BELASTINGSTRATEGIE
BELASTING ALS MOREEL FENOMEEN
BELASTING DOELSTELLINGEN
DEUGDEN VAN BELASTINGEN (DOELSTELLINGEN)
Financieren van overheidstaksen (traditioneel budgettair doel)
o Belastingen zijn meer dan alleen maar geld, ze maken het mogelijk
bij te dragen aan een maatschappij die waarden als gelijkheid,
vrijheid, veiligheid en welzijn beogen.
o Aanzien de maatschappij als een sociale samenwerking die deze
waarden tot doelstelling heeft. Belastingen betalen ten behoeve van
deze samenwerking dient de genoemde waarden
o Fiscaal handelen van de één heeft gevolgen voor de ander =>
belastingen zijn een moreel fenomeen
Herverdelen van rijkdom
o Verdeling van de belastinglast geeft solidariteit vorm in de
maatschappij
o De overheid gaat met een fiscaal beleid een impact proberen
hebben op het inkomen van de samenleving => principe van
solidariteit
Stimuleren van specifiek gedrag
o Belastingwet wordt ingezet om het gedrag van burgers en
ondernemingen te sturen ten behoeve van allerlei beleiedsdoelen
o Gedrag gaan sturen op een andere manier:
Belonen en subsidiëren
Belastingverminderingen
BELASTINGEN IN BELGIË
Directe belastingen
= belastingen met een voortdurend karakter, worden
periodiek geïnd VB in de
o Inkomstenbelastingen (personenbelasting, PB
vennootschapsbelasting, belasting van niet-
inwoners, rechtspersonenbelasting)
o Belastingen gelijkgesteld met
inkomensbelasting (bv. Verkeersbelasting, belastingen op spelen en
weddenschappen)
o Sociale zekerheidsbijdrage belasting = zorgt voor een
herverdeling van het inkomen, maar dient niet ter financiering van
de openbare diensten.
1
, Indirecte belastingen
= belastingen die worden geïnd naar aanleiding van een gebeurtenis
(persoon van de belastingplichtige wordt niet in aanmerking genomen)
o Verbruiksbelastingen (bv. Accijnzen, douanerechten)
o Indirecte belastingen op rechtsverkeer (bv. BTW, successierechten,
hypotheekrechten)
De staat heft deze belastingen ten behoeve van de maatschappij met
verschillende doelen voor ogen. De staat dient dit op een zodanige wijze te
doen dat deze belastingen als legitiem worden ervaren.
FUNDAMENTELE PRINCIPES VAN BELASTING
PRINCIPES VOOR EEN RECHTVAARDIG TAKS BELEID
Neutraal voor verschillende vormen van bedrijfsactiviteiten = het zou niet
mogen uitmaken wat en hoe er wordt belast. De belasting die geheven
wordt zou geen impact mogen hebben op de activiteiten.
Efficiënt: nalevingskosten voor belastingplichtigen en controlekosten voor
de administratie dienen zo laag als mogelijk te zijn.
Zekerheid bieden en eenvoud: taks regels zijn best duidelijk en makkelijk
toepasbaar, zodat belastingplichtigen een duidelijk beeld hebben op waar
ze staan. Complexiteit verhoogt bovendien de mogelijkheid tot het
ontwijken van belastingen. De belastingplichtige moet een bepaalde vorm
van zekerheid hebben, dat je ergens een planning kan maken van hoeveel
belastingen je zal moeten betalen. Op die manier kunnen zij de
bedrijvigheid inplannen.
Effectief en eerlijk: juiste bedrag op het juiste moment. Belastingen mogen
niet leiden tot dubbele taxatie of non-taxatie. Wat je beoogt te belasten,
moet je ook gaan belasten.
