Familiaal Vermogensrecht:
Oefeningen
Inhoudsopgave
Thema 1. Huwelijksvoordelen................................................................................. 2
1. Gevolgen in geval van samenloop tussen gemeenschappelijke en niet-
gemeenschappelijke kinderen (zie Gent 7 september 2023)..............................2
Huwelijksvoordelen bij scheiding van goederen..................................................3
Toepassing: verrekenbedingen (art. 2.3.65 tot 2.3.77 BW)..............................3
Thema 2. Verrekenbedingen................................................................................... 5
Voorbeelden van waardering van het aanvangsvermogen volgens het Duits,
Frans, Belgisch recht en volgens het FDV............................................................5
Thema 6. Wettelijk toegekend opvolgend vruchtgebruik.......................................8
I. Het WTOV en de inbrengplicht van kinderen....................................................8
Cijfervoorbeelden van de drie inbrengtechnieken............................................8
Voorbeelden van het effect van het erfrechtelijk vruchtgebruik op de
inbrengplicht van de kinderen........................................................................12
II. Het WTOV en de reserve van de kinderen.....................................................19
III. Het WTOV en de reserve van de langstlevende echtgenote.........................21
Thema 7. Rechten van onterfde kinderen............................................................26
Cijfvervoorbeelden............................................................................................ 26
Thema 11. Vermogensplanning tussen echtgenoten............................................30
Fiscale behandeling van een verblijvingsbeding (rn. 69)...................................30
Voorbeeldexamenvragen...................................................................................... 35
1
,Thema 1. Huwelijksvoordelen
Documentatie:
H. Casman en A.-L. Verbeke, “Huwelijksvoordelen” in J. Bael en R.
Barbaix (eds.), Het familiaal vermogensrecht na de codificatie - XLIXe
Postuniversitaire Cyclus Willy Delva, Mechelen, Kluwer, 2024, 1-52;
Gent 7 september 2023, nr. 2022/FA/120;
GwH 10 juli 2019, nr. 109/2019.
1. Gevolgen in geval van samenloop tussen
gemeenschappelijke en niet-gemeenschappelijke
kinderen (zie Gent 7 september 2023)
Situatie: A en B trouwen onder gemeenschapsstelsel op 1 september 2018. A
brengt goed in (waarde: 50). Er wordt een verblijvingsbeding op het
gemeenschappelijk vermogen bedongen.
A doet tijdens zijn leven een schenking aan derde C van 20 (geïndexeerd 26).
A overlijdt op 1 september 2024. Het ingebrachte goed is dan 60 waard, de rest
van het gemeenschappelijk vermogen bedraagt 200. A heeft nog eigen goederen
ter waarde van 20. A heeft één kind uit een vorige relatie (X) en één kind samen
met B (Y).
Vereffen en verdeel de nalatenschap van A.
GV : (200 + 60) 260 => verblijvingsbeding => alles voor B
EV : 20
Schenking : 26
GK (Y) NGK (X)
Rekenboedel : Rekenboedel : 20 + 26
EV : 20
+ Schenking aan derde : 26
Inbreng van 60 : niet aanwinsten Inbreng van 60 : niet aanwinsten =
200 : aanwinsten Onvolkomen huwelijksvoordeel
Dus 230 = Volkomen 200 : aanwinsten
huwelijksvoordeel Dus 100 = Volkomen
30 = Onvolkomen huwelijksvoordeel huwelijksvoordeel
(helft van niet aanwinsten) 100 = Onvolkomen huwelijksvoordeel
(helft van aanwinsten)
Dus RB : 20 + 26 + 30 = 76 Dus RB : 20 + 26 + 100 + 60 = 206
Globale reserve = 38 Globale reserve = 103
Beschikbaar deel= 38 Beschikbaar deel= 103
Schenkingen
Globale reserve: Beschikbaar deel: Globale reserve: Beschikbaar deel:
38 38 103 103
- 30 - 160
- 26 = -57 (Hvoordeel*)
= - 18 (inkorting EN nog - 26
aan 3de)
2
, Inkorting: 26 bij derde
57 bij LLE
*volgorde? Eerst de oudste, wat is het moment van een schenking ? datum van
schenking MAAR voor het hvoordeel is het Hcontract
**waardering van de inbreng (Hvoordeel) op welk moment? Wanneer je het
voordeel “voelt”, voor een inbreng op het moment van het contract/voor een
verblijvingsbeding op het ogenblik van overlijden.
