H7 Evolutie
§7.1 Ontstaan van de mens
Schepping en evolutietheorieën
Creationisme: het geloof in een bovennatuurlijke schepper. Bepaalt het westerse denkbeeld over
het ontstaan van het leven tot in de 18e eeuw. Het creationisme sloot het denken over evolutie uit.
Verschillende stromingen binnen creationisme.
- De schepping is een waargebeurde eenmalige gebeurtenis geweest.
- De schepping is een metafoor voor een natuurlijk proces.
- De schepping heeft de basis gelegd voor het ontstaan van verschillende levensvormen.
De Franse natuuronderzoeker Cuvier, grondlegger van de paleontologie; wetenschap die
fossielen bestudeert, kwam met een aangepast scheppingsverhaal. De catastrofetheorie houdt in
dat een grote natuurramp de oorzaak was dat alle levende organismen in het getroffen gebied
stierven. Bij de nieuwe schepping kwamen er nieuwe soorten organismen.
Franse natuuronderzoeker en paleontoloog De Lamarck kwam in 1809 met de eerste
evolutietheorie die verklaarde hoe soorten veranderen en nieuwe soorten ontstaan. Hij bedacht
dat organismen individueel kunnen veranderen. Aanpassingen tijdens het leven zouden worden
doorgegeven aan nakomelingen. (Giraffe-theorie)
Engels natuuronderzoekers Darwin en Wallace kwamen in 1859 met een andere evolutietheorie,
met als uitgangspunten dat in een populatie individuen verschillen in eigenschappen en de
leefomgeving een selectiedruk uitoefent op overlevingskans.
- ‘The struggle for life’: organismen die beter zijn aangepast aan leefomgeving leven langer
en krijgen meer nakomelingen.
- ‘The survival of the fittest’: organismen die via mutatie beter zijn aangepast leven het
langst en krijgen meeste nakomelingen met dezelfde eigenschap.
Wetenschappelijke ontdekkingen (zoals mutaties) vullen de evolutietheorie van Darwin aan tot
neodarwinistische theorie.
Theorieën over de evolutie van de mens
Veel informatie over de evolutie van de mens halen wetenschappers uit het vergelijken van de
schedels en skeletbouw van de eerste mensachtigen. Die geven informatie over het
hersenvolume, de leefwijze en het voedsel dat ze gebruiken.
Het begon in Afrika
De ‘out of Africa’-hypothese verklaart de oorsprong van de mens uit Afrika. Wetenschappers
hebben het DNA van veel bevolkingsgroepen vergeleken, om informatie te krijgen over hoe de
mens de aarde gekoloniseerd heeft. Hierdoor leiden ze de migratiepatronen af waarmee hun
voorouders de wereld bevolkt hebben. Via DNA op Y-chromosoom leiden ze de herkomst af van
de gemeenschappelijke mannelijke voorouders en via mitochondriaal DNA leiden ze de herkomst
af van de gemeenschappelijke vrouwelijke voorouder.
§7.2 Ontstaan van nieuwe soorten
De omgeving selecteren
In elke omgeving voeren organismen een dagelijkse strijd om te overleven. De omgeving oefent
een selectiedruk uit op de overlevingskansen van individuen. Individuen met eigenschappen die
gunstig zijn bij die selectiedruk, hebben betere kansen op overleving. Variatie in eigenschappen
tussen soortgenoten is een belangrijke voorwaarde bij natuurlijke selectie. Na Darwin ontdekten
wetenschappers dat mutaties in het DNA en recombinatie van erfelijk materiaal door
geslachtelijke voortplanting voor een grote variatie zorgen.
§7.1 Ontstaan van de mens
Schepping en evolutietheorieën
Creationisme: het geloof in een bovennatuurlijke schepper. Bepaalt het westerse denkbeeld over
het ontstaan van het leven tot in de 18e eeuw. Het creationisme sloot het denken over evolutie uit.
Verschillende stromingen binnen creationisme.
- De schepping is een waargebeurde eenmalige gebeurtenis geweest.
- De schepping is een metafoor voor een natuurlijk proces.
- De schepping heeft de basis gelegd voor het ontstaan van verschillende levensvormen.
De Franse natuuronderzoeker Cuvier, grondlegger van de paleontologie; wetenschap die
fossielen bestudeert, kwam met een aangepast scheppingsverhaal. De catastrofetheorie houdt in
dat een grote natuurramp de oorzaak was dat alle levende organismen in het getroffen gebied
stierven. Bij de nieuwe schepping kwamen er nieuwe soorten organismen.
Franse natuuronderzoeker en paleontoloog De Lamarck kwam in 1809 met de eerste
evolutietheorie die verklaarde hoe soorten veranderen en nieuwe soorten ontstaan. Hij bedacht
dat organismen individueel kunnen veranderen. Aanpassingen tijdens het leven zouden worden
doorgegeven aan nakomelingen. (Giraffe-theorie)
Engels natuuronderzoekers Darwin en Wallace kwamen in 1859 met een andere evolutietheorie,
met als uitgangspunten dat in een populatie individuen verschillen in eigenschappen en de
leefomgeving een selectiedruk uitoefent op overlevingskans.
- ‘The struggle for life’: organismen die beter zijn aangepast aan leefomgeving leven langer
en krijgen meer nakomelingen.
- ‘The survival of the fittest’: organismen die via mutatie beter zijn aangepast leven het
langst en krijgen meeste nakomelingen met dezelfde eigenschap.
Wetenschappelijke ontdekkingen (zoals mutaties) vullen de evolutietheorie van Darwin aan tot
neodarwinistische theorie.
Theorieën over de evolutie van de mens
Veel informatie over de evolutie van de mens halen wetenschappers uit het vergelijken van de
schedels en skeletbouw van de eerste mensachtigen. Die geven informatie over het
hersenvolume, de leefwijze en het voedsel dat ze gebruiken.
Het begon in Afrika
De ‘out of Africa’-hypothese verklaart de oorsprong van de mens uit Afrika. Wetenschappers
hebben het DNA van veel bevolkingsgroepen vergeleken, om informatie te krijgen over hoe de
mens de aarde gekoloniseerd heeft. Hierdoor leiden ze de migratiepatronen af waarmee hun
voorouders de wereld bevolkt hebben. Via DNA op Y-chromosoom leiden ze de herkomst af van
de gemeenschappelijke mannelijke voorouders en via mitochondriaal DNA leiden ze de herkomst
af van de gemeenschappelijke vrouwelijke voorouder.
§7.2 Ontstaan van nieuwe soorten
De omgeving selecteren
In elke omgeving voeren organismen een dagelijkse strijd om te overleven. De omgeving oefent
een selectiedruk uit op de overlevingskansen van individuen. Individuen met eigenschappen die
gunstig zijn bij die selectiedruk, hebben betere kansen op overleving. Variatie in eigenschappen
tussen soortgenoten is een belangrijke voorwaarde bij natuurlijke selectie. Na Darwin ontdekten
wetenschappers dat mutaties in het DNA en recombinatie van erfelijk materiaal door
geslachtelijke voortplanting voor een grote variatie zorgen.
