HOOFDSTUK 1: Een eerste begripsomschrijving
Waarin verschilt wetenschap van opiniestukken?
Wetenschappelijke methoden binnen empirisch-analytische criminologie
Onder objectiviteit verstaan we een zekere mate van naturalisme: verwerpen van
bovennatuurlijke verklaringen voor feiten
Dogma en religie:
Eerder gesloten systemen
Niet vatbaar voor rede & kritiek van buitenaf
Gaat over hoe de samenleving er zou moeten uitzien
Basisprincipes voor wetenschap:
Streven naar kennis
o Die kan worden ondergebracht in een theorie (= samenhangend geheel van
uitspraken over de werkelijkheid)
o Samenhangende feiten en patronen in de werkelijkheid ontdekken/ verklaren/
situeren
Empirisch karakter
o Waarnemingen
o Bepaalde methoden en technieken gebruiken om zaken die zich in de
werkelijkheid voordoen te meten
Systematische benadering
o Hierdoor onderscheid tussen wetenschap en pseudowetenschap
o Toetsbaarheid of testbaarheid = eigenschap van wetenschappelijke uitspraak
o Het verdringen is een passe-partout voor alle uitspraken waarvan men niet wil
dat ze aan kritische toetsing onderworpen worden
o Hetgeen je zelf als onderzoeker doet kan nagebootst worden door andere
onderzoekers
Taxonomieën van wetenschappelijke disciplines
Er bestaan enorm veel taxonomieën(= classificatie)
Formele wetenschappen
Bv. logica, wiskunde
Axioma’s (stellingen die je kan toetsen via mathematische formules), deductie
(vertrekken vanuit stelling en adhv vraagstelling toetsen)
Ze verschaffen ons symboolsystemen of vormen die bruikbaar zijn om werkelijkheid
uit te drukken
Ervaringswetenschappen (feitwetenschappen)
Bv. fysica, sociologie, criminologie
Empirie, inductie (kennis opbouw)
Natuurwetenschappen >< Sociale wetenschappen
,MAAR is dit onderscheid zinvol?
Logica
Formele
wetenschap
Wiskunde
Fysica
wetenschap Chemie
Natuurlijk
Biologie
Psychologie
Ervaringswetenschap
Sociale
psychologie
Economie
Cultureel
Politieke
wetenschap
Sociologie
Laatste jaren steeds meer onder druk want moeilijk om vaste grenzen af te bakenen
Kruisbestuiving mogelijk en wenselijk: tendens naar interdisciplinariteit
Bv. Gedragsecologie in criminologie
Het onderscheid tussen natuur-, gedrags- en cultuurwetenschappen:
Kruisbestuivingen: bv wetenschappen over het gebruik van geweld onder diersoorten die
bij andere groepen thuishoren
Geesteswetenschappen omvatten gedragswetenschappen en cultuurwetenschappen
“Wetenschappen moeten streven naar exactheid”: ondubbelzinnige taal gebruiken
Zuivere wetenschappen Enkel gericht op kennis
Toegepaste wetenschappen Hierin gebruikt men wetenschappelijke gegevens
en methodes om praktische problemen op te
lossen en menselijke noden te bevredigen
Positieve wetenschappen 19e eeuw
Wetenschappen die op gegevens – feiten –
berusten in tegenstelling tot de meer ‘speculatieve
denkwijzen’ (bestaande uit ‘bespiegelingen’)
Enkel de speculatieve subdisciplines binnen de filosofie kan men nog niet-positief
noemen
Positivisme = herkennen van patronen & zocht naar patchwork van correlaties
, Positivisme van August Comte ging ervan uit dat elke wetenschap een positieve
ontwikkeling volgde: elke wetenschap wordt stapsgewijs ontdaan van theologische,
speculatieve en normatieve opvattingen en steeds meer gebaseerd op feiten waarvan
juistheid kan worden nagegaan
Criminologie als multidisciplinaire objectwetenschap
Criminologie zowel materieel voorwerp als formeel voorwerp? criminologie beschouwen
als afzonderlijke discipline
De kwantitatieve criminologie maakt gebruik van algemene wetenschappelijke methoden en
past die toe op de kwantitatieve studie van criminaliteit en de maatschappelijke reactie erop
“The criminologist is a king without a kingdom” (T. Sellin)
Criminologie heeft een “eigen” object (materieel voorwerp) maar geen “eigen”
methodologie (formeel voorwerp)
o Materieel voorwerp? Criminaliteit?
o Ontleent methoden en inzichten uit diverse invalshoeken
Definitie: ‘Crimineel gedrag is strafbaar gesteld gedrag’
o ‘Smalle’ definitie
o Bv. Pesten is niet strafbaar, maar kan samenhangen met crimineel
gedrag. Pesten is dus belangrijk om te onderzoeken
Geen ‘harde’ definitie
o Bv. Decriminalisering en invoering van strafbaarstelling
‘Nationale’ definitie
o Bv. Zware mishandeling is anders in Nederland dan in België
“De studie van het voorkomen (prevalentie) van criminaliteit en het verklaren van
voorkomen ervan”
o Waarom-vraag en waar-vraag
“Methode van onderzoek naar reactie op criminaliteit en effectiviteit van sancties”
“De studie van het slachtoffer (victimologie)”
Is er een eenduidig “object”?