Omdat er twee kinderen zijn, zullen de uiteindelijke individuele
inkortingsvorderingen eigenlijk maar de helft bedragen van de cijfers die we
hebben bepaald. De individueel bepaalde reserve ten aanzien van elk kind is
namelijk gelijk aan de helft van de afzonderlijk bepaalde globale reserve,
aangezien ze met twee kinderen zijn. Kind X heeft met andere woorden recht op
51,5 (de helft van 103); kind Y heeft recht op 19 (de helft van 38). Kind X kan 10
bestaande goederen nemen, kan de schenking aan C inkorten voor 13 (1/2 van
26), en kan de schenking aan B inkorten voor 28,5 (1/2 van 57). Kind Y kan ook
10 bestaande goederen nemen, en kan de schenking aan C inkorten voor 9 (1/2
van 18). Op die manier komt elk kind aan hun individueel bepaalde reserve.
De schenking aan C wordt in totaal ingekort voor 22 van de geïndexeerde waarde
van 26. B kan het volledig gemeenschappelijk vermogen behouden met aftrek
van de inkorting van 28,5, dus 260 – 28,5 = 231,5. De LLE kan eveneens
vruchtgebruik uitoefenen op de bestaande goederen.
Het volstaat uiteraard dat je voor het examen weet dat de rekenboedel, reserve
en beschikbaar deel, en inkortingsvordering in deze situatie afzonderlijk wordt
berekend. De hierboven toegelichte verdere stappen behoren niet tot de leerstof.
Huwelijksvoordelen bij scheiding van goederen
Toepassing: verrekenbedingen (art. 2.3.65 tot 2.3.77 BW)
1. A heeft 500 aanwinsten en 100 niet-aanwinsten. B heeft 100
aanwinsten en 200 niet-aanwinsten. Conventioneel verrekenbeding op
alle aanwinsten met verrekensleutel 100/0 tvv langstlevende
echtgenoot. A overlijdt. Hij laat één niet-gemeenschappelijk kind na.
A B
A: 500 A: 100
NA: 100 NA: 200
= 600 = 300
B verkrijgt 500
= 800:
200 (onvolkomen)
300 (onvolkomen)
200 (volkomen)
100 (volkomen)
3
, Wat is t.a.v. het kind het (on)volkomen huwelijksvoordeel?
Bij niet gemeenschappelijk kinderen is het plafond de helft van de aanwinsten
- 1° aanwinsten binnen de verrekening vordering
- De helt is een voordeel, dus 250 is het plafond
- 2° aanwinsten globaal gekeken
- Globale aanwinsten = 600, plafond = 300
Door de verdeelsleutel van 0/100 verkrijgt B 500 waar 200 volkomen et 300
onvolkomen zijn
Wat bij gemeenschappelijk kinderen?
B verkrijgt 500
= 800:
200 (onvolkomen)
300 (volkomen)
200 (volkomen)
100 (volkomen)
=> Dan is heel de verrekening vordering een volkomen huwelijksvoordeel
2. A heeft 100 aanwinsten en 300 niet-aanwinsten. B heeft 200
aanwinsten en 0 niet-aanwinsten. Conventioneel verrekenbeding op alle
aanwinsten en alle niet-aanwinsten met verrekensleutel 100/0 tvv
langstlevende. A overlijdt. Hij laat één gemeenschappelijk kind na.
A B
A: 100 A: 200
NA: 300 NA: 0
= 400 = 200
B verkrijgt 400
=> 600:
150 (onvolkomen)
150 (volkomen)
100 (volkomen)
200 (volkomen)
B verkrijgt 100 (= volkomen huwelijksvoordeel) en 300 (waarvan 150 volkomen
en 150 onvolkomen huwelijksvoordeel)
Plafond : helft van de niet aanwinsten, 150.