Horizontale gelijkheid: belastingplichtigen in gelijke omstandigheden
zouden dezelfde belastingschuld moeten krijgen = GELIJKHEIDSBEGINSEL
Verticale gelijkheid: de breedste schouders dragen de meeste lasten =
DRAAGKRACHTBEGINSEL
2
, Freedom High tax Restriction of
Tax law
creation burden freedom
KEUZE VOOR DE MINST BELASTE WEG
Begië = rechtstaat gestoeld op fundamentele recthen en plichten vastgelegd
in de Grondwet waaronder het legaliteitsbeginsel (Art. 170GW)
Fiscaal betekent dit: geen belasting zonder wet
Verklaart de keuze voor de minst belaste weg: de burger heeft de vrijheid om
door feitelijke handelingen en rechtshandelingen de fiscaal voordeligste weg te
kiezen (vrijheid van overeenkomst) belastingontwijking is juridisch geoorloofd
(fiscaal doctrine gebaseerd op het Brepolsarrest van het Hof van Cassatie uit
196)
Brepolsarrest = bedrijf kon niet verweten worden dat zij opzoek
gingen naar de minst belast boete het feit dat een bedrijf iets
doet vanuit de fiscale overweging is niet voldoende om te zeggen
dat ze fraude doen.
belastingontduiking (fraude): intentie is gelijk aan belastingontwijking (nl.
verlagen van de belastingschuld) maar hier is er sprake van opzet (intentioneel
element en schending van de fiscale wet (materieel element))
Simulatie (een toestand anders voorstellen dan de situatie waarin
men zich bevindt)
Dissimulatie (inkomsten opzettelijk verbergen of niet opnemen in de
aangifte)
METHODEN VAN BELASTINGONTWIJKING
In de literatuur worden in de regel vier technieken omschreven om zich buiten de
toepassing van een bepaalde fiscale wet te plaatsen (taksplanning):
1. Door onthouding: vermijden dat een belastbaar feit zich voordoet
2. Door substitutie of vervanging: een bepaalde rechtshandeling wordt
gesteld in plaats van een andere waardoor er geen of lagere belastingen
van toepassing zijn
3. Door fysieke ontwijking: de belastingplichtige stelt zich werkelijk (niet
geveinsd) buiten de territoriale toepassingsvoorwaarden van de fiscale wet
Burgers kunnen handelen met het oog op mogelijke fiscale gevolgen, i.e.
taxplanning. Wetgever stimuleert in zekere zin ook taks planning: bv.
vroegere aftrekbaarheid van de hypotheekrente faciliteerde de aankoop van
een woning, tabaksaccijns ontmoedigt rokers
Excessieve vorm van de vrijheid voor het kiezen van fiscaal voordeligste weg
is agressieve taks planning
ALGEMENE ANTIMISBRUIKBEPALING (ART. 344, §1 WIB92)
Grondig herschreven in 2012, met het oog op het vermijden van agressieve tax
planning.
3
, § 1. Aan de administratie kan niet worden tegengeworpen, de rechtshandeling
noch het geheel van rechtshandelingen dat een zelfde verrichting tot stand
brengt, wanneer de administratie door vermoedens of andere in artikel 340
bedoelde bewijsmiddelen en aan de hand van objectieve omstandigheden
aantoont dat er sprake is van fiscaal misbruik.
Er is een belastingheffing overeenkomstig het doel van de wet wordt
onderworpen alsof het misbruik niet heeft plaatsgevonden. sprake van fiscaal
misbruik wanneer de belastingplichtige middels de door hem gestelde
rechtshandeling of het geheel van rechtshandelingen één van de volgende
verrichtingen tot stand brengt:
1° een verrichting waarbij hij zichzelf in strijd met de doelstellingen van een
bepaling van dit Wetboek of de ter uitvoering daarvan
genomen besluiten buiten het toepassingsgebied van die bepaling plaatst; of
2° een verrichting waarbij aanspraak wordt gemaakt op een belastingvoordeel
voorzien door een bepaling van dit Wetboek of de ter uitvoering daarvan
genomen besluiten en de toekenning van dit voordeel in strijd zou zijn met de
doelstellingen van die bepaling en die in wezen het verkrijgen van dit voordeel
tot doel heeft.
