiële sector
1.1 kredietinstellingen
Belangrijkste categorie van de financiële sector
1.1.1 omschrijving
Een onderneming waarvan de werkzaamheden bestaan uit:
- in ontvangst nemen van gelddeposito’s en andere terugbetaalbare gelden
- verstrekken van leningen, inclusief consumentenkrediet, hypothecair krediet, factoring en
financiering van handelstransacties (inclusief forfaitering)
Andere activiteiten:
- leasing
- betalingsverichtingen
- uitgifte en beheer van betaalmiddelen
- verlenen van garanties en stellen van borgtochten
- transacties voor eigen rekening of voor klanten met betrekking tot geldmarktinstrumenten,
valuta’s, futures en opties, swaps en effecten
- deelneming aan effectenmissies
- bemiddeling op de interbankenmarkt
- vermogensbeheer en bellegingsadvies
- bewaargeving van effecten
- commerciële inlichtingen
- verhuur van safes
- uitgeven van betaalinstrumenten in de vorm van elektronisch geld
Volgende instellingen vallen niet onder de financiële kredietinstellingen
- NBB
- ECB
- Bpost
- de ondernemingen die kapitalisatieverrichtingen uitvoeren
1.1.2 functies
- financiële intermediatie
- beheer betalingssystemen
- aanbieden van financiële diensten
,1.1.3 register van de NBB
Om in België actief te zijn, moet een KI beschikken over een vergunning en geregistreerd zijn op de
lijst van kredietinstellingen bij de NBB. Ze maakt bij de KI met vergunning in België een onderscheid
tussen:
- KI naar Belgisch recht
- bijkantoren in België van KI die ressorteren onder een Staat die geen lid is van de Europese
Economische Ruimte (vb. bank of India; JPMorgan, chase bank (VS)
Bij de KI naar Belgische recht maakt de NBB een onderscheid tussen:
- banken
o Grootste groep op de lijst van KI
o Grote banken met een uitgebreid net van filialen en agentschappen, waardoor ze goed
bereikbaar zijn voor het publiek (vb. fortis, kbc, ing, belfius)
o Regionale en/of gespecialiseerde banken, die lokaal een grote invloed uitoefenen en/of door
hun specialisatie bekendheid verworven hebben (vb. bank delen)
o Kleine banken met een gering aantal vestigingen en met beperkt (meestal ook)
gespecialiseerd cliënteel (vb. bank nagelmackers)
o Traditionele banken investeren in meerdere distributiekanalen waaruit de klant kan kiezen
(kantorennet, online, makelaars…)
o Online banken zijn banken zonder kantorennet die het internet als exclusief distributiekanaal
kiezen en daardoor minder kosten hebben dan de traditionele banken
- spaarbanken
o Vijf spaarbanken in België (argenta is de grootste)
o Hoofdactiviteit bestaat uit het verstrekken van hypothecaire leningen
o T.o.v. banken hebben ze meer cliëntendeposito’s en geven ze krediet aan de particuliere
sector
- effectenbanken
o Kan klassieke banktaken verrichten, maar ze zal zich hoofdzakelijk toeleggen op
effectenverrichtingen en vermogensbeheer
o Beursvennootschappen moeten aan dezelfde voorwaarden voldoen als de effectenbanken
o Bij beursvennootschappen is er een verplichte segregatie van de wachtgelden van de
cliënten, die moeten worden gestort bij een erkende kredietinstelling
o Effectenbank is een KI die voornamelijk gecreëerd werd opdat beursvennootschappen
gemakkelijk zouden kunnen overstappen naar het statuut van KI, maar de rubriek heeft niet
veel succes want het kent maar twee instellingen
1.1.4 Kredietinstellingen in cijfers
1) Fortis
2) KBC
3) Belfius
4) ING
1.2 Participatiemaatschappijen
- participeren in ondernemingen
- ze verschaffen aandelenkapitaal of risicokapitaal
- in tegenstelling tot particulieren kopen ze grote hoeveelheden aandelen en zijn ze de
referentieaandeelhouder(s) van de onderneming
,Twee indelingen: investeringsbanken en holdings
1.2.1 investeringsbanken (-fondsen) of zakenbanken
- leggen zich toe op corporate banking, maar hun activiteiten kunnen sterk van elkaar verschillen
- mikken vooral op het nemen van minderheidsparticipaties om dan later het aandelenpakket te
verkopen en een meerwaarde te realiseren
- treden vaak op als leiders van uitgiftesyndicaten, vaste overnemers, consultants bij
overnamebiedingen, fusies en herstructureringen en begeleiders bij beursintroducties
- leveren vooral kapitaal voor ‘niet beursgenoteerde’ ondernemingen (= private equity) om nieuwe
producten en technologieën te ontwikkelen, om het werkkapitaal te verhogen, om overnames te
doen of om de balansstructuur van een bedrijf te vestigen
- leveren van ‘venture capital’, meestal via filiaal of fonds ( focust op nieuwe ondernemingen)
- werken met geld van externe leveranciers
- investeren in niet-beursgenoteerde bedrijven = private equity
- venture capital = investeren in nieuwe ondernemingen
- equity crodfunding: zelf in nieuwe ondernemingen investeren; 30 à 40% belastingbesparing;
particulier
Er zijn ook publieke investeringsmaatschappijen:
- De Federale Participatie – en investesteringsmaatschappij (FPIM)
- De Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV)
1.2.2 holdingsmaatschappijen of houdstermaatschappijen
- een maatschappij die uitsluitend aandelen van andere maatschappijen bezit en zelf geen
(operationele) activiteiten onderneemt.