Wat als niet gemeenschappelijk kind? Plafond : helft van de aanwinsten
B verkrijgt 400
=> 600:
300 (onvolkomen)
100 (onvolkomen)
50 (onvolkomen)
150 (volkomen)
4
Oefeningen
Inhoudsopgave
Thema 1. Huwelijksvoordelen................................................................................. 2
1. Gevolgen in geval van samenloop tussen gemeenschappelijke en niet-
gemeenschappelijke kinderen (zie Gent 7 september 2023)..............................2
Huwelijksvoordelen bij scheiding van goederen..................................................3
Toepassing: verrekenbedingen (art. 2.3.65 tot 2.3.77 BW)..............................3
Thema 2. Verrekenbedingen................................................................................... 5
Voorbeelden van waardering van het aanvangsvermogen volgens het Duits,
Frans, Belgisch recht en volgens het FDV............................................................5
Thema 6. Wettelijk toegekend opvolgend vruchtgebruik.......................................8
I. Het WTOV en de inbrengplicht van kinderen....................................................8
Cijfervoorbeelden van de drie inbrengtechnieken............................................8
Voorbeelden van het effect van het erfrechtelijk vruchtgebruik op de
inbrengplicht van de kinderen........................................................................12
II. Het WTOV en de reserve van de kinderen.....................................................19
III. Het WTOV en de reserve van de langstlevende echtgenote.........................21
Thema 7. Rechten van onterfde kinderen............................................................26
Cijfvervoorbeelden............................................................................................ 26
Thema 11. Vermogensplanning tussen echtgenoten............................................30
Fiscale behandeling van een verblijvingsbeding (rn. 69)...................................30
Voorbeeldexamenvragen...................................................................................... 35
1
,Thema 1. Huwelijksvoordelen
Documentatie:
H. Casman en A.-L. Verbeke, “Huwelijksvoordelen” in J. Bael en R.
Barbaix (eds.), Het familiaal vermogensrecht na de codificatie - XLIXe
Postuniversitaire Cyclus Willy Delva, Mechelen, Kluwer, 2024, 1-52;
Gent 7 september 2023, nr. 2022/FA/120;
GwH 10 juli 2019, nr. 109/2019.
1. Gevolgen in geval van samenloop tussen
gemeenschappelijke en niet-gemeenschappelijke
kinderen (zie Gent 7 september 2023)
Situatie: A en B trouwen onder gemeenschapsstelsel op 1 september 2018. A
brengt goed in (waarde: 50). Er wordt een verblijvingsbeding op het
gemeenschappelijk vermogen bedongen.
A doet tijdens zijn leven een schenking aan derde C van 20 (geïndexeerd 26).
A overlijdt op 1 september 2024. Het ingebrachte goed is dan 60 waard, de rest
van het gemeenschappelijk vermogen bedraagt 200. A heeft nog eigen goederen
ter waarde van 20. A heeft één kind uit een vorige relatie (X) en één kind samen
met B (Y).
Vereffen en verdeel de nalatenschap van A.
GV : (200 + 60) 260 => verblijvingsbeding => alles voor B
EV : 20
Schenking : 26
GK (Y) NGK (X)
Rekenboedel : Rekenboedel : 20 + 26
EV : 20
+ Schenking aan derde : 26
Inbreng van 60 : niet aanwinsten Inbreng van 60 : niet aanwinsten =
200 : aanwinsten Onvolkomen huwelijksvoordeel
Dus 230 = Volkomen 200 : aanwinsten
huwelijksvoordeel Dus 100 = Volkomen
30 = Onvolkomen huwelijksvoordeel huwelijksvoordeel
(helft van niet aanwinsten) 100 = Onvolkomen huwelijksvoordeel
(helft van aanwinsten)
Dus RB : 20 + 26 + 30 = 76 Dus RB : 20 + 26 + 100 + 60 = 206
Globale reserve = 38 Globale reserve = 103
Beschikbaar deel= 38 Beschikbaar deel= 103
Schenkingen
Globale reserve: Beschikbaar deel: Globale reserve: Beschikbaar deel:
38 38 103 103
- 30 - 160
- 26 = -57 (Hvoordeel*)
= - 18 (inkorting EN nog - 26
aan 3de)
2
, Inkorting: 26 bij derde
57 bij LLE
*volgorde? Eerst de oudste, wat is het moment van een schenking ? datum van
schenking MAAR voor het hvoordeel is het Hcontract
**waardering van de inbreng (Hvoordeel) op welk moment? Wanneer je het
voordeel “voelt”, voor een inbreng op het moment van het contract/voor een
verblijvingsbeding op het ogenblik van overlijden.