Het komt aan de belastingplichtige toe te bewijzen dat de keuze voor zijn
rechtshandeling of het geheel van rechtshandelingen door andere motieven
verantwoord is dan het ontwijken van inkomstenbelastingen.)
Indien de belastingplichtige het tegenbewijs niet levert, dan wordt de belastbare
grondslag en de belastingberekening zodanig hersteld dat de verrichting aan
Belangrijk begrip = toetsing aan de doelstelling van de betreffende fiscale
bepaling (⇔ volstrekt kunstmatige constructie)
Een kunstmatige constructie doet zich voor wanneer de verrichting:
1. Niet de economische doelstelling onderliggend aan de fiscale wetgeving
nastreeft
2. Geen verband houdt met de economische werkelijkheid
3. Niet aan commerciële of financiële marktvoorwaarden plaatsvindt
Het gaat om rechtshandelingen die alleen worden uitgevoerd om belastingen
te ontwijken
Antimisbruikbepalingen:
Principieel en alert reageren op belastingontwijking voorkomt en
verspreiding
Hiermee wordt recht gedaan aan het gelijkheids- en draagkrachtbeginsel
(fair share)
Echter: mag niet leiden tot vage antimisbruikbepalingen die open normen
bevatten leidt tot hoge macht bij de belastingdienst in de
onderhandelingssfeer en tot weinig houvast voor de belastingplichtige
(schrikt af)
Algemene eis: de burger moet vooraf en met voldoende nauwkeurigheid de
werkingssfeer van de regel kunnen vaststellen, zodat er die geen onzekerhied
laat bestaan omtrent de toepassing ervan.
BELASTINGONTDUIKING
Belastingontduiking en belastingontwijking dienen eenzelfde doel,
namelijk: het betalen van minder of helemaal geen belastingen
4
BELASTING ALS MOREEL FENOMEEN
BELASTING DOELSTELLINGEN
DEUGDEN VAN BELASTINGEN (DOELSTELLINGEN)
Financieren van overheidstaksen (traditioneel budgettair doel)
o Belastingen zijn meer dan alleen maar geld, ze maken het mogelijk
bij te dragen aan een maatschappij die waarden als gelijkheid,
vrijheid, veiligheid en welzijn beogen.
o Aanzien de maatschappij als een sociale samenwerking die deze
waarden tot doelstelling heeft. Belastingen betalen ten behoeve van
deze samenwerking dient de genoemde waarden
o Fiscaal handelen van de één heeft gevolgen voor de ander =>
belastingen zijn een moreel fenomeen
Herverdelen van rijkdom
o Verdeling van de belastinglast geeft solidariteit vorm in de
maatschappij
o De overheid gaat met een fiscaal beleid een impact proberen
hebben op het inkomen van de samenleving => principe van
solidariteit
Stimuleren van specifiek gedrag
o Belastingwet wordt ingezet om het gedrag van burgers en
ondernemingen te sturen ten behoeve van allerlei beleiedsdoelen
o Gedrag gaan sturen op een andere manier:
Belonen en subsidiëren
Belastingverminderingen
BELASTINGEN IN BELGIË
Directe belastingen
= belastingen met een voortdurend karakter, worden
periodiek geïnd VB in de
o Inkomstenbelastingen (personenbelasting, PB
vennootschapsbelasting, belasting van niet-
inwoners, rechtspersonenbelasting)
o Belastingen gelijkgesteld met
inkomensbelasting (bv. Verkeersbelasting, belastingen op spelen en
weddenschappen)
o Sociale zekerheidsbijdrage belasting = zorgt voor een
herverdeling van het inkomen, maar dient niet ter financiering van
de openbare diensten.