- doel: controle over de bedrijven waarin hij participeert
- inkomsten van een holding bestaan uit meerwaarden op verkoop van participaties en uit
dividenden
- portefeuillemaatschappijen of financiële holdings
- investeringsholdings of industriële holdings
- controleholdings die mikken op meerderheidsparticipaties, al dan niet via piramidestructuur en/of
kruislingse participatie
- passieve holdings: bezit grote controleparticipaties die moeilijk te verkopen zijn zonder een sterke
waardevermindering te ondergaan. De liquiditeit is meestal kleiner dan die van de aandelen waaruit
de portefeuille bestaat
- actieve holdings: stapt frequent in en uit weinig liquide of zelfs niet-beursgenoteerde participaties
en beschikt doorgaans over een hoog cashniveau om snel te kunnen profiteren van opportuniteiten
1.3 beleggingsondernemingen
Giga-wet van 1990: “effectenmakelarij kan enkel nog door tussenkomst van een
beursvennootschap”
-> vervolledigen: wet van 6 april 1995: “beleggingsonderneming” =
onderneming waarvan het gewonde bedrijf bestaan uit het
beroepsmatig verrichten van beleggingsdiensten voor derden
Géén deposito’s en géén kredieten
KB van 27 april 2007: Omzetting MiFID-
richtlijn: 2 categorieën:
Beursvennootschappen: geleid door effectenmakelaars
Vennootschappen voor vermogensbeheer en beleggingsadvies
, Beschrijving:
- ontvangst, doorgeven en uitveren van beursorders, voor rekening van beleggers, maar ook het
samenbrengen van beleggers om transacties tot stand te brengen
- handelen voor eigen rekening in financiële instrumenten
- vermogensbeheer
- overname van emissies van financiële objecten en plaatsen van die uitgiften
Nevendiensten:
- in bewaring nemen van financiële instrumenten
- verhuur van safes
- kredietverlening om cliënten in staat te stellen om een transactie in financiële instrumenten te
verrichten
- beleggingsadviezen verstrekken
- deviezenverrichtingen uitvoeren
Deelgroepen:
- beursvennootschappen
- geleid door effectenmakelaars
- mogen enkel actief zijn in transacties in effecten en andere financiële instrumenten,
valutahandel en werkzaamheden die zich in het kader situeren of erbij aansluiten
- mogen geen gelddeposito’s ontvangen of krediet verlenen
- moeten geregistreerd zijn bij NBB
- vennootschappen voor vermogensbeheer en beleggingsadviezen
- uitvoeren van adviserend en discretionair vermogensbeheer
- mogen orders van cliënteel ontvangen, doorgeven en uitvoeren
- beschikken over vergunning van de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten
(FSMA)
1.4 institutionele beleggers
= een groep ondernemingen die uit professionele beweegredenen beleggen en waarvan de
hoofdfunctie erin bestaat de gelden die ze bij een groot aantal personen inzamelen, op lange termijn
te beleggen op de kapitaalmarkt
1.4.1 verzekeringsmaatschappijen
= dekken – tegen betaling van een premie – risico’s die de verzekerden lopen en gaan eventueel over
tot betalen van een schadevergoeding of tot uitkering van een bepaald bedrag.
= moeten een vergunning hebben bij de NBB
- behoren tot institutionele beleggers omdat ze hun reserves beleggen in aandelen en obligaties van
overheden en ondernemingen.
- levensverzekeraars zijn grote beleggers omdat hun producten enorme reserves vereisen: er zijn
verschillende soorten levensverzekeringen maar er wordt bij leven en/of overlijden een kapitaal
uitgekeerd
