, 1. Samenvatting
De meest voorkomende oorzaak van letsel bij ouderen in Nederland is een valincident. Een groot deel van de
kosten die dit probleem met zich meebrengt betreft de doelgroep ouderen in verpleeg- en verzorgingstehuizen.
De helft van het aantal 65+’ers woonachtig in een verpleeg- of verzorgingstehuis valt minimaal één keer per
jaar. Valpreventie is van groot belang. In 2004 is er een richtlijn ontwikkeld ten behoeve van valpreventie welke
in 2023 is herzien. Helaas is er geen daling te zien van het aantal valincidenten waardoor er in samenwerking
met Fysiopraktijk X X de volgende onderzoeksvraag is opgesteld:
‘’In hoeverre wordt de Richtlijn Preventie van Valincidenten in verpleeg- en verzorgingstehuizen in de regio X
nageleefd?’’.
Het onderzoek betreft een kwantitatief beschrijvend onderzoek gebruikmakend van twee enquêtes. De
populatie bestond uit het personeel en de bewoners van verpleeg- en verzorgingstehuizen in X. Het
uiteindelijke aantal deelnemers(n=119) bestond uit 61 personeelsleden en 58 bewoners afkomstig uit vier
verpleeg- en verzorgingstehuizen in de regio X met meer dan één locatie. Gebaseerd op de Richtlijn Preventie
van Valincidenten en haar aanbevelingen zijn er twee enquêtes opgesteld. Enerzijds voor het personeel en
anderzijds voor de bewoners. De enquêtes zijn op papier afgenomen, gecodeerd en in Excel verwerkt. Door
middel van de enquêtes werd duidelijk hoe valpreventie bij de deelnemende organisaties ingericht was en in
hoeverre de richtlijn nageleefd werd. Om de resultaten te verduidelijken zijn er tabellen en figuren gebruikt.
Uit de resultaten blijkt dat in grote lijnen de richtlijn niet nageleefd wordt. Uit de resultaten blijkt dat
valrisicobeoordelingen ondermaats uitgevoerd worden door het personeel. Op deze manier kunnen er ook
geen adequate programma’s ontwikkeld worden omdat deze beoordelingen niet alle factoren meenemen die
de Richtlijn Preventie van Valincidenten noodzakelijk acht. Oefenprogramma’s die aangeboden worden,
worden door de bewoners als onvoldoende beoordeeld. Vitamine D-supplementen worden ingezet als
preventiemiddel, alleen is niet te achterhalen hoe vaak. Vrijheid beperkende maatregelen worden door het
personeel ingezet terwijl de richtlijn stelt dat deze juist zorgen voor lichamelijke achteruitgang. Niet alle
bewoners geven aan dat er bedalarmsystemen aanwezig zijn, terwijl dit wel ingezet wordt volgens het
personeel en de observaties van de onderzoeker. Cognitieve achteruitgang blijkt bij de deelnemende ouderen
te zorgen voor minder betrouwbare antwoorden. Qua patiëntvoorkeuren wordt de Richtlijn Preventie van
Valincidenten nauwelijks nageleefd. Er worden geen gesprekken gevoerd met bewoners op het gebied van
inhoud en eigen inbreng. Evaluatiegesprekken worden sporadisch gevoerd. Het merendeel van het
ondervraagde personeel geeft aan geen idee te hebben of er protocollen zijn gericht op valpreventie. Ook kan
nagenoeg niemand vertellen wanneer deze voor het laatst geüpdatet zijn.
Om zo breed mogelijk in te zetten op het gebied van valpreventie in verpleeg- en verzorgingstehuizen is er ten
eerste een aanbeveling gedaan ten behoeve van bijscholing voor het personeel. De therapeut met expertise op
het gebied van geriatrie en valpreventie ontwikkeld een workshop voor het personeel waardoor zij de
aanbevelingen uit de richtlijn beter zullen gaan begrijpen en deze op een adequate manier kunnen toepassen
in de praktijk. Ten tweede is er een aanbeveling gedaan ten behoeve van de bewoners in de vorm van
individuele begeleiding en small group training. Uit de resultaten bleek dat de oefenprogramma’s die worden
aangeboden van onvoldoende kwaliteit zijn en dat er nauwelijks gesprekken met de bewoners gevoerd worden
op het gebied van valpreventie. Door de fysiotherapeut in gesprek te laten gaan met de bewoners kunnen er
programma’s ontwikkeld worden met voldoende aandacht voor niveau, intensiteit en uitdaging. De derde
aanbeveling die de onderzoeker doet, betreft specifiek vervolgonderzoek voor de werkplek. Door te
discrimineren tussen de deelnemende organisaties kan de onderzoeker per locatie aanbevelingen doen. Ook
kan de onderzoeker op deze manier verschillende locaties met elkaar vergelijken en conclusies trekken.
