Personen- en familierecht
Definities:
Personenrecht
Het Personenrecht behandelt de persoonlijkheidsrechten die men kan doen gelden
op de fysieke, psychische en morele integriteit van zijn lichaam en persoonlijkheid.
Familierecht
Het Familierecht regelt de rechten die men kan uitoefenen met betrekking op het
leven in familieverband (recht om te huwen, te scheiden, ouder-kindrelatie, adoptie).
Familiaal vermogensrecht
Het Familiaal vermogensrecht regelt de vermogensrechtelijke vragen die rijzen in
familieverband. Het gaat vooral over huwelijksvermogensrecht (nl. wie is eigenaar
van welk goed) en erfrecht.
Rechtspersoonlijkheid
Rechtspersoonlijkheid is het geheel van rechten en plichten dat een natuurlijk
persoon of rechtspersoon heeft.
Bij een natuurlijk persoon is deze volledig, nl. alle rechten en plichten die er bestaan.
Een rechtspersoon heeft slechts rechtspersoonlijkheid in functie van het statutair
doel.
Retroactieve rechtspersoonlijkheid
Rechtspersoonlijkheid start voor een natuurlijke persoon in principe bij de geboorte
maar in functie van erfrecht kan de rechtspersoonlijkheid vroeger starten. Zo kan
een ongeboren kind erven op voorwaarde dat het levensvatbaar wordt geboren.
Orgaantheorie
Een rechtspersoon moet vertegenwoordigd worden in het handelsverkeer door zijn
organen. Voor een handelsvennootschap kan dit zijn de algemene vergadering van
aandeelhouders/vennoten, de raad van bestuur of zaakvoerder en de commissaris.
Bloedverwantschap
Bloedverwanten zijn personen die van elkaar of van een gemeenschappelijke
voorouder afstammen.
1
,Aanverwantschap
Aanverwanten zijn bloedverwanten van de echtgenoot of echtgenoten van
bloedverwanten.
De staat van een persoon
De staat van een persoon is het geheel van hoedanigheden en kenmerken die
iemand onderscheidt van een ander en die de juridische toestand in een familie en
breder in de maatschappij bepalen.
Handelingsbekwaamheid
Handelingsbekwaamheid is de mogelijkheid om de rechten en plichten die men
heeft (genotsbekwaamheid of rechtsbekwaamheid) ook effectief uit te oefenen.
Meerderjarigen hebben volledige handelingsbekwaamheid, minderjarigen zijn
beperkt handelingsbekwaam.
Daden van beschikking
Daden van beschikking over een onroerend goed zijn: verkoop, verhuur > 9 jaar,
wegschenken, hypothekeren en zakelijk gebruiksrecht toestaan.
Hoofdelijke aansprakelijkheid
Indien er meerdere schuldenaars zijn, zal de schuldeiser één van hen kunnen
uitkiezen om de volledig som te betalen. Dit is de uitzondering op het principe van
gedeelde aansprakelijkheid (art. 5.159 BW): daarbij moet de schuldeiser de
verschillende schuldenaars elk voor een gelijk deel van de schuld aansprakelijk
stellen.
Rechtshandeling
Een rechtshandeling is een handeling die men stelt waaraan juridische gevolgen
verbonden zijn.
Verrekenbeding
Een koppel dat gehuwd is met scheiding van goederen kan een verrekenbeding in
hun huwelijkscontract opnemen.
In principe zal bij echtscheiding elke partner zijn eigen vermogen houden, samen
met de aangroei ervan tijdens het huwelijk. Een verrekenbeding zorgt ervoor dat er
toch een verrekening tussen de 2 eigen vermogens zal plaatsvinden. Op die manier
kan een eigen vermogen dat niet of weinig is aangegroeid tijdens het huwelijk toch
na echtscheiding toegenomen zijn.
rechterlijke billijkheidscorrectie
Context: echtscheiding bij huwelijkscontract scheiding van goederen. Indien een
koppel dat gehuwd is met scheiding van goederen, uit de echt scheidt, dan houden
2
, de partners hun eigen vermogen, met hun respectievelijke aangroei. Indien in het
huwelijkscontract geen verrekenbeding is voorzien én de omstandigheden zijn
tijdens het huwelijk ongunstig gewijzigd voor één van de echtgenoten, dan kan deze
alsnog aan de rechter vragen om een financiële compensatie te krijgen voor het
nadeel dat hij/zij geleden heeft.
Wettelijk medehuurderschap
Toepassing bij gehuwden en wettelijke samenwonenden. Het recht op huur van de
gezinswoning (= voornaamste woning) hoort gezamenlijk toe aan beide partners,
ook al heeft maar één van beiden het huurcontract gesloten.
Anticipatieve inbreng (verklaring van anticipatieve inbreng)
Dit is een beding in een koopcontract van een onroerend goed. Indien niet-
gehuwden samen een onroerend goed kopen (verhouding 50/50) én als zij later
trouwen zal - dankzij de verklaring van anticipatieve inbreng - het onroerend goed
volledig deel uitmaken van het gemeenschappelijk vermogen. Dit spaart de kosten
uit van een huwelijkscontract dat later zou moeten opgemaakt worden om het eigen
goed in te brengen in het gemeenschappelijk vermogen.
Onverdeeldheid
Een goed is een onverdeeldheid wanneer dit is aangekocht door meerdere
personen die niet gehuwd zijn of die gehuwd zijn met scheiding van goederen.
Het aangekochte goed hoort dan niet tot het gemeenschappelijk vermogen, maar
wordt verdeeld over de eigen vermogens van de kopers. De
eigendomsverhoudingen kunnen anders zijn dan 50/50. De rechtsregels van
zakenrecht zijn van toepassing op een onverdeeldheid.
