HET SOMATOSENSORISCH SYSTEEM – LES 1
1. INDELING
2 grote gevoeligheden:
- Somesthesie (huidgevoeligheid)
o Tactiele gevoeligheid
§ Opp tastzin (discriminatieve en grove)
§ Druk
§ Vibratie/flutter OPP
o Temperatuurgevoeligheid
§ Warm
§ Koud
o Pijngevoeligheid (nociceptie)
- Proprioceptie
o Positie lidmaat (statisch) DIEP
o Beweging lidmaten (dynamisch): kinesthesie
o Bewust/onbewust
A. Anatomie
3 systemen:
- Lemniscaal systeem
o Bewust proprioceptie
§ Positiezin, kinesthesie, stereognosie
o Vibratiezin
o Fijne tast- en drukzin BEWUST
§ 2-punt discriminatie
- Anterolateraal systeem
o Grote tast- en drukzin
o Temperatuurgevoeligheid
o Pijngevoeligheid
- Spinocerebellair systeem ONBEWUST
o Onbewuste proprioceptie
Lemniscaal: analytisch, sterk corticaal projecterend, fylogenetisch jong
Anterolateraal: vitaal, sterk subcorticaal projecterend, fylogenetisch oud
Spinocerebellair projecteert cerebellair (motorisch)
a. Dorsale mediale lemniscale weg
- 1e neuron blijft ipsilateraal
- 2e neuron kruist
- Decussatio lemniscorum
b. Spinothalamische weg
- 1e neuron kruis middellijn waar het toekomt
- 2e orde neuron blijft contralateraal
2019-2020 Inne Verhoeven 1
,Er bestaat in de periferie een perfecte scheiding tussen verschillende systemen
= Parallelle kanalen
- Verschillen in receptoren à verschillen in selectiviteit
o Anterolateraal
§ Thermoreceptoren en nociceptoren: vrij zenuwuiteinden
o Lemniscaal
§ Mechanorecepotren anatomisch gespecialiseerd (gekapseld)
• Cutane & subcutane receptoren
o Onbehaarde huid (Merkel, Ruffini, Meissner, Pacini)
o Behaarde huid (Merkel, Ruffini, Pacini)
• Spier- en skelet mechanoreceptoren
o Spier en pees: spierspoel, peesorgaan
o Gewrichtskapsels
o Facia, membrana interossea, mesenterium: Pacini
(minder frequent dan in de huid)
- Verschillen in vezel diameter en myelinisatie à verschillen in geleidingssnelheid
o Mechanoreceptoren
§ Ab of Aa
o Thermorecepotren, nociceptoren
§ Ad of C (geen myelinisatie)
Efferente spiervezels:
CZS à Spier
Romeins cijfer: I, II, III, IV…
Afferente spiervezels:
Huid à CZS
Letter met griekse index
2019-2020 Inne Verhoeven 2
, 2. TACTIELE GEVOELIGHEID
A. Periferie
6-tal receptoren.
Enige plaatsen in SS-systeem waar echt mechanische gevoeligheid (temp, pijn) aanwezig zal
zijn
- Merkel
- Ruffini
- Pacini
- Meissner
- Vrije zenuwuiteinden
- Haarfollikel receptor
Enige deel van 1e orde neuronen gevoelig voor
stimulus energie = receptor
à Hersenchirurgie onder lokale verdoving
Rest van 1e orde neuronen: voortgeleiding
prikkel naar CZS (ruggenmerg, hersenstam)
Cellichaam niet perifeer, maar in spinaal ganglion
Structureel geen onderscheid tussen dendriet-axon, het is 1 groot axon
en op het einde is er een receptor
Perifeer en centraal vertrakkingen. Vooral vertakkingen in RM
belangrijk
Ganglion bevindt zich in de dorsale hoor van het RM met aantal takken, gaat dan opstijgen
Huid geïnnerveerd door perifere zenuwen. Axonen van recepotren in de huid brengen info
naar het RM of HS
= Primaire afferente axonen
Komen RM binnen door dorsale hoorn
Studie 1e orde neuronen van gladde huid:
4 soorten vezels, 2 fysiologische criteria
- Aflijning RV
o Klein welomschreven (type I)
o Vaag en groot (type II)
- Adaptatie op aanhoudende stimulus
o Slowly adapting (SA): aanhoudend antwoord
o Fast adapting (FA, RA, QA): enkel antwoord bij onset, soms offset