, 2. Voorwoord
Het onderzoek dat voor u ligt is gericht op valpreventie bij ouderen woonachtig in een verpleeg- of
verzorgingstehuis.
Mijn naam is X, 25 jaar en student aan de Fontys Sporthogeschool te Eindhoven. De doelgroep ouderen in
verpleeg- en verzorgingstehuizen spreekt me heel erg aan omdat ik graag een steentje bij wil dragen aan het
welzijn en de gezondheid van ouderen. Dat hoop ik te kunnen doen aan de hand van dit onderzoek, de
bevindingen en aanbevelingen die daaruit voortkomen. Met het oog op de toekomst en de groeiende
vergrijzing is valpreventie een onderwerp wat actueel is en waarop zal moeten worden ingespeeld. Door de
hoge werkdruk van het personeel in verpleeg- en verzorgingstehuizen zou ik graag willen weten hoe
valpreventie binnen zo’n organisatie ingericht is. Aan de andere kant ben ik benieuwd wat bewoners van deze
verpleeg- en verzorgingstehuizen vinden op het gebied van valpreventie. Ook door de bezuinigingen in de
ouderenzorg leek het mij interessant om met deze doelgroep aan de slag te gaan.
De werkplek X in X heeft me de mogelijkheid gegeven om het onderzoek waar te kunnen maken en wil hen
hiervoor dan ook bedanken. Hun netwerk heeft me de toegang gegeven om een opstart te maken. Ook wil ik x
bedanken voor de feedback gedurende deze scriptie en de fijne begeleiding.
,Inhoudsopgave
1. Samenvatting....................................................................................................................2
2. Voorwoord.......................................................................................................................3
3. Probleemstelling...............................................................................................................6
4. Conceptueel model..........................................................................................................7
5. Literatuurstudie................................................................................................................8
5.1 Ouderen........................................................................................................................8
5.2 Valincidenten en risicofactoren....................................................................................8
5.3 Valpreventie................................................................................................................11
5.4 Richtlijn Preventie van Valincidenten.........................................................................13
6. Methodologie.................................................................................................................16
6.1 Type onderzoek..........................................................................................................16
6.2 Populatie en steekproef.............................................................................................16
6.3 Meetinstrumenten......................................................................................................16
6.4 Resultaatanalyse.........................................................................................................16
6.5 Betrouwbaarheid & Validiteit.....................................................................................17
6.6 Ethische verantwoording............................................................................................17
7. Resultaten.......................................................................................................................18
7.1 Algemene gegevens respondenten............................................................................18
7.2 Risico inschatting........................................................................................................18
7.3 Multifactoriële valrisico beoordeling..........................................................................19
7.4 Valrisico verlagende interventies...............................................................................20
7.5 Patiëntvoorkeuren......................................................................................................22
7.6 Organisatie van zorg bij valpreventie.........................................................................22
8. Discussie.........................................................................................................................23
8.1 Algemeen....................................................................................................................23
8.2 Risico inschatting........................................................................................................23
8.3 Multifactoriële valrisico beoordeling..........................................................................23
8.4 Valrisico verlagende interventies...............................................................................24
