Samenvatting Staats -en administratief recht

Staats- en Administratief Recht
Inhoudstafel
1. De kwalificatie als een “bestuur”.

2. De gevolgen van de kwalificatie “bestuur”.

3. De organisatie van het bestuur.

4. De interne werking van een bestuur.

5. De externe werking van een bestuur

6. De grondrechten en hun verband met een bestuur

Examen
Het examen is mondeling met schriftelijke voorbereiding, en staat op 20 punten. U bereidt uw
vragen schriftelijk voor en komt vervolgens naar voren om deze mondeling te verdedigen.
U krijgt drie vragen die elk op 6 punten van de 20 staan. Voorts krijgt u nog twee bijkomende
vragen die elk op 1 punt van de 20 staan. Mag alles van wetboeken en wetteksten meenemen!
1 A4 blad per vraag!
1 theorie vraag 6 punten en 2 casussen op 6 punten, 2 bijvragen van 1 punt.
Federale regeringsvorming voor actualiteit vragen.
Soorten vragen:
Casus. Een toepassingsvraag om na te gaan of u de theorie kan toepassen in de praktijk. 1 casus
kan uit 3 verschillende lessen komen.
Stelling. U analyseert of de stellingen juist of fout zijn en motiveert uitgebreid waarom.
Theorie. Dit kan een open vraag zijn, een vergelijking of het leggen van verbanden tussen
meerdere leerstukken.
Actualiteit. Een stuk in de media dat u in verband moet kunnen brengen met de cursus.
1. De kwalificatie als een “bestuur”
Welke staatsmachten zijn er in België?
 Wetgevende macht = succesvol parlement, maakt wetten (niet relevant in dit vak)
 Rechterlijke macht = geven toezicht op (naleving) van de wetgeving (buiten dit vak)
 Uitvoerende macht = kern van administratief recht (veel bestuursinstellingen in België en
9 regeringen)
o Bv. bestuursinstellingen

Het bestuursrecht of het administratieve recht omvat het geheel van de geschreven en
ongeschreven rechtsregels met betrekking tot de werking van het bestuur.


1

,  Enerzijds wijst dit op de activiteit of op een functie, met name op het besturen.
 Anderzijds wijst dit op het geheel van instellingen die instaan voor het bestuur, met
name de bestuursorganen.
Bestuursorgaan vs. bestuursinstelling
Bestuursinstellingen: instellingen of organisaties die verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren
van overheidsbeleid en het beheren van publieke diensten.
bv. openbaar vervoer, VDAB, bpost, FOD, federale politie, OCMW, Proximus,
gemeenteraadsverkiezingen, onderwijsinstellingen (AP)
Wat valt er specifiek te begrijpen onder een bestuur?
Is dit een overheidsinstelling?
Artikel 14,§1,1° van de RvS-Wetten van 12 januari 1973 verwijzen naar het begrip “administratieve
overheden”.

Artikel 1 van de Wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van de
bestuurshandelingen verwijst ook naar “administratieve overheden”.

Artikel 3,1° van het thans opgeheven Vlaamse Decreet van 26 maart 2004 betreffende de openbaarheid
van bestuur verwijst naar de term “administratieve overheid”.

Artikel 2,1° van het Vlaamse Decreet van 07 mei 2004 houdende wijziging van het decreet van 7 juli 1998
houdende instelling van de Vlaamse Ombudsdienst, wat betreft de bescherming van ambtenaren die
melding maken van onregelmatigheden, verwijst tevens ook naar het begrip “administratieve overheid”.

Een bestuur lijkt op het eerste gezicht alleen te verwijzen naar de uitvoerende macht.
De verwijzing in de regelgeving naar begrippen zoals onder meer “administratieve
overheid”, “bestuursinstantie” en “Raad van State” lijken allemaal naar de uitvoerende
macht te verwijzen, maar desalniettemin is dit toch ruimer dan dat.
 Art. 14 gecoördineerde wetten van de Raad van State.
Zonnepanelen gelegd zonder vergunning en gemeente zegt: ‘weghalen’ naar waar gaan?
Raad van State
Ter herinnering:
de Raad van State is de waakhond van de uitvoerende macht.
 Objectief contentieux: vernietiging van eenzijdige administratieve rechtshandelingen
binnen de 60 dagen na publicatie in het Belgisch Staatsblad (erga omnes) aan Raad van
State
o Toetsen aan wetten, decreten en ordonnanties. Vernietigen aan Grondwettelijk
Hof