1
, Indirecte belastingen
= belastingen die worden geïnd naar aanleiding van een gebeurtenis
(persoon van de belastingplichtige wordt niet in aanmerking genomen)
o Verbruiksbelastingen (bv. Accijnzen, douanerechten)
o Indirecte belastingen op rechtsverkeer (bv. BTW, successierechten,
hypotheekrechten)
De staat heft deze belastingen ten behoeve van de maatschappij met
verschillende doelen voor ogen. De staat dient dit op een zodanige wijze te
doen dat deze belastingen als legitiem worden ervaren.
FUNDAMENTELE PRINCIPES VAN BELASTING
PRINCIPES VOOR EEN RECHTVAARDIG TAKS BELEID
Neutraal voor verschillende vormen van bedrijfsactiviteiten = het zou niet
mogen uitmaken wat en hoe er wordt belast. De belasting die geheven
wordt zou geen impact mogen hebben op de activiteiten.
Efficiënt: nalevingskosten voor belastingplichtigen en controlekosten voor
de administratie dienen zo laag als mogelijk te zijn.
Zekerheid bieden en eenvoud: taks regels zijn best duidelijk en makkelijk
toepasbaar, zodat belastingplichtigen een duidelijk beeld hebben op waar
ze staan. Complexiteit verhoogt bovendien de mogelijkheid tot het
ontwijken van belastingen. De belastingplichtige moet een bepaalde vorm
van zekerheid hebben, dat je ergens een planning kan maken van hoeveel
belastingen je zal moeten betalen. Op die manier kunnen zij de
bedrijvigheid inplannen.
Effectief en eerlijk: juiste bedrag op het juiste moment. Belastingen mogen
niet leiden tot dubbele taxatie of non-taxatie. Wat je beoogt te belasten,
moet je ook gaan belasten.
Horizontale gelijkheid: belastingplichtigen in gelijke omstandigheden
zouden dezelfde belastingschuld moeten krijgen = GELIJKHEIDSBEGINSEL
Verticale gelijkheid: de breedste schouders dragen de meeste lasten =
DRAAGKRACHTBEGINSEL
2
, Freedom High tax Restriction of
Tax law
creation burden freedom
KEUZE VOOR DE MINST BELASTE WEG
Begië = rechtstaat gestoeld op fundamentele recthen en plichten vastgelegd
in de Grondwet waaronder het legaliteitsbeginsel (Art. 170GW)
Fiscaal betekent dit: geen belasting zonder wet
Verklaart de keuze voor de minst belaste weg: de burger heeft de vrijheid om
door feitelijke handelingen en rechtshandelingen de fiscaal voordeligste weg te
kiezen (vrijheid van overeenkomst) belastingontwijking is juridisch geoorloofd
(fiscaal doctrine gebaseerd op het Brepolsarrest van het Hof van Cassatie uit
196)
Brepolsarrest = bedrijf kon niet verweten worden dat zij opzoek
gingen naar de minst belast boete het feit dat een bedrijf iets
doet vanuit de fiscale overweging is niet voldoende om te zeggen
dat ze fraude doen.
belastingontduiking (fraude): intentie is gelijk aan belastingontwijking (nl.
verlagen van de belastingschuld) maar hier is er sprake van opzet (intentioneel
element en schending van de fiscale wet (materieel element))
Simulatie (een toestand anders voorstellen dan de situatie waarin
men zich bevindt)
Dissimulatie (inkomsten opzettelijk verbergen of niet opnemen in de
aangifte)
METHODEN VAN BELASTINGONTWIJKING
In de literatuur worden in de regel vier technieken omschreven om zich buiten de
toepassing van een bepaalde fiscale wet te plaatsen (taksplanning):
1. Door onthouding: vermijden dat een belastbaar feit zich voordoet
2. Door substitutie of vervanging: een bepaalde rechtshandeling wordt
gesteld in plaats van een andere waardoor er geen of lagere belastingen
van toepassing zijn
3. Door fysieke ontwijking: de belastingplichtige stelt zich werkelijk (niet
geveinsd) buiten de territoriale toepassingsvoorwaarden van de fiscale wet
Burgers kunnen handelen met het oog op mogelijke fiscale gevolgen, i.e.