8.5 Patiëntvoorkeuren......................................................................................................25
8.6 Organisatie van zorg bij valpreventie.........................................................................25
, 8.7 Proces, eigen handelen en vervolgonderzoek............................................................25
9. Conclusie........................................................................................................................27
10. Aanbevelingen............................................................................................................29
10.1 Aanbeveling 1 – Bijscholen personeel........................................................................29
10.2 Aanbeveling 2 – Programma’s op maat.....................................................................29
10.3 Aanbeveling 3 – Specifiek vervolgonderzoek werkplek.............................................30
Bibliografie.................................................................................................................................32
11. Bijlagen.......................................................................................................................36
Bijlage 1. Operationalisatieschema........................................................................................36
Bijlage 2. Informatiebrief deelname onderzoek verpleeg- en verzorgingstehuizen.............43
Bijlage 3. Enquête bewoners.................................................................................................45
Bijlage 4. Enquête personeel.................................................................................................49
Bijlage 5. Tabel meetinstrumenten multifactoriële valrisicobeoordeling.............................54
Bijlage 6. Tabel potentiële valrisicoverhogende medicijnen.................................................55
Bijlage 7. GO-formulier..........................................................................................................56
Bijlage 8. Beoordelingsformulier............................................................................................63
, 3. Probleemstelling
Uit cijfers blijkt dat mensen boven de leeftijd van 65 jaar een groot risico lopen op valincidenten. Valincidenten zijn de
meest voorkomende oorzaak van letsel door een ongeval bij ouderen. De ernst van het probleem bij
valincidenten van ouderen blijkt uit het grote aantal opnames in ziekenhuizen, spoedeisende
hulpbehandelingen (SEH), aantal doden en de hoge medische kosten (VeiligheidNL, 2023). 96.200 ouderen
kwamen op de SEH terecht in 2023. De prognose voor 2030 wordt op 141.000 geschat, wat een stijging van
46% zou betekenen. Zeker 293 zijn vorig jaar overleden aan de gevolgen van een noodlottige valpartij, ruim 50
meer (22,6%) dan een jaar daarvoor. Volgens het CBS komt de toename voor een groot deel door de
vergrijzing. Bijna driekwart van de overledenen door de gevolgen van een val was 80 jaar of ouder. Het aantal
dodelijke slachtoffers van een val groeit al twintig jaar (ANP, 2024). Er zijn meerdere factoren die kunnen
meespelen in het veroorzaken van een valpartij. Zo kunnen struikelen, medicijnen, verminderd
gezichtsvermogen en weinig lichamelijke activiteit oorzaken zijn van een val. Na zo’n valincident komt een
oudere in een negatieve spiraal terecht. Vaak ontstaat er angst om nog een keer te vallen wat leidt tot minder
beweging. Een groot gevolg hiervan is een achteruitgaande gezondheid. Ook sociale contacten worden
verminderd doordat de persoon minder gaat bewegen wat kan leiden tot eenzaamheid, een groot probleem
onder ouderen. Eenmaal terecht gekomen in deze negatieve neerwaartse spiraal is het lastig daar weer uit te
komen (Zijlstra, et al., 2007).
Gezien de impact van dit probleem en de daaropvolgende kosten, is voorkomen beter dan genezen. Zo bleek uit een
rapport van VeiligheidNL dat in 2023 €830 miljoen aan directe medische kosten verbonden waren bij
valincidenten gevolgd door een SEH-bezoek of opname. 12% van deze totale kosten hadden betrekking op de
doelgroep ouderen woonachtig in verzorgingstehuizen (VeiligheidNL, 2023). Ook het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport benadrukt in 2015 in een kamerbrief als onderdeel van de nota
ouderenbeleid het belang van preventie van valincidenten (Schippers & Van Rijn, 2015).
In verzorgingstehuizen woont de doelgroep die niet meer zelfstandig thuis kan blijven wonen. Uit onderzoek blijkt dat
het percentage 65+’ers dat minstens één keer per jaar valt in een verzorgingstehuis 50% bedraagt ten opzichte
van 30% bij zelfstandig wonende ouderen (NVKG, 2004). Aangezien inwoners van een verzorgingstehuis ook
vaker ernstigere gevolgen ondervinden van een val is bij deze groep valpreventie van groot belang. Binnen
Fysiotherapiepraktijk X houdt X zich bezig met ouderen thuis en ouderen in verpleeg- of verzorgingstehuizen.
