Politiek & beleid 3 3PBASOW
Kennisclip 1 Doel- en strategiebepaling
Om beleid te beïnvloeden en te realiseren, moeten we professioneel en
systematisch te werk gaan.
Machtsmiddelen:
- Dwang/geweld
- Gezagsposities
- Informatie & deskundigheid, kennis = macht
- Politieke & bestuurlijke knowhow
- Organisatie en financiën
- Maatschappelijke steun, macht van het getal (draagvlak)
- Relaties en netwerken
- Publiciteit en media-aandacht
Strategie is HOE we ‘wat we hebben’ inzetten (1) om te bekomen ‘wat we
nodig hebben’ (2) om te (ver)krijgen ‘wat we willen’ (3)
Verandertheorieën
1. Kritische massa van individuele gedragsverandering, bv. BOB-
campagne
2. Regimewissel: wissel van macht
3. Desinvesteren want de financiële heeft veranderkracht
4. Disruptie: radicale actie van onderop die de macht uitdaagt en/of de
bestaande orde verstoort, bv. blokkade, bezetting
5. Massamobilisatie: de macht van het getal doordacht inzetten, bv. witte
mars
6. Een sterk middenveld dat impact heeft en waarnaar de overheid luistert,
bv. Taskforce wonen
7. Ontwikkelen, verbreden en verdiepen van bestaande instituties,
bv. oprichting ZSG
8. Verleiden en bekeren van de elite/economische machtshebbers om
hen tot anders handelen te brengen, bv. The Green Deal
9. De democratie versterken, bv. Burgerparlement
Strategiebepaling
De bewust geplande strategie wordt vaak doorkruist door opduikende,
opportunistische, onverwachte en soms ook opgelegde strategieën waar je
enerzijds standvastig maar ook flexibel moet mee omspringen.
Een basisstrategie bepalen naar de doelwitgroep
Welke veranderingsstrategie heeft impact?
Er zijn 3 strategieën om actoren te overtuigen of in beweging te brengen in de
door ons gewenste richting:
1. Verandering door kennis (en inspiratie)
2. Verandering door waarden (gevoelsmatige argumenten)
3. Verandering door macht (de verschillende machtsmiddelen)
1
,Politiek & beleid 3 3PBASOW
Via welke toon of stijlstrategie?
1. Samenwerking: wanneer belangen overeenstemmen en er een hoge
betrokkenheid is bij de kwestie
2. Confrontatie: wanneer de belangen tegengesteld zijn en de raakvlakken
minimaal/ bij onbegrip of onwil, ontkenning van het probleem, om mensen
wakker te schudden…
3. Conflict: bij strijdige belangen en zeer hoge betrokkenheid
Hoe actoren inschatten en strategisch benaderen?
- Veel macht/standpunt genegen: betrekken, dialoog, versterken
(samenwerken)
- Veel macht/standpunt verschillend: overtuigen, onder druk zetten
(confrontatie, conflict)
- Minder macht/standpunt minder genegen: monitoren/registreren van
wat die actor denkt en doet, kwestie van geen potentiële bondgenoten te
mislopen (of nieuwe vijanden niet te zien aankomen)
- Minder macht/standpunt genegen: mobiliseren, verbinden, versterken
om hen meer invloed te laten krijgen (samenwerken)
Kennisclip 2 Methoden
Procedurele wegen = Procedures, spelregels die vastgelegd zijn om tot beleid
te komen.
Gericht op publiek draagvlak = Je
wil iets realiseren en je trekt naar het
grote publiek om daar steun te krijgen
voor je eis of beleid door te voeren, je
bent op zoek naar een hefboom.
Gericht op politiek draagvlak =
Rechtstreeks naar politici zelf stappen
omdat zij toch de beslissing nemen.
Via media
Kennisclip 3 Draagvlakontwikkeling
Deel 1 Draagvlak
Wat is een draagvlak?
Groep die iets ondersteunt of nastreeft, het maatschappelijk draagvlak,
ondersteuning, goedkeuring door de gemeenschap. Een draagvlak schiet dus
wortel tussen mensen in een gemeenschap.
Draagvlak verwijst naar publieke uiting (verwerping of waardering) van de
aanhang en legitimiteit van een beleid(skeuze), een idee, een project of een
plan. Vaak in politiek-maatschappelijk verband, maar ook binnen organisaties en
bedrijven.
2
, Politiek & beleid 3 3PBASOW
Wat is draagvlak creëren?
Draagvlak creëren is de ambitie van mensen en organisaties die eigen ideeën,
projecten of politieke doelen en het eigen stelsel aan waarden en normen
willen overbrengen op groepen waarvan wordt verondersteld dat het daarbij
aan draagvlak ontbreekt.