taxplanning. Wetgever stimuleert in zekere zin ook taks planning: bv.
vroegere aftrekbaarheid van de hypotheekrente faciliteerde de aankoop van
een woning, tabaksaccijns ontmoedigt rokers
Excessieve vorm van de vrijheid voor het kiezen van fiscaal voordeligste weg
is agressieve taks planning
ALGEMENE ANTIMISBRUIKBEPALING (ART. 344, §1 WIB92)
Grondig herschreven in 2012, met het oog op het vermijden van agressieve tax
planning.
3
, § 1. Aan de administratie kan niet worden tegengeworpen, de rechtshandeling
noch het geheel van rechtshandelingen dat een zelfde verrichting tot stand
brengt, wanneer de administratie door vermoedens of andere in artikel 340
bedoelde bewijsmiddelen en aan de hand van objectieve omstandigheden
aantoont dat er sprake is van fiscaal misbruik.
Er is een belastingheffing overeenkomstig het doel van de wet wordt
onderworpen alsof het misbruik niet heeft plaatsgevonden. sprake van fiscaal
misbruik wanneer de belastingplichtige middels de door hem gestelde
rechtshandeling of het geheel van rechtshandelingen één van de volgende
verrichtingen tot stand brengt:
1° een verrichting waarbij hij zichzelf in strijd met de doelstellingen van een
bepaling van dit Wetboek of de ter uitvoering daarvan
genomen besluiten buiten het toepassingsgebied van die bepaling plaatst; of
2° een verrichting waarbij aanspraak wordt gemaakt op een belastingvoordeel
voorzien door een bepaling van dit Wetboek of de ter uitvoering daarvan
genomen besluiten en de toekenning van dit voordeel in strijd zou zijn met de
doelstellingen van die bepaling en die in wezen het verkrijgen van dit voordeel
tot doel heeft.
Het komt aan de belastingplichtige toe te bewijzen dat de keuze voor zijn
rechtshandeling of het geheel van rechtshandelingen door andere motieven
verantwoord is dan het ontwijken van inkomstenbelastingen.)
Indien de belastingplichtige het tegenbewijs niet levert, dan wordt de belastbare
grondslag en de belastingberekening zodanig hersteld dat de verrichting aan
Belangrijk begrip = toetsing aan de doelstelling van de betreffende fiscale
bepaling (⇔ volstrekt kunstmatige constructie)
Een kunstmatige constructie doet zich voor wanneer de verrichting:
1. Niet de economische doelstelling onderliggend aan de fiscale wetgeving
nastreeft
2. Geen verband houdt met de economische werkelijkheid
3. Niet aan commerciële of financiële marktvoorwaarden plaatsvindt
Het gaat om rechtshandelingen die alleen worden uitgevoerd om belastingen
te ontwijken
Antimisbruikbepalingen:
Principieel en alert reageren op belastingontwijking voorkomt en
verspreiding
Hiermee wordt recht gedaan aan het gelijkheids- en draagkrachtbeginsel
(fair share)
Echter: mag niet leiden tot vage antimisbruikbepalingen die open normen
bevatten leidt tot hoge macht bij de belastingdienst in de
onderhandelingssfeer en tot weinig houvast voor de belastingplichtige
(schrikt af)
Algemene eis: de burger moet vooraf en met voldoende nauwkeurigheid de
werkingssfeer van de regel kunnen vaststellen, zodat er die geen onzekerhied
laat bestaan omtrent de toepassing ervan.
BELASTINGONTDUIKING
Belastingontduiking en belastingontwijking dienen eenzelfde doel,
namelijk: het betalen van minder of helemaal geen belastingen
4