Ook speelt valpreventie een rol in haar behandelingen. Voor hen kan de meerwaarde van het onderzoek een
eerste opzet zijn naar passende programma’s op maat voor bewoners. Door te kijken naar hoe valpreventie op
het moment wordt ingericht in verpleeg- en verzorgingstehuizen zal duidelijk worden waar de tekortkomingen
en aandachtspunten liggen. Hier liggen voor de praktijk kansen om mee aan de slag te gaan. Het onderzoek zal
van meerwaarde zijn in de vorm van handvatten bij het opstellen van behandelplannen en - programma’s. Er
bestaat een richtlijn op het gebied van valpreventie die in 2004 ontwikkeld is door een initiatief van de
Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie(NVKG). De ‘Richtlijn Preventie van Valincidenten’ is ontwikkeld
voor thuiswonende ouderen, ouderen in verzorgingstehuizen en voor ouderen in ziekenhuizen en biedt
aanbevelingen en handelsinstructies ten behoeve van valpreventie (NVKG, 2004). Helaas is er sinds 2004 geen
afname te zien in het aantal valincidenten, sterker nog, er is zelfs een stijgende lijn te zien. Door deze stijgende
lijn in het aantal valincidenten worden er vraagtekens gezet bij de vraag hoe deze richtlijn in
verzorgingstehuizen toegepast en nageleefd wordt. De richtlijn bevat aanbevelingen berust op
wetenschappelijk onderzoek en de noodzaak van valpreventie is algemeen bekend. Echter blijkt uit onderzoek
dat het implementeren van deze richtlijn vrij complex blijkt te zijn (NVKG, 2004). Het onderzoek kan van
meerwaarde zijn voor verzorgingstehuizen door de huidige stand van zaken en het gebruik van de richtlijn in
kaart te brengen en te kijken naar de aanbevelingen die gedaan worden. De toepassing van de richtlijn door de
organisatie en het personeel in verzorgingstehuizen en op welke manier bewoners dit ervaren. Hierdoor is de
volgende onderzoeksvraag tot stand gekomen: ‘’In hoeverre wordt de Richtlijn Preventie van Valincidenten in
verpleeg- en verzorgingstehuizen in de regio X nageleefd?’
De meest voorkomende oorzaak van letsel bij ouderen in Nederland is een valincident. Een groot deel van de
kosten die dit probleem met zich meebrengt betreft de doelgroep ouderen in verpleeg- en verzorgingstehuizen.
De helft van het aantal 65+’ers woonachtig in een verpleeg- of verzorgingstehuis valt minimaal één keer per
jaar. Valpreventie is van groot belang. In 2004 is er een richtlijn ontwikkeld ten behoeve van valpreventie welke
in 2023 is herzien. Helaas is er geen daling te zien van het aantal valincidenten waardoor er in samenwerking
met Fysiopraktijk X X de volgende onderzoeksvraag is opgesteld:
‘’In hoeverre wordt de Richtlijn Preventie van Valincidenten in verpleeg- en verzorgingstehuizen in de regio X
nageleefd?’’.
Het onderzoek betreft een kwantitatief beschrijvend onderzoek gebruikmakend van twee enquêtes. De
populatie bestond uit het personeel en de bewoners van verpleeg- en verzorgingstehuizen in X. Het
uiteindelijke aantal deelnemers(n=119) bestond uit 61 personeelsleden en 58 bewoners afkomstig uit vier
verpleeg- en verzorgingstehuizen in de regio X met meer dan één locatie. Gebaseerd op de Richtlijn Preventie
van Valincidenten en haar aanbevelingen zijn er twee enquêtes opgesteld. Enerzijds voor het personeel en
anderzijds voor de bewoners. De enquêtes zijn op papier afgenomen, gecodeerd en in Excel verwerkt. Door
middel van de enquêtes werd duidelijk hoe valpreventie bij de deelnemende organisaties ingericht was en in
hoeverre de richtlijn nageleefd werd. Om de resultaten te verduidelijken zijn er tabellen en figuren gebruikt.