Waarom is draagvlak creëren belangrijk?
Een breed draagvlak wordt een essentiële voorwaarde om een beleid, project
of idee duurzaam te kunnen realiseren.
Zo is draagvlakcreatie onderdeel geworden van democratische besluitvorming,
zeker wanneer beleidsbeslissingen een grote impact hebben op het dagelijks
leven van mensen.
Inspraak en participatie zijn daarbij noodzakelijk maar niet voldoende. Een
draagvlak is een delicate evenwichtsoefening in strategische communicatie
met de belangrijkste stakeholders.
Wat is participatie?
Participatie is meer dan inspraak: ze geeft ruimte aan engagementen in een
organisatie of samenleving.
Participatie is een leerproces tussen deelnemers, waarmee betrokkenheid,
vertrouwen en draagvlak voor beslissingen worden verkregen.
Het gaat hierbij om open processen, waarin ruimte en tijd is voor het
uitwisselen van meningen, het bouwen aan gedeelde visies en acties (co-
creatie) en het leren omgaan met verschillen.
Draagvlak en participatie: geen inwisselbare begrippen
Een draagvlak kan ook zonder participatieve werkwijze groeien, bv. door
gunstige tijdsgeest, door de nasleep of emotionele impact van een ingrijpende
gebeurtenis, het inspelen op een trend of hype. Bv. Witte mars na zaak Dutroux
Een participatieve werkwijze op zich leidt niet noodzakelijk tot een breed
en duurzaam draagvlak. Door mensen in alle openheid mee te laten denken
over een plan, kan het zijn dat het een heel andere richting uitgaat dan door een
bestuur vooraf werd gehoopt of gewenst.
Participatief werken is een kritische succesfactor voor zowel de intensiteit
als de duurzaamheid van het draagvlak. En zo ook voor de kwaliteit van
beleidskeuzes, ideeën & projecten.
Moet draagvlak doel zijn van participatie?
De meningen zijn verdeeld, participatie garandeert geen draagvlak, maar is dat
erg?
Waarom dan toch inzetten op participatie?
1. Omdat participatie heel vaak bijdraagt tot betere oplossingen
2. Om meer begrip te creëren tussen overheid en bewoners
3
Kennisclip 1 Doel- en strategiebepaling
Om beleid te beïnvloeden en te realiseren, moeten we professioneel en
systematisch te werk gaan.
Machtsmiddelen:
- Dwang/geweld
- Gezagsposities
- Informatie & deskundigheid, kennis = macht
- Politieke & bestuurlijke knowhow
- Organisatie en financiën
- Maatschappelijke steun, macht van het getal (draagvlak)
- Relaties en netwerken
- Publiciteit en media-aandacht
Strategie is HOE we ‘wat we hebben’ inzetten (1) om te bekomen ‘wat we
nodig hebben’ (2) om te (ver)krijgen ‘wat we willen’ (3)
Verandertheorieën
1. Kritische massa van individuele gedragsverandering, bv. BOB-
campagne
2. Regimewissel: wissel van macht
3. Desinvesteren want de financiële heeft veranderkracht
4. Disruptie: radicale actie van onderop die de macht uitdaagt en/of de
bestaande orde verstoort, bv. blokkade, bezetting
5. Massamobilisatie: de macht van het getal doordacht inzetten, bv. witte
mars
6. Een sterk middenveld dat impact heeft en waarnaar de overheid luistert,
bv. Taskforce wonen
7. Ontwikkelen, verbreden en verdiepen van bestaande instituties,
bv. oprichting ZSG
8. Verleiden en bekeren van de elite/economische machtshebbers om
hen tot anders handelen te brengen, bv. The Green Deal
9. De democratie versterken, bv. Burgerparlement
Strategiebepaling
De bewust geplande strategie wordt vaak doorkruist door opduikende,
opportunistische, onverwachte en soms ook opgelegde strategieën waar je
enerzijds standvastig maar ook flexibel moet mee omspringen.
Een basisstrategie bepalen naar de doelwitgroep
Welke veranderingsstrategie heeft impact?
Er zijn 3 strategieën om actoren te overtuigen of in beweging te brengen in de
door ons gewenste richting:
1. Verandering door kennis (en inspiratie)
2. Verandering door waarden (gevoelsmatige argumenten)
3. Verandering door macht (de verschillende machtsmiddelen)
1
,Politiek & beleid 3 3PBASOW
Via welke toon of stijlstrategie?
