Pathologie – genezing, infecties en ontsteking
literatuur
C., & Hubert, R. J. (2022). Gould’s pathophysiology for the health professions (6e & 7e ed.).
Philadelphia, PA: Saunders. • Chapter 1: Introduction to Pathophysiology • Chapter 5: Inflammation
and Healing tot: "Example of Inflammation and Healing"
Leerdoelen
Je kan de begrippen infectie en ontsteking en de pathofysiologie ervan omschrijven.
Je kan de symptomen bij acute en chronische ontstekingen benoemen.
De student kan de complicaties van een ontsteking benoemen.
Je kan de wijze waarop wondgenezing plaats vindt, waarbij diverse factoren aan de orde komen die
dit genezingsproces beïnvloeden, toelichten.
Je kan de vertraagde wondgenezing en de complicaties ervan (zoals
littekenvorming, contracturen), toelichten.
Pathologie = het ontstaan en verloop van ziekte
Ziekte = schadelijk lichamelijke of psychische afwijking van een
organisme. Er is een verstoring van de homeostase. (het
zelfregulerend proces waarbij biologische systemen hun stabiliteit
bewaren door zich aan te passen aan de omstandigheden)
Idiopatische ziekten = oorzaak van de aandoening is niet bekend.
Latrogeen = veroorzaakt door medisch handelen.
Verloop ziekte;
Acute start -> snel toenemende symptomen (uren tot een dag)
Chronisch verloop (langdurig, zonder volledig herstel)
Remissie -> fase (ver)mindering van ziekte verschijnselen
(kanker)
Recidief -> het opnieuw optreden van ziekte, nadat het
genezen was.
Progressief -> toenemend, verergerend, zich uitbreiden
(parkinson)
Intermitterend -> met perioden waarin de symptomen
toenemen
Exacerbatie -> fase met toename van ziekte symptomen
(opvlamming ondanks behandeling, COPD).
Pathologie in combinatie met fysiologie
1ste stap = hulpvraag bijv. buigen van de knie is pijnlijk, fietsen lukt niet
goed
2de stap = anamnese
3de stap = totale observatie + lokale observatie
4de stap = ADL (activiteiten dagelijks leven) observatie
5de stap = vaststellen waar probleem zit (is het medisch of
fysiotherapeutisch
6de stap = doelstelling + uitvoering
7de stap = evalueren en z.n. bijstellen
Celveranderingen
Atrofie = afname in celgrootte (bij minder mobiliteit)
Hypertrofie = toename in celgrootte (bij training)
Hyperplasie = toename aantal cellen (in de baarmoeder; zwanger)
Metaplasie = vervanging cel door andere type cel
Dysplasie = verschillende soorten cellen met grote nucleus
Anaplasie = achteruit vormen. De differentiatie (functies) in de
cellen neemt af. De structuur en gespecialiseerde functie verliezen
ze en er ontstaat ongedifferentieerd weefsel. (kwaadaardige tumor)
, Metaplasie; soms door vitamine A te kort, soms ook als reactie op veel prikkels op het weefsel, denk
aan sigaretten.
Dysplasie; door veel voudig irritatie; kanker als gevoel bijv. bij een uitstrijk PAP.
Ontsteking = beschermingsmechanisme van het lichaam. Niet specifieke afweer reageert op
beschadiging van weefsel of prikkels van buiten-> het maakt niet uit wat er in het lichaam aan de hand
is, het gebeurt op dezelfde manier en frequentie.
Infectie = micro-organisme of virus het lichaam is binnengedrongen en zich vermeerdert.
Dus een ontsteking hoeft niet altijd gepaard te gaan met een infectie. Je kunt ook een ontsteking
hebben zonder dat hierbij bacteriën of virussen betrokken zijn. Infectie is wel een oorzaak van een
ontsteking. Ontsteking wordt ook veroorzaakt door bijv. afsterven van cellen, weefselbeschadiging,
botbreuk, chemotherapie.
Er zijn echter situaties waarin ontsteking niet leidt tot genezing. Bijvoorbeeld:
Chronische ontsteking: Dit is een langdurige ontsteking die niet overgaat en zelfs schade kan
veroorzaken in plaats van genezing te bevorderen. Voorbeelden hiervan zijn chronische
aandoeningen zoals reumatoïde artritis of de ziekte van Crohn.
Ontsteking zonder duidelijke oorzaak: Soms kan het immuunsysteem per ongeluk gezond weefsel
aanvallen, wat leidt tot auto-immuunziekten.
Onvoldoende of verkeerde ontstekingsreactie: In sommige gevallen kan het lichaam niet goed
reageren op een infectie of verwonding, wat kan leiden tot verdere complicaties of zelfs chronische
infecties.