Uit de resultaten blijkt dat in grote lijnen de richtlijn niet nageleefd wordt. Uit de resultaten blijkt dat
valrisicobeoordelingen ondermaats uitgevoerd worden door het personeel. Op deze manier kunnen er ook
geen adequate programma’s ontwikkeld worden omdat deze beoordelingen niet alle factoren meenemen die
de Richtlijn Preventie van Valincidenten noodzakelijk acht. Oefenprogramma’s die aangeboden worden,
worden door de bewoners als onvoldoende beoordeeld. Vitamine D-supplementen worden ingezet als
preventiemiddel, alleen is niet te achterhalen hoe vaak. Vrijheid beperkende maatregelen worden door het
personeel ingezet terwijl de richtlijn stelt dat deze juist zorgen voor lichamelijke achteruitgang. Niet alle
bewoners geven aan dat er bedalarmsystemen aanwezig zijn, terwijl dit wel ingezet wordt volgens het
personeel en de observaties van de onderzoeker. Cognitieve achteruitgang blijkt bij de deelnemende ouderen
te zorgen voor minder betrouwbare antwoorden. Qua patiëntvoorkeuren wordt de Richtlijn Preventie van
Valincidenten nauwelijks nageleefd. Er worden geen gesprekken gevoerd met bewoners op het gebied van
inhoud en eigen inbreng. Evaluatiegesprekken worden sporadisch gevoerd. Het merendeel van het
ondervraagde personeel geeft aan geen idee te hebben of er protocollen zijn gericht op valpreventie. Ook kan
nagenoeg niemand vertellen wanneer deze voor het laatst geüpdatet zijn.
Om zo breed mogelijk in te zetten op het gebied van valpreventie in verpleeg- en verzorgingstehuizen is er ten
eerste een aanbeveling gedaan ten behoeve van bijscholing voor het personeel. De therapeut met expertise op
het gebied van geriatrie en valpreventie ontwikkeld een workshop voor het personeel waardoor zij de
aanbevelingen uit de richtlijn beter zullen gaan begrijpen en deze op een adequate manier kunnen toepassen
in de praktijk. Ten tweede is er een aanbeveling gedaan ten behoeve van de bewoners in de vorm van
individuele begeleiding en small group training. Uit de resultaten bleek dat de oefenprogramma’s die worden
aangeboden van onvoldoende kwaliteit zijn en dat er nauwelijks gesprekken met de bewoners gevoerd worden
op het gebied van valpreventie. Door de fysiotherapeut in gesprek te laten gaan met de bewoners kunnen er
programma’s ontwikkeld worden met voldoende aandacht voor niveau, intensiteit en uitdaging. De derde
aanbeveling die de onderzoeker doet, betreft specifiek vervolgonderzoek voor de werkplek. Door te
discrimineren tussen de deelnemende organisaties kan de onderzoeker per locatie aanbevelingen doen. Ook
kan de onderzoeker op deze manier verschillende locaties met elkaar vergelijken en conclusies trekken.
, 2. Voorwoord
Het onderzoek dat voor u ligt is gericht op valpreventie bij ouderen woonachtig in een verpleeg- of
verzorgingstehuis.
Mijn naam is X, 25 jaar en student aan de Fontys Sporthogeschool te Eindhoven. De doelgroep ouderen in
verpleeg- en verzorgingstehuizen spreekt me heel erg aan omdat ik graag een steentje bij wil dragen aan het
welzijn en de gezondheid van ouderen. Dat hoop ik te kunnen doen aan de hand van dit onderzoek, de
bevindingen en aanbevelingen die daaruit voortkomen. Met het oog op de toekomst en de groeiende
vergrijzing is valpreventie een onderwerp wat actueel is en waarop zal moeten worden ingespeeld. Door de
hoge werkdruk van het personeel in verpleeg- en verzorgingstehuizen zou ik graag willen weten hoe
valpreventie binnen zo’n organisatie ingericht is. Aan de andere kant ben ik benieuwd wat bewoners van deze
verpleeg- en verzorgingstehuizen vinden op het gebied van valpreventie. Ook door de bezuinigingen in de
ouderenzorg leek het mij interessant om met deze doelgroep aan de slag te gaan.
De werkplek X in X heeft me de mogelijkheid gegeven om het onderzoek waar te kunnen maken en wil hen
hiervoor dan ook bedanken. Hun netwerk heeft me de toegang gegeven om een opstart te maken. Ook wil ik x
bedanken voor de feedback gedurende deze scriptie en de fijne begeleiding.