1. Samenwerking: wanneer belangen overeenstemmen en er een hoge
betrokkenheid is bij de kwestie
2. Confrontatie: wanneer de belangen tegengesteld zijn en de raakvlakken
minimaal/ bij onbegrip of onwil, ontkenning van het probleem, om mensen
wakker te schudden…
3. Conflict: bij strijdige belangen en zeer hoge betrokkenheid
Hoe actoren inschatten en strategisch benaderen?
- Veel macht/standpunt genegen: betrekken, dialoog, versterken
(samenwerken)
- Veel macht/standpunt verschillend: overtuigen, onder druk zetten
(confrontatie, conflict)
- Minder macht/standpunt minder genegen: monitoren/registreren van
wat die actor denkt en doet, kwestie van geen potentiële bondgenoten te
mislopen (of nieuwe vijanden niet te zien aankomen)
- Minder macht/standpunt genegen: mobiliseren, verbinden, versterken
om hen meer invloed te laten krijgen (samenwerken)
Kennisclip 2 Methoden
Procedurele wegen = Procedures, spelregels die vastgelegd zijn om tot beleid
te komen.
Gericht op publiek draagvlak = Je
wil iets realiseren en je trekt naar het
grote publiek om daar steun te krijgen
voor je eis of beleid door te voeren, je
bent op zoek naar een hefboom.
Gericht op politiek draagvlak =
Rechtstreeks naar politici zelf stappen
omdat zij toch de beslissing nemen.
Via media
Kennisclip 3 Draagvlakontwikkeling
Deel 1 Draagvlak
Wat is een draagvlak?
Groep die iets ondersteunt of nastreeft, het maatschappelijk draagvlak,
ondersteuning, goedkeuring door de gemeenschap. Een draagvlak schiet dus
wortel tussen mensen in een gemeenschap.
Draagvlak verwijst naar publieke uiting (verwerping of waardering) van de
aanhang en legitimiteit van een beleid(skeuze), een idee, een project of een
plan. Vaak in politiek-maatschappelijk verband, maar ook binnen organisaties en
bedrijven.
2
, Politiek & beleid 3 3PBASOW
Wat is draagvlak creëren?
Draagvlak creëren is de ambitie van mensen en organisaties die eigen ideeën,
projecten of politieke doelen en het eigen stelsel aan waarden en normen
willen overbrengen op groepen waarvan wordt verondersteld dat het daarbij
aan draagvlak ontbreekt.
Waarom is draagvlak creëren belangrijk?
Een breed draagvlak wordt een essentiële voorwaarde om een beleid, project
of idee duurzaam te kunnen realiseren.
Zo is draagvlakcreatie onderdeel geworden van democratische besluitvorming,
zeker wanneer beleidsbeslissingen een grote impact hebben op het dagelijks
leven van mensen.
Inspraak en participatie zijn daarbij noodzakelijk maar niet voldoende. Een
draagvlak is een delicate evenwichtsoefening in strategische communicatie
met de belangrijkste stakeholders.
Wat is participatie?
Participatie is meer dan inspraak: ze geeft ruimte aan engagementen in een
organisatie of samenleving.
Participatie is een leerproces tussen deelnemers, waarmee betrokkenheid,
vertrouwen en draagvlak voor beslissingen worden verkregen.
Het gaat hierbij om open processen, waarin ruimte en tijd is voor het
uitwisselen van meningen, het bouwen aan gedeelde visies en acties (co-
creatie) en het leren omgaan met verschillen.
Draagvlak en participatie: geen inwisselbare begrippen
Een draagvlak kan ook zonder participatieve werkwijze groeien, bv. door
gunstige tijdsgeest, door de nasleep of emotionele impact van een ingrijpende
gebeurtenis, het inspelen op een trend of hype. Bv. Witte mars na zaak Dutroux
Een participatieve werkwijze op zich leidt niet noodzakelijk tot een breed
en duurzaam draagvlak. Door mensen in alle openheid mee te laten denken
over een plan, kan het zijn dat het een heel andere richting uitgaat dan door een
bestuur vooraf werd gehoopt of gewenst.
Participatief werken is een kritische succesfactor voor zowel de intensiteit
als de duurzaamheid van het draagvlak. En zo ook voor de kwaliteit van
beleidskeuzes, ideeën & projecten.
Moet draagvlak doel zijn van participatie?
De meningen zijn verdeeld, participatie garandeert geen draagvlak, maar is dat
erg?
Waarom dan toch inzetten op participatie?
1. Omdat participatie heel vaak bijdraagt tot betere oplossingen
2. Om meer begrip te creëren tussen overheid en bewoners
3