3
Definities:
Personenrecht
Het Personenrecht behandelt de persoonlijkheidsrechten die men kan doen gelden
op de fysieke, psychische en morele integriteit van zijn lichaam en persoonlijkheid.
Familierecht
Het Familierecht regelt de rechten die men kan uitoefenen met betrekking op het
leven in familieverband (recht om te huwen, te scheiden, ouder-kindrelatie, adoptie).
Familiaal vermogensrecht
Het Familiaal vermogensrecht regelt de vermogensrechtelijke vragen die rijzen in
familieverband. Het gaat vooral over huwelijksvermogensrecht (nl. wie is eigenaar
van welk goed) en erfrecht.
Rechtspersoonlijkheid
Rechtspersoonlijkheid is het geheel van rechten en plichten dat een natuurlijk
persoon of rechtspersoon heeft.
Bij een natuurlijk persoon is deze volledig, nl. alle rechten en plichten die er bestaan.
Een rechtspersoon heeft slechts rechtspersoonlijkheid in functie van het statutair
doel.
Retroactieve rechtspersoonlijkheid
Rechtspersoonlijkheid start voor een natuurlijke persoon in principe bij de geboorte
maar in functie van erfrecht kan de rechtspersoonlijkheid vroeger starten. Zo kan
een ongeboren kind erven op voorwaarde dat het levensvatbaar wordt geboren.
Orgaantheorie
Een rechtspersoon moet vertegenwoordigd worden in het handelsverkeer door zijn
organen. Voor een handelsvennootschap kan dit zijn de algemene vergadering van
aandeelhouders/vennoten, de raad van bestuur of zaakvoerder en de commissaris.
Bloedverwantschap
Bloedverwanten zijn personen die van elkaar of van een gemeenschappelijke
voorouder afstammen.
1
,Aanverwantschap
Aanverwanten zijn bloedverwanten van de echtgenoot of echtgenoten van
bloedverwanten.
De staat van een persoon
De staat van een persoon is het geheel van hoedanigheden en kenmerken die
iemand onderscheidt van een ander en die de juridische toestand in een familie en
breder in de maatschappij bepalen.
Handelingsbekwaamheid
Handelingsbekwaamheid is de mogelijkheid om de rechten en plichten die men
heeft (genotsbekwaamheid of rechtsbekwaamheid) ook effectief uit te oefenen.
Meerderjarigen hebben volledige handelingsbekwaamheid, minderjarigen zijn
beperkt handelingsbekwaam.
Daden van beschikking
Daden van beschikking over een onroerend goed zijn: verkoop, verhuur > 9 jaar,
wegschenken, hypothekeren en zakelijk gebruiksrecht toestaan.
Hoofdelijke aansprakelijkheid
Indien er meerdere schuldenaars zijn, zal de schuldeiser één van hen kunnen
uitkiezen om de volledig som te betalen. Dit is de uitzondering op het principe van
gedeelde aansprakelijkheid (art. 5.159 BW): daarbij moet de schuldeiser de
verschillende schuldenaars elk voor een gelijk deel van de schuld aansprakelijk
stellen.
Rechtshandeling
Een rechtshandeling is een handeling die men stelt waaraan juridische gevolgen
verbonden zijn.
Verrekenbeding
Een koppel dat gehuwd is met scheiding van goederen kan een verrekenbeding in
hun huwelijkscontract opnemen.
In principe zal bij echtscheiding elke partner zijn eigen vermogen houden, samen
met de aangroei ervan tijdens het huwelijk. Een verrekenbeding zorgt ervoor dat er
toch een verrekening tussen de 2 eigen vermogens zal plaatsvinden. Op die manier
kan een eigen vermogen dat niet of weinig is aangegroeid tijdens het huwelijk toch
na echtscheiding toegenomen zijn.
rechterlijke billijkheidscorrectie
Context: echtscheiding bij huwelijkscontract scheiding van goederen. Indien een
koppel dat gehuwd is met scheiding van goederen, uit de echt scheidt, dan houden
2
, de partners hun eigen vermogen, met hun respectievelijke aangroei. Indien in het
huwelijkscontract geen verrekenbeding is voorzien én de omstandigheden zijn
tijdens het huwelijk ongunstig gewijzigd voor één van de echtgenoten, dan kan deze
alsnog aan de rechter vragen om een financiële compensatie te krijgen voor het
nadeel dat hij/zij geleden heeft.
Wettelijk medehuurderschap
Toepassing bij gehuwden en wettelijke samenwonenden. Het recht op huur van de
gezinswoning (= voornaamste woning) hoort gezamenlijk toe aan beide partners,
ook al heeft maar één van beiden het huurcontract gesloten.
Anticipatieve inbreng (verklaring van anticipatieve inbreng)
Dit is een beding in een koopcontract van een onroerend goed. Indien niet-
gehuwden samen een onroerend goed kopen (verhouding 50/50) én als zij later
trouwen zal - dankzij de verklaring van anticipatieve inbreng - het onroerend goed
volledig deel uitmaken van het gemeenschappelijk vermogen. Dit spaart de kosten
uit van een huwelijkscontract dat later zou moeten opgemaakt worden om het eigen
goed in te brengen in het gemeenschappelijk vermogen.
Onverdeeldheid
Een goed is een onverdeeldheid wanneer dit is aangekocht door meerdere
personen die niet gehuwd zijn of die gehuwd zijn met scheiding van goederen.
Het aangekochte goed hoort dan niet tot het gemeenschappelijk vermogen, maar
wordt verdeeld over de eigen vermogens van de kopers. De
eigendomsverhoudingen kunnen anders zijn dan 50/50. De rechtsregels van
zakenrecht zijn van toepassing op een onverdeeldheid.
3