2

,  Subjectief contentieux: buiten toepassing laten van algemene, provinciale en plaatselijke
besluiten en verordeningen die in strijd zijn met de wet door de gewone rechter op
grond van art. 159 Gw. (inter partes).
o Termijn 60 dagen overschreden! Naar gewone burgerlijke rechter gaan en de van
buiten toepassing vragen (blijft bestaan, maar in mijn geval niet meer toegepast).
o Prejudiciële vraag stellen aan Grondwettelijk Hof.
o Bij wetten, decreten en ordonnanties binnen termijn van 6 maanden.
Ter herinnering:
 De uitvoerende macht (regering en Koning) heeft een belangrijke rol bij het uitvoeren van
wetten (art. 108 Gw. / art. 20 BWHI).
 Ruim te interpreteren: zij mogen uit de wet en uit haar beweegredenen alle gevolgen
afleiden die er op een natuurlijke wijze uit voortvloeien en die ermee in
overeenstemming kunnen zijn (Cass. 18 november 1924).
Verplicht om wetten uit te voeren in een redelijke termijn.
Samenwerking tussen wetgevende en uitvoerende macht.
KB en MB moet in overeenstemming zijn met de wetten (hiërarchie der normen).
Beperking: zij mogen wetten niet opheffen, wijzigen, aanvullen, uitbreiden of beperken. Tevens
mag hij wetten niet schorsen noch vrijstelling van hun uitvoering verlenen.
Ter herinnering:
Bijzondere machten (art. 105 Gw. / art. 69 en 78 BWHI):
 Koning kan onder bepaalde voorwaarden regelgevende bevoegdheden krijgen van het
parlement.
 Vroeger eerder zeldzaam, vandaag meer en meer de norm.
Bv. hervorming NMBS en COVID-19-maatregelen
Vooral van belang bij de bekrachtiging van de bijzondere machtenbesluiten. Dit bepaalt of dat zij
onder toezicht van de Raad van State of van het Grondwettelijk Hof vallen.
Het Grondwettelijk Hof controleert de wetgevende macht.
 Objectief contentieux: vernietiging van wetten, decreten en ordonnanties binnen de 6
maanden na de publicatie in het Belgisch Staatsblad (erga omnes).
 Subjectief contentieux: antwoorden op een prejudiciële vraag en desgevallend buiten
toepassing laten van de strijdige wetgevende norm (inter partes).




3

, Residuaire bevoegdheden
Bevoegdheid niet in de grondwet = residuaire, in de vuilbak. Geen inbreuk doen op scheiding
der machten. Naar Raad van State.
 Uitzonderlijke omstandigheden: oorlog, regering die niet gevormd geraakt, crisissen
(bank, financieel, medische,…)
 Duidelijk en nauwkeurig omschreven bevoegdheid.
 Beperkte duurtijd.
 Bekrachtiging door de wetgever in redelijke termijn: optioneel. Voorbehouden
bevoegdheid moet bekrachtigd worden door de wetgever volgens grondwet.
o KB bekrachtigd -> het word een wet, moet enkel als de wet het zelf schrijft
o KB niet bekrachtigd ->
 Respect hogere rechtsnormen.
 Verplichte collegialiteit ministerraad.
Voorbehouden bevoegdheden
De grondwet zegt dat moet geregeld, worden door het parlement of bij de wet of door de
kamer.
Bv. bij mensenrechten, fiscaal recht
 Uitzonderlijke omstandigheden.
 Duidelijk en nauwkeurig omschreven bevoegdheid.
 Beperkte duurtijd.
 Bekrachtiging door de wetgever in redelijke termijn: verplicht.
 Respect hogere rechtsnormen.
 Verplichte collegialiteit ministerraad.
Ter herinnering: Hiërarchie der normen:
1. Grondwetsconform internationaal recht met rechtstreekse werking
2. Grondwet.
3. Bijzondere wetten / bijzondere decreten.
4. Wetten = decreten = ordonnanties = internationaal recht zonder rechtstreekse werking.
5. Ordonnanties inzake ruimtelijke ordening, vervoer, infrastructuur en stedenbouw.
6. KB / besluit gemeenschaps- en gewestregering / omzendbrieven.
7. MB / besluit individueel lid gemeenschaps- en gewestregering / omzendbrieven.
8. Reglementen van de Provincieraad.
9. Besluiten van de Bestendige deputatie.
10. Reglementen van de Gemeenteraad.


4