Beschermingsmechanismen
1. Mechanische barriëres – huid & slijmvliezen
Secreties (enzymen die bacteriën doden) – speeksel & tranen
2. Aspecifieke afweer (algemeen proces wat elke keer optreedt) – ontsteking
3. Specifieke afweer (immuniteit) – T en B cellen
Symptomen acute ontsteking/inflammatia (enkel dagen)
- Calor (ontstaat doordat er vasodilatatie optreedt)
- Rubor (ontstaat doordat er vasodilatatie optreedt)
- Dolor (ontstaat doordat er signaal wordt afgegeven van de cellen die afsterven zodat de cellen
van de aspecifieke afweer komen om te helpen)
- Tumor (ontstaat doordat er vasodilatatie optreedt en doorlaatbaarheid van vaatwand groter
wordt. Daardoor kunnen cellen van aspecifieke afweer makkelijker door de vaatwand heen om
het beschadigde gebied te repareren. Deze cellen nemen extra vocht (exsudaat) mee om
herstel te laten bevorderen)
- Functio leasa (combinatie van tumor, dolor en trauma)
Ontstekingsreactie / wondgenezing (bij een acute ontsteking)
Fase 1
Het ontstaan van ontsteking begint bij letsel/weefselschade. Met behulp van chemotaxi (is verschijnsel
dat organismen zich verplaatsen als gevolg van concentratie van bepaalde stoffen in de omgeving)
worden cytokinen (chemische mediatoren) naar het aangedane gebied gestuurd. Cytokinen stoffen
zijn onder andere;
Histamine zorgt voor uitzetten van de vaten, vergroot permeabiliteit van de vaten
Bradykinine zorgt voor pijnsignalering. Hierdoor wordt er nog meer histamine vrijgemaakt.
Prostaglandine zit in de magrofagen. Dit is een stof wat gemaakt wordt terwijl histamine en
bradykinine bezig zijn. De prostaglandine zorgt voor het langdurige effect; de ontstekingsfase wordt
voortgezet waardoor koorts ‘aangezet’ kan worden en letsel opgeruimd kan worden.
Hierdoor treedt de volgende reactie op;
Vasodilatatie -> calor, rubor
Verhogen permeabiliteit (doorlaatbaarheid)-> exsudaat - > tumor
Effect zenuwen -> dolor
literatuur
C., & Hubert, R. J. (2022). Gould’s pathophysiology for the health professions (6e & 7e ed.).
Philadelphia, PA: Saunders. • Chapter 1: Introduction to Pathophysiology • Chapter 5: Inflammation
and Healing tot: "Example of Inflammation and Healing"
Leerdoelen
Je kan de begrippen infectie en ontsteking en de pathofysiologie ervan omschrijven.
Je kan de symptomen bij acute en chronische ontstekingen benoemen.
De student kan de complicaties van een ontsteking benoemen.
Je kan de wijze waarop wondgenezing plaats vindt, waarbij diverse factoren aan de orde komen die
dit genezingsproces beïnvloeden, toelichten.
Je kan de vertraagde wondgenezing en de complicaties ervan (zoals
littekenvorming, contracturen), toelichten.
Pathologie = het ontstaan en verloop van ziekte
Ziekte = schadelijk lichamelijke of psychische afwijking van een
organisme. Er is een verstoring van de homeostase. (het
zelfregulerend proces waarbij biologische systemen hun stabiliteit
bewaren door zich aan te passen aan de omstandigheden)
Idiopatische ziekten = oorzaak van de aandoening is niet bekend.
Latrogeen = veroorzaakt door medisch handelen.
Verloop ziekte;
Acute start -> snel toenemende symptomen (uren tot een dag)
Chronisch verloop (langdurig, zonder volledig herstel)
Remissie -> fase (ver)mindering van ziekte verschijnselen
(kanker)
Recidief -> het opnieuw optreden van ziekte, nadat het
genezen was.
Progressief -> toenemend, verergerend, zich uitbreiden
(parkinson)
Intermitterend -> met perioden waarin de symptomen
toenemen
Exacerbatie -> fase met toename van ziekte symptomen
(opvlamming ondanks behandeling, COPD).