o Neen
o “Dé” criminaliteit bestaat niet! Verschillende soorten en
verschijningsvormen van criminaliteit
Streven naar criminaliteitsspecifieke verklaringen: verschillende types van
criminaliteit hebben verschillende motivaties, verschijningsvormen en verklaringen
o Rationele Keuze Benadering (Cornish & Clarke)
Ø Criminologie als soort van synthesewetenschap
Ø Kruispunt van diverse disciplines
Ø Alle perspectieven op verschillende fenomenen samentrekken = criminologie
Belangrijk! De invloedrijkste wetenschappelijke paradigmata binnen de criminologie
, Criminologen die het eens zijn over een reeks van basisopvattingen over de maatschappij en
hoe deze best bestudeerd kan worden, behoren tot een wetenschappelijk paradigma
Paradigma
o Een paradigma bevat een door een groep wetenschappers gedeelde
opvatting over
• Wat wetenschap is;
• Waar een wetenschappelijke theorie aan moet voldoen;
• Op welke manier wetenschap bedreven dient te worden;
• Ideeën over sociale structuren die in de werkelijkheid aanwezig
zijn (politieke systemen, democratie)
• Die een rol spelen in het leven van mensen in samenlevingen
Ontologie
o Uitspraken over wat volgens hen in de werkelijkheid aanwezig is
o Zijnsleer of de studie van de dingen die bestaan
o Wat is de werkelijkheid?
o Bv. bestaat ‘criminaliteit’? Stemmen handeling en label overal en altijd
overeen?
Epistemologie
o Kennisleer
o Hoe kunnen we kennis over de werkelijkheid opdoen?
(1) Empirisch-analytische benadering
= volgt opvatting over wetenschap die is ontleend aan de exacte wetenschappen (biologie,
natuurkunde)
= combineert rationeel denken met empirisch denken
4 basisopvattingen:
Rationaliteit
Helderheid
Consitentie
Gematigd scepticisme
Epistemologisch naturalisme = filosofische stroming die op zoek gaat naar natuurlijke
verklaringen
Na-apen van de natuurwetenschappen = sociaal-naturalisme
Waarin verschilt wetenschap van opiniestukken?
Wetenschappelijke methoden binnen empirisch-analytische criminologie
Onder objectiviteit verstaan we een zekere mate van naturalisme: verwerpen van
bovennatuurlijke verklaringen voor feiten
Dogma en religie:
Eerder gesloten systemen
Niet vatbaar voor rede & kritiek van buitenaf
Gaat over hoe de samenleving er zou moeten uitzien
Basisprincipes voor wetenschap:
Streven naar kennis
o Die kan worden ondergebracht in een theorie (= samenhangend geheel van
uitspraken over de werkelijkheid)
o Samenhangende feiten en patronen in de werkelijkheid ontdekken/ verklaren/
situeren
Empirisch karakter
o Waarnemingen
o Bepaalde methoden en technieken gebruiken om zaken die zich in de
werkelijkheid voordoen te meten
Systematische benadering
o Hierdoor onderscheid tussen wetenschap en pseudowetenschap
o Toetsbaarheid of testbaarheid = eigenschap van wetenschappelijke uitspraak
o Het verdringen is een passe-partout voor alle uitspraken waarvan men niet wil
dat ze aan kritische toetsing onderworpen worden
o Hetgeen je zelf als onderzoeker doet kan nagebootst worden door andere
onderzoekers
Taxonomieën van wetenschappelijke disciplines
Er bestaan enorm veel taxonomieën(= classificatie)
Formele wetenschappen
Bv. logica, wiskunde
Axioma’s (stellingen die je kan toetsen via mathematische formules), deductie
(vertrekken vanuit stelling en adhv vraagstelling toetsen)
Ze verschaffen ons symboolsystemen of vormen die bruikbaar zijn om werkelijkheid
uit te drukken
Ervaringswetenschappen (feitwetenschappen)
Bv. fysica, sociologie, criminologie
Empirie, inductie (kennis opbouw)
Natuurwetenschappen >< Sociale wetenschappen
,MAAR is dit onderscheid zinvol?
