Samenvatting Systeemgericht werken
Bestaat het gezin......................................................................2
Verschillende lenzen........................................................................2
Systemische bril........................................................................ 3
Geschiedenis...................................................................................3
Systemische uitgangspunten............................................................3
Hulpverlenen een persoonlijk vak...............................................5
6 contexten die HV’er beïnvloeden....................................................5
Zo gaat het niet langer..............................................................6
Andere tijden, andere mensen, andere problemen.............................6
Hulpvragen......................................................................................6
Weg naar HV....................................................................................6
Kennismaken: start v werkrelatie...............................................7
Context v hulpvraag.........................................................................7
Materiële en fysieke omgeving.........................................................8
Werkkader.......................................................................................8
Ruimte om te spreken......................................................................8
In kader brengen.......................................................................8
Wat is er aan de hand?.....................................................................8
Wat brengt jullie hier? Welke zijn de aarzelingen?..............................9
Wat zijn de effecten v problemen op jullie relaties?............................9
Wat zijn relevante relationele en familiale contexten?.......................9
Wat zijn mogelijke culturele en maatschappelijke invloeden?.............9
Wat loopt/liep er goed?...................................................................10
Wat zouden jullie willen?................................................................10
Wat gaan we nu doen?....................................................................10
Besluit: systemische diagnostiek....................................................10
Positionering v HV’er...............................................................11
Positionering.................................................................................11
Druk op positionering.....................................................................11
Spreken: met wie....................................................................12
Setting..........................................................................................12
Spreken met individuen.................................................................12
1
, Spreken met koppels......................................................................12
Spreken met ouders.......................................................................13
Groepen en netwerken...................................................................14
Settingkeuze en settingwissel.........................................................14
Individuele kwetsbaarheid in context.......................................15
Kwetsbaarheden VS stoornissen.....................................................15
Individuele diagnoses.....................................................................15
Wisselwerking individuele kwetsbaarheid en context.......................15
Leidraad voor contextualiseren.......................................................15
Relationele effecten.......................................................................16
Betrekken v familieleden en partner...............................................16
Patronen in HV...............................................................................17
Omgaan met verschillen in teams...................................................18
Meervoudige complexe problematiek........................................18
HV’ers onder druk..........................................................................18
Hoe positioneer ik mij?...................................................................18
Hoe veilig is de situatie en hoe werk ik aan meer veiligheid?............19
Wie betrek ik bij HV?......................................................................19
Hoe blijf ik reflectief?.....................................................................19
Systemische HV’ers in actie.....................................................20
Herkaderen en positief connoteren.................................................20
Vertragen en uitvergroten externaliseren........................................20
Visualiseren...................................................................................20
Non-verbale interventies en in beweging komen..............................20
Feedback en bijsturen....................................................................20
Bestaat het gezin
Verschillende lenzen
Perspectieven, ideeën over gezinnen en hun functioneren
2
, - Als je maar 1 lens hanteert, verlies je de complexiteit v gezinnen uit
het oog
Verschillende contexten hebben effect op gezinsrelaties
Systeem: meer dal optelsom v delen, ook interacties, relaties, circulaire
beïnvloeding
Sociologische lens: kijken naar grotere maatschappelijke kaders en
verbanden
Buitenstaandersperspectief: hoe buitenstaanders de familie beleven vanuit
hun relatie met hen
Familie zelf:
- Gezinsscripts: gedeelde verwachting over familierollen in contexten
- Familieverhalen
- Correctieve scripts: het anders doen dan het werd voor gedaan
Individuele perspectieven
- Mensen hebben meerdere identiteiten in verschillende contexten
(cultuur, gender, sociale klasse, werk, thuis, vrienden, hobby… )
- Identiteiten staan niet los van elkaar
- Verschillende betekenisgeving aan gedeelde ervaringen
Systemische bril
Cliënten functioneren in groot # sociale systemen > relatie, gezin,
werkplek, buurt…
Geschiedenis
2 inspiratiebronnen: praktijk en wetenschappelijk onderzoek
’60: HV als deskundige (families v psychiatrische patiënten uitnodigen –
onderzoek naar onderlinge communicatie)
’70 – ’80: aandacht voor sociale inbedding v families in systemen en
veelvormigheid v gezinssystemen
’90: HV neemt deel aan het systeem – aandacht voor dominante discours
Systemische uitgangspunten
Context en wisselwerkingen
- Zonder context hebben woorden en daden geen enkele betekenis >
ik ga (na ruzie) vs ik ga (als trein eraan komt)
- In iedere handeling en interactie resoneren vele contexten mee >
HV moet deze in het vizier houden
- Contextualiseren: die context naar voren halen die helpend is/die
andere kijkt binnen brengt
- Circulaire beïnvloedingspatronen: uitingen, gedrag en relaties