2019-2020 Inne Verhoeven 3
1. INDELING
2 grote gevoeligheden:
- Somesthesie (huidgevoeligheid)
o Tactiele gevoeligheid
§ Opp tastzin (discriminatieve en grove)
§ Druk
§ Vibratie/flutter OPP
o Temperatuurgevoeligheid
§ Warm
§ Koud
o Pijngevoeligheid (nociceptie)
- Proprioceptie
o Positie lidmaat (statisch) DIEP
o Beweging lidmaten (dynamisch): kinesthesie
o Bewust/onbewust
A. Anatomie
3 systemen:
- Lemniscaal systeem
o Bewust proprioceptie
§ Positiezin, kinesthesie, stereognosie
o Vibratiezin
o Fijne tast- en drukzin BEWUST
§ 2-punt discriminatie
- Anterolateraal systeem
o Grote tast- en drukzin
o Temperatuurgevoeligheid
o Pijngevoeligheid
- Spinocerebellair systeem ONBEWUST
o Onbewuste proprioceptie
Lemniscaal: analytisch, sterk corticaal projecterend, fylogenetisch jong
Anterolateraal: vitaal, sterk subcorticaal projecterend, fylogenetisch oud
Spinocerebellair projecteert cerebellair (motorisch)
a. Dorsale mediale lemniscale weg
- 1e neuron blijft ipsilateraal
- 2e neuron kruist
- Decussatio lemniscorum
b. Spinothalamische weg
- 1e neuron kruis middellijn waar het toekomt
- 2e orde neuron blijft contralateraal
2019-2020 Inne Verhoeven 1
,Er bestaat in de periferie een perfecte scheiding tussen verschillende systemen
= Parallelle kanalen
- Verschillen in receptoren à verschillen in selectiviteit
o Anterolateraal
§ Thermoreceptoren en nociceptoren: vrij zenuwuiteinden
o Lemniscaal
§ Mechanorecepotren anatomisch gespecialiseerd (gekapseld)
• Cutane & subcutane receptoren
o Onbehaarde huid (Merkel, Ruffini, Meissner, Pacini)
o Behaarde huid (Merkel, Ruffini, Pacini)
• Spier- en skelet mechanoreceptoren
o Spier en pees: spierspoel, peesorgaan
o Gewrichtskapsels
o Facia, membrana interossea, mesenterium: Pacini
(minder frequent dan in de huid)
- Verschillen in vezel diameter en myelinisatie à verschillen in geleidingssnelheid
o Mechanoreceptoren
§ Ab of Aa
o Thermorecepotren, nociceptoren
§ Ad of C (geen myelinisatie)
Efferente spiervezels:
CZS à Spier
Romeins cijfer: I, II, III, IV…
Afferente spiervezels:
Huid à CZS
Letter met griekse index
2019-2020 Inne Verhoeven 2
, 2. TACTIELE GEVOELIGHEID
A. Periferie
6-tal receptoren.
Enige plaatsen in SS-systeem waar echt mechanische gevoeligheid (temp, pijn) aanwezig zal
zijn
- Merkel
- Ruffini
- Pacini
- Meissner
- Vrije zenuwuiteinden
- Haarfollikel receptor
Enige deel van 1e orde neuronen gevoelig voor
stimulus energie = receptor
à Hersenchirurgie onder lokale verdoving
Rest van 1e orde neuronen: voortgeleiding
prikkel naar CZS (ruggenmerg, hersenstam)
Cellichaam niet perifeer, maar in spinaal ganglion
Structureel geen onderscheid tussen dendriet-axon, het is 1 groot axon
en op het einde is er een receptor
Perifeer en centraal vertrakkingen. Vooral vertakkingen in RM
belangrijk
Ganglion bevindt zich in de dorsale hoor van het RM met aantal takken, gaat dan opstijgen
Huid geïnnerveerd door perifere zenuwen. Axonen van recepotren in de huid brengen info
naar het RM of HS
= Primaire afferente axonen
Komen RM binnen door dorsale hoorn
Studie 1e orde neuronen van gladde huid:
4 soorten vezels, 2 fysiologische criteria
- Aflijning RV
o Klein welomschreven (type I)
o Vaag en groot (type II)
- Adaptatie op aanhoudende stimulus
o Slowly adapting (SA): aanhoudend antwoord
o Fast adapting (FA, RA, QA): enkel antwoord bij onset, soms offset
2019-2020 Inne Verhoeven 3