,Inhoudsopgave
1. Samenvatting....................................................................................................................2
2. Voorwoord.......................................................................................................................3
3. Probleemstelling...............................................................................................................6
4. Conceptueel model..........................................................................................................7
5. Literatuurstudie................................................................................................................8
5.1 Ouderen........................................................................................................................8
5.2 Valincidenten en risicofactoren....................................................................................8
5.3 Valpreventie................................................................................................................11
5.4 Richtlijn Preventie van Valincidenten.........................................................................13
6. Methodologie.................................................................................................................16
6.1 Type onderzoek..........................................................................................................16
6.2 Populatie en steekproef.............................................................................................16
6.3 Meetinstrumenten......................................................................................................16
6.4 Resultaatanalyse.........................................................................................................16
6.5 Betrouwbaarheid & Validiteit.....................................................................................17
6.6 Ethische verantwoording............................................................................................17
7. Resultaten.......................................................................................................................18
7.1 Algemene gegevens respondenten............................................................................18
7.2 Risico inschatting........................................................................................................18
7.3 Multifactoriële valrisico beoordeling..........................................................................19
7.4 Valrisico verlagende interventies...............................................................................20
7.5 Patiëntvoorkeuren......................................................................................................22
7.6 Organisatie van zorg bij valpreventie.........................................................................22
8. Discussie.........................................................................................................................23
8.1 Algemeen....................................................................................................................23
8.2 Risico inschatting........................................................................................................23
8.3 Multifactoriële valrisico beoordeling..........................................................................23
8.4 Valrisico verlagende interventies...............................................................................24
8.5 Patiëntvoorkeuren......................................................................................................25
8.6 Organisatie van zorg bij valpreventie.........................................................................25
, 8.7 Proces, eigen handelen en vervolgonderzoek............................................................25
9. Conclusie........................................................................................................................27
10. Aanbevelingen............................................................................................................29
10.1 Aanbeveling 1 – Bijscholen personeel........................................................................29
10.2 Aanbeveling 2 – Programma’s op maat.....................................................................29
10.3 Aanbeveling 3 – Specifiek vervolgonderzoek werkplek.............................................30
Bibliografie.................................................................................................................................32
11. Bijlagen.......................................................................................................................36
Bijlage 1. Operationalisatieschema........................................................................................36
Bijlage 2. Informatiebrief deelname onderzoek verpleeg- en verzorgingstehuizen.............43
Bijlage 3. Enquête bewoners.................................................................................................45
Bijlage 4. Enquête personeel.................................................................................................49
Bijlage 5. Tabel meetinstrumenten multifactoriële valrisicobeoordeling.............................54
Bijlage 6. Tabel potentiële valrisicoverhogende medicijnen.................................................55
Bijlage 7. GO-formulier..........................................................................................................56
Bijlage 8. Beoordelingsformulier............................................................................................63
, 3. Probleemstelling
Uit cijfers blijkt dat mensen boven de leeftijd van 65 jaar een groot risico lopen op valincidenten. Valincidenten zijn de
meest voorkomende oorzaak van letsel door een ongeval bij ouderen. De ernst van het probleem bij
valincidenten van ouderen blijkt uit het grote aantal opnames in ziekenhuizen, spoedeisende
hulpbehandelingen (SEH), aantal doden en de hoge medische kosten (VeiligheidNL, 2023). 96.200 ouderen
kwamen op de SEH terecht in 2023. De prognose voor 2030 wordt op 141.000 geschat, wat een stijging van
46% zou betekenen. Zeker 293 zijn vorig jaar overleden aan de gevolgen van een noodlottige valpartij, ruim 50
meer (22,6%) dan een jaar daarvoor. Volgens het CBS komt de toename voor een groot deel door de
vergrijzing. Bijna driekwart van de overledenen door de gevolgen van een val was 80 jaar of ouder. Het aantal
dodelijke slachtoffers van een val groeit al twintig jaar (ANP, 2024). Er zijn meerdere factoren die kunnen
meespelen in het veroorzaken van een valpartij. Zo kunnen struikelen, medicijnen, verminderd
gezichtsvermogen en weinig lichamelijke activiteit oorzaken zijn van een val. Na zo’n valincident komt een
oudere in een negatieve spiraal terecht. Vaak ontstaat er angst om nog een keer te vallen wat leidt tot minder
beweging. Een groot gevolg hiervan is een achteruitgaande gezondheid. Ook sociale contacten worden
verminderd doordat de persoon minder gaat bewegen wat kan leiden tot eenzaamheid, een groot probleem
onder ouderen. Eenmaal terecht gekomen in deze negatieve neerwaartse spiraal is het lastig daar weer uit te
komen (Zijlstra, et al., 2007).