Pathologie in combinatie met fysiologie
1ste stap = hulpvraag bijv. buigen van de knie is pijnlijk, fietsen lukt niet
goed
2de stap = anamnese
3de stap = totale observatie + lokale observatie
4de stap = ADL (activiteiten dagelijks leven) observatie
5de stap = vaststellen waar probleem zit (is het medisch of
fysiotherapeutisch
6de stap = doelstelling + uitvoering
7de stap = evalueren en z.n. bijstellen
Celveranderingen
Atrofie = afname in celgrootte (bij minder mobiliteit)
Hypertrofie = toename in celgrootte (bij training)
Hyperplasie = toename aantal cellen (in de baarmoeder; zwanger)
Metaplasie = vervanging cel door andere type cel
Dysplasie = verschillende soorten cellen met grote nucleus
Anaplasie = achteruit vormen. De differentiatie (functies) in de
cellen neemt af. De structuur en gespecialiseerde functie verliezen
ze en er ontstaat ongedifferentieerd weefsel. (kwaadaardige tumor)
, Metaplasie; soms door vitamine A te kort, soms ook als reactie op veel prikkels op het weefsel, denk
aan sigaretten.
Dysplasie; door veel voudig irritatie; kanker als gevoel bijv. bij een uitstrijk PAP.
Ontsteking = beschermingsmechanisme van het lichaam. Niet specifieke afweer reageert op
beschadiging van weefsel of prikkels van buiten-> het maakt niet uit wat er in het lichaam aan de hand
is, het gebeurt op dezelfde manier en frequentie.
Infectie = micro-organisme of virus het lichaam is binnengedrongen en zich vermeerdert.
Dus een ontsteking hoeft niet altijd gepaard te gaan met een infectie. Je kunt ook een ontsteking
hebben zonder dat hierbij bacteriën of virussen betrokken zijn. Infectie is wel een oorzaak van een
ontsteking. Ontsteking wordt ook veroorzaakt door bijv. afsterven van cellen, weefselbeschadiging,
botbreuk, chemotherapie.
Er zijn echter situaties waarin ontsteking niet leidt tot genezing. Bijvoorbeeld:
Chronische ontsteking: Dit is een langdurige ontsteking die niet overgaat en zelfs schade kan
veroorzaken in plaats van genezing te bevorderen. Voorbeelden hiervan zijn chronische
aandoeningen zoals reumatoïde artritis of de ziekte van Crohn.
Ontsteking zonder duidelijke oorzaak: Soms kan het immuunsysteem per ongeluk gezond weefsel
aanvallen, wat leidt tot auto-immuunziekten.
Onvoldoende of verkeerde ontstekingsreactie: In sommige gevallen kan het lichaam niet goed
reageren op een infectie of verwonding, wat kan leiden tot verdere complicaties of zelfs chronische
infecties.
Beschermingsmechanismen
1. Mechanische barriëres – huid & slijmvliezen
Secreties (enzymen die bacteriën doden) – speeksel & tranen
2. Aspecifieke afweer (algemeen proces wat elke keer optreedt) – ontsteking
3. Specifieke afweer (immuniteit) – T en B cellen
Symptomen acute ontsteking/inflammatia (enkel dagen)
- Calor (ontstaat doordat er vasodilatatie optreedt)
- Rubor (ontstaat doordat er vasodilatatie optreedt)
- Dolor (ontstaat doordat er signaal wordt afgegeven van de cellen die afsterven zodat de cellen
van de aspecifieke afweer komen om te helpen)
- Tumor (ontstaat doordat er vasodilatatie optreedt en doorlaatbaarheid van vaatwand groter
wordt. Daardoor kunnen cellen van aspecifieke afweer makkelijker door de vaatwand heen om
het beschadigde gebied te repareren. Deze cellen nemen extra vocht (exsudaat) mee om
herstel te laten bevorderen)
- Functio leasa (combinatie van tumor, dolor en trauma)
Ontstekingsreactie / wondgenezing (bij een acute ontsteking)
Fase 1
Het ontstaan van ontsteking begint bij letsel/weefselschade. Met behulp van chemotaxi (is verschijnsel
dat organismen zich verplaatsen als gevolg van concentratie van bepaalde stoffen in de omgeving)
worden cytokinen (chemische mediatoren) naar het aangedane gebied gestuurd. Cytokinen stoffen
zijn onder andere;
Histamine zorgt voor uitzetten van de vaten, vergroot permeabiliteit van de vaten
Bradykinine zorgt voor pijnsignalering. Hierdoor wordt er nog meer histamine vrijgemaakt.
Prostaglandine zit in de magrofagen. Dit is een stof wat gemaakt wordt terwijl histamine en
bradykinine bezig zijn. De prostaglandine zorgt voor het langdurige effect; de ontstekingsfase wordt
voortgezet waardoor koorts ‘aangezet’ kan worden en letsel opgeruimd kan worden.
Hierdoor treedt de volgende reactie op;
Vasodilatatie -> calor, rubor
Verhogen permeabiliteit (doorlaatbaarheid)-> exsudaat - > tumor
Effect zenuwen -> dolor