Omdat er twee kinderen zijn, zullen de uiteindelijke individuele
inkortingsvorderingen eigenlijk maar de helft bedragen van de cijfers die we
hebben bepaald. De individueel bepaalde reserve ten aanzien van elk kind is
namelijk gelijk aan de helft van de afzonderlijk bepaalde globale reserve,
aangezien ze met twee kinderen zijn. Kind X heeft met andere woorden recht op
51,5 (de helft van 103); kind Y heeft recht op 19 (de helft van 38). Kind X kan 10
bestaande goederen nemen, kan de schenking aan C inkorten voor 13 (1/2 van
26), en kan de schenking aan B inkorten voor 28,5 (1/2 van 57). Kind Y kan ook
10 bestaande goederen nemen, en kan de schenking aan C inkorten voor 9 (1/2
van 18). Op die manier komt elk kind aan hun individueel bepaalde reserve.
De schenking aan C wordt in totaal ingekort voor 22 van de geïndexeerde waarde
van 26. B kan het volledig gemeenschappelijk vermogen behouden met aftrek
van de inkorting van 28,5, dus 260 – 28,5 = 231,5. De LLE kan eveneens
vruchtgebruik uitoefenen op de bestaande goederen.
Het volstaat uiteraard dat je voor het examen weet dat de rekenboedel, reserve
en beschikbaar deel, en inkortingsvordering in deze situatie afzonderlijk wordt
berekend. De hierboven toegelichte verdere stappen behoren niet tot de leerstof.
Huwelijksvoordelen bij scheiding van goederen
Toepassing: verrekenbedingen (art. 2.3.65 tot 2.3.77 BW)
1. A heeft 500 aanwinsten en 100 niet-aanwinsten. B heeft 100
aanwinsten en 200 niet-aanwinsten. Conventioneel verrekenbeding op
alle aanwinsten met verrekensleutel 100/0 tvv langstlevende
echtgenoot. A overlijdt. Hij laat één niet-gemeenschappelijk kind na.
A B
A: 500 A: 100
NA: 100 NA: 200
= 600 = 300
B verkrijgt 500
= 800:
200 (onvolkomen)
300 (onvolkomen)
200 (volkomen)
100 (volkomen)
3
, Wat is t.a.v. het kind het (on)volkomen huwelijksvoordeel?
Bij niet gemeenschappelijk kinderen is het plafond de helft van de aanwinsten
- 1° aanwinsten binnen de verrekening vordering
- De helt is een voordeel, dus 250 is het plafond
- 2° aanwinsten globaal gekeken
- Globale aanwinsten = 600, plafond = 300
Door de verdeelsleutel van 0/100 verkrijgt B 500 waar 200 volkomen et 300
onvolkomen zijn
Wat bij gemeenschappelijk kinderen?
B verkrijgt 500
= 800:
200 (onvolkomen)
300 (volkomen)
200 (volkomen)
100 (volkomen)
=> Dan is heel de verrekening vordering een volkomen huwelijksvoordeel
2. A heeft 100 aanwinsten en 300 niet-aanwinsten. B heeft 200
aanwinsten en 0 niet-aanwinsten. Conventioneel verrekenbeding op alle
aanwinsten en alle niet-aanwinsten met verrekensleutel 100/0 tvv
langstlevende. A overlijdt. Hij laat één gemeenschappelijk kind na.
A B
A: 100 A: 200
NA: 300 NA: 0
= 400 = 200
B verkrijgt 400
=> 600:
150 (onvolkomen)
150 (volkomen)
100 (volkomen)
200 (volkomen)
B verkrijgt 100 (= volkomen huwelijksvoordeel) en 300 (waarvan 150 volkomen
en 150 onvolkomen huwelijksvoordeel)
Plafond : helft van de niet aanwinsten, 150.
Wat als niet gemeenschappelijk kind? Plafond : helft van de aanwinsten
B verkrijgt 400
=> 600:
300 (onvolkomen)
100 (onvolkomen)
50 (onvolkomen)
150 (volkomen)
4