Gezien de impact van dit probleem en de daaropvolgende kosten, is voorkomen beter dan genezen. Zo bleek uit een
rapport van VeiligheidNL dat in 2023 €830 miljoen aan directe medische kosten verbonden waren bij
valincidenten gevolgd door een SEH-bezoek of opname. 12% van deze totale kosten hadden betrekking op de
doelgroep ouderen woonachtig in verzorgingstehuizen (VeiligheidNL, 2023). Ook het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport benadrukt in 2015 in een kamerbrief als onderdeel van de nota
ouderenbeleid het belang van preventie van valincidenten (Schippers & Van Rijn, 2015).
In verzorgingstehuizen woont de doelgroep die niet meer zelfstandig thuis kan blijven wonen. Uit onderzoek blijkt dat
het percentage 65+’ers dat minstens één keer per jaar valt in een verzorgingstehuis 50% bedraagt ten opzichte
van 30% bij zelfstandig wonende ouderen (NVKG, 2004). Aangezien inwoners van een verzorgingstehuis ook
vaker ernstigere gevolgen ondervinden van een val is bij deze groep valpreventie van groot belang. Binnen
Fysiotherapiepraktijk X houdt X zich bezig met ouderen thuis en ouderen in verpleeg- of verzorgingstehuizen.
Ook speelt valpreventie een rol in haar behandelingen. Voor hen kan de meerwaarde van het onderzoek een
eerste opzet zijn naar passende programma’s op maat voor bewoners. Door te kijken naar hoe valpreventie op
het moment wordt ingericht in verpleeg- en verzorgingstehuizen zal duidelijk worden waar de tekortkomingen
en aandachtspunten liggen. Hier liggen voor de praktijk kansen om mee aan de slag te gaan. Het onderzoek zal
van meerwaarde zijn in de vorm van handvatten bij het opstellen van behandelplannen en - programma’s. Er
bestaat een richtlijn op het gebied van valpreventie die in 2004 ontwikkeld is door een initiatief van de
Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie(NVKG). De ‘Richtlijn Preventie van Valincidenten’ is ontwikkeld
voor thuiswonende ouderen, ouderen in verzorgingstehuizen en voor ouderen in ziekenhuizen en biedt
aanbevelingen en handelsinstructies ten behoeve van valpreventie (NVKG, 2004). Helaas is er sinds 2004 geen
afname te zien in het aantal valincidenten, sterker nog, er is zelfs een stijgende lijn te zien. Door deze stijgende
lijn in het aantal valincidenten worden er vraagtekens gezet bij de vraag hoe deze richtlijn in
verzorgingstehuizen toegepast en nageleefd wordt. De richtlijn bevat aanbevelingen berust op
wetenschappelijk onderzoek en de noodzaak van valpreventie is algemeen bekend. Echter blijkt uit onderzoek
dat het implementeren van deze richtlijn vrij complex blijkt te zijn (NVKG, 2004). Het onderzoek kan van
meerwaarde zijn voor verzorgingstehuizen door de huidige stand van zaken en het gebruik van de richtlijn in
kaart te brengen en te kijken naar de aanbevelingen die gedaan worden. De toepassing van de richtlijn door de
organisatie en het personeel in verzorgingstehuizen en op welke manier bewoners dit ervaren. Hierdoor is de
volgende onderzoeksvraag tot stand gekomen: ‘’In hoeverre wordt de Richtlijn Preventie van Valincidenten in
verpleeg- en verzorgingstehuizen in de regio X nageleefd?’