Logica
Formele
wetenschap
Wiskunde
Fysica
wetenschap Chemie
Natuurlijk
Biologie
Psychologie
Ervaringswetenschap
Sociale
psychologie
Economie
Cultureel
Politieke
wetenschap
Sociologie
Laatste jaren steeds meer onder druk want moeilijk om vaste grenzen af te bakenen
Kruisbestuiving mogelijk en wenselijk: tendens naar interdisciplinariteit
Bv. Gedragsecologie in criminologie
Het onderscheid tussen natuur-, gedrags- en cultuurwetenschappen:
Kruisbestuivingen: bv wetenschappen over het gebruik van geweld onder diersoorten die
bij andere groepen thuishoren
Geesteswetenschappen omvatten gedragswetenschappen en cultuurwetenschappen
“Wetenschappen moeten streven naar exactheid”: ondubbelzinnige taal gebruiken
Zuivere wetenschappen Enkel gericht op kennis
Toegepaste wetenschappen Hierin gebruikt men wetenschappelijke gegevens
en methodes om praktische problemen op te
lossen en menselijke noden te bevredigen
Positieve wetenschappen 19e eeuw
Wetenschappen die op gegevens – feiten –
berusten in tegenstelling tot de meer ‘speculatieve
denkwijzen’ (bestaande uit ‘bespiegelingen’)
Enkel de speculatieve subdisciplines binnen de filosofie kan men nog niet-positief
noemen
Positivisme = herkennen van patronen & zocht naar patchwork van correlaties
, Positivisme van August Comte ging ervan uit dat elke wetenschap een positieve
ontwikkeling volgde: elke wetenschap wordt stapsgewijs ontdaan van theologische,
speculatieve en normatieve opvattingen en steeds meer gebaseerd op feiten waarvan
juistheid kan worden nagegaan
Criminologie als multidisciplinaire objectwetenschap
Criminologie zowel materieel voorwerp als formeel voorwerp? criminologie beschouwen
als afzonderlijke discipline
De kwantitatieve criminologie maakt gebruik van algemene wetenschappelijke methoden en
past die toe op de kwantitatieve studie van criminaliteit en de maatschappelijke reactie erop
“The criminologist is a king without a kingdom” (T. Sellin)
Criminologie heeft een “eigen” object (materieel voorwerp) maar geen “eigen”
methodologie (formeel voorwerp)
o Materieel voorwerp? Criminaliteit?
o Ontleent methoden en inzichten uit diverse invalshoeken
Definitie: ‘Crimineel gedrag is strafbaar gesteld gedrag’
o ‘Smalle’ definitie
o Bv. Pesten is niet strafbaar, maar kan samenhangen met crimineel
gedrag. Pesten is dus belangrijk om te onderzoeken
Geen ‘harde’ definitie
o Bv. Decriminalisering en invoering van strafbaarstelling
‘Nationale’ definitie
o Bv. Zware mishandeling is anders in Nederland dan in België
“De studie van het voorkomen (prevalentie) van criminaliteit en het verklaren van
voorkomen ervan”
o Waarom-vraag en waar-vraag
“Methode van onderzoek naar reactie op criminaliteit en effectiviteit van sancties”
“De studie van het slachtoffer (victimologie)”
Is er een eenduidig “object”?
o Neen
o “Dé” criminaliteit bestaat niet! Verschillende soorten en
verschijningsvormen van criminaliteit
Streven naar criminaliteitsspecifieke verklaringen: verschillende types van
criminaliteit hebben verschillende motivaties, verschijningsvormen en verklaringen
o Rationele Keuze Benadering (Cornish & Clarke)
Ø Criminologie als soort van synthesewetenschap
Ø Kruispunt van diverse disciplines
Ø Alle perspectieven op verschillende fenomenen samentrekken = criminologie
Belangrijk! De invloedrijkste wetenschappelijke paradigmata binnen de criminologie
, Criminologen die het eens zijn over een reeks van basisopvattingen over de maatschappij en
hoe deze best bestudeerd kan worden, behoren tot een wetenschappelijk paradigma
Paradigma
o Een paradigma bevat een door een groep wetenschappers gedeelde
opvatting over
• Wat wetenschap is;
• Waar een wetenschappelijke theorie aan moet voldoen;
• Op welke manier wetenschap bedreven dient te worden;
• Ideeën over sociale structuren die in de werkelijkheid aanwezig
zijn (politieke systemen, democratie)
• Die een rol spelen in het leven van mensen in samenlevingen
Ontologie
o Uitspraken over wat volgens hen in de werkelijkheid aanwezig is
o Zijnsleer of de studie van de dingen die bestaan
o Wat is de werkelijkheid?
o Bv. bestaat ‘criminaliteit’? Stemmen handeling en label overal en altijd
overeen?
Epistemologie
o Kennisleer
o Hoe kunnen we kennis over de werkelijkheid opdoen?
(1) Empirisch-analytische benadering
= volgt opvatting over wetenschap die is ontleend aan de exacte wetenschappen (biologie,
natuurkunde)
= combineert rationeel denken met empirisch denken
4 basisopvattingen:
Rationaliteit
Helderheid
Consitentie
Gematigd scepticisme
Epistemologisch naturalisme = filosofische stroming die op zoek gaat naar natuurlijke
verklaringen
Na-apen van de natuurwetenschappen = sociaal-naturalisme