gekenmerkt door wederkerigheid
3
Bestaat het gezin......................................................................2
Verschillende lenzen........................................................................2
Systemische bril........................................................................ 3
Geschiedenis...................................................................................3
Systemische uitgangspunten............................................................3
Hulpverlenen een persoonlijk vak...............................................5
6 contexten die HV’er beïnvloeden....................................................5
Zo gaat het niet langer..............................................................6
Andere tijden, andere mensen, andere problemen.............................6
Hulpvragen......................................................................................6
Weg naar HV....................................................................................6
Kennismaken: start v werkrelatie...............................................7
Context v hulpvraag.........................................................................7
Materiële en fysieke omgeving.........................................................8
Werkkader.......................................................................................8
Ruimte om te spreken......................................................................8
In kader brengen.......................................................................8
Wat is er aan de hand?.....................................................................8
Wat brengt jullie hier? Welke zijn de aarzelingen?..............................9
Wat zijn de effecten v problemen op jullie relaties?............................9
Wat zijn relevante relationele en familiale contexten?.......................9
Wat zijn mogelijke culturele en maatschappelijke invloeden?.............9
Wat loopt/liep er goed?...................................................................10
Wat zouden jullie willen?................................................................10
Wat gaan we nu doen?....................................................................10
Besluit: systemische diagnostiek....................................................10
Positionering v HV’er...............................................................11
Positionering.................................................................................11
Druk op positionering.....................................................................11
Spreken: met wie....................................................................12
Setting..........................................................................................12
Spreken met individuen.................................................................12
1
, Spreken met koppels......................................................................12
Spreken met ouders.......................................................................13
Groepen en netwerken...................................................................14
Settingkeuze en settingwissel.........................................................14
Individuele kwetsbaarheid in context.......................................15
Kwetsbaarheden VS stoornissen.....................................................15
Individuele diagnoses.....................................................................15
Wisselwerking individuele kwetsbaarheid en context.......................15
Leidraad voor contextualiseren.......................................................15
Relationele effecten.......................................................................16
Betrekken v familieleden en partner...............................................16
Patronen in HV...............................................................................17
Omgaan met verschillen in teams...................................................18
Meervoudige complexe problematiek........................................18
HV’ers onder druk..........................................................................18
Hoe positioneer ik mij?...................................................................18
Hoe veilig is de situatie en hoe werk ik aan meer veiligheid?............19
Wie betrek ik bij HV?......................................................................19
Hoe blijf ik reflectief?.....................................................................19
Systemische HV’ers in actie.....................................................20
Herkaderen en positief connoteren.................................................20
Vertragen en uitvergroten externaliseren........................................20
Visualiseren...................................................................................20
Non-verbale interventies en in beweging komen..............................20
Feedback en bijsturen....................................................................20
Bestaat het gezin
Verschillende lenzen
Perspectieven, ideeën over gezinnen en hun functioneren
2
, - Als je maar 1 lens hanteert, verlies je de complexiteit v gezinnen uit
het oog
Verschillende contexten hebben effect op gezinsrelaties
Systeem: meer dal optelsom v delen, ook interacties, relaties, circulaire
beïnvloeding
Sociologische lens: kijken naar grotere maatschappelijke kaders en
verbanden
Buitenstaandersperspectief: hoe buitenstaanders de familie beleven vanuit
hun relatie met hen
Familie zelf:
- Gezinsscripts: gedeelde verwachting over familierollen in contexten
- Familieverhalen
- Correctieve scripts: het anders doen dan het werd voor gedaan
Individuele perspectieven
- Mensen hebben meerdere identiteiten in verschillende contexten
(cultuur, gender, sociale klasse, werk, thuis, vrienden, hobby… )
- Identiteiten staan niet los van elkaar
- Verschillende betekenisgeving aan gedeelde ervaringen
Systemische bril
Cliënten functioneren in groot # sociale systemen > relatie, gezin,
werkplek, buurt…
Geschiedenis
2 inspiratiebronnen: praktijk en wetenschappelijk onderzoek
’60: HV als deskundige (families v psychiatrische patiënten uitnodigen –
onderzoek naar onderlinge communicatie)
’70 – ’80: aandacht voor sociale inbedding v families in systemen en
veelvormigheid v gezinssystemen
’90: HV neemt deel aan het systeem – aandacht voor dominante discours
Systemische uitgangspunten
Context en wisselwerkingen
- Zonder context hebben woorden en daden geen enkele betekenis >
ik ga (na ruzie) vs ik ga (als trein eraan komt)
- In iedere handeling en interactie resoneren vele contexten mee >
HV moet deze in het vizier houden
- Contextualiseren: die context naar voren halen die helpend is/die
andere kijkt binnen brengt
- Circulaire beïnvloedingspatronen: uitingen, gedrag en relaties
gekenmerkt door wederkerigheid
3
