Samenvatting collectief arbeidsrecht

Module 3: collectief arbeidsrecht
Inhoud
1) begripsomschrijving........................................................................................... 3
2) vrijheid van vakvereniging................................................................................. 4
2.1 Historiek........................................................................................................ 4
2.2 Rechtsbronnen van de vakbondsvrijheid.......................................................4
2.2.1 nationaal................................................................................................. 4
2.2.2 internationaal.......................................................................................... 5
2.3 why should we care? /belang........................................................................6
3) sociale gesprekspartners.................................................................................... 6
3.1 vakorganisatie van werknemers....................................................................6
3.1.1 algemeen................................................................................................ 6
3.1.2 bijzonderheden....................................................................................... 7
3.2 vakorganisaties van werkgevers...................................................................7
4) collectief arbeidsovereenkomst..........................................................................8
4.1 definitie......................................................................................................... 8
4.2 partijen.......................................................................................................... 8
4.3 bestanddelen................................................................................................. 9
4.3.1 normatieve bepalingen........................................................................... 9
4.3.2 obligatoire bepalingen............................................................................. 9
4.4 juridische aard............................................................................................... 9
4.5 hiërarchie.................................................................................................... 10
4.5.1 pro memoria: normenhiërarchie - algemene.........................................10
4.5.2 pro memorie bis: specifieke arbeidsrechtelijke hiërarchie.....................10
4.5.3 hiërarchie tussen CAO’s........................................................................11
4.6 binding........................................................................................................ 11
4.6.1 niet algemeen veerbindend verklaarde CAO.........................................11
4.6.2 algemeen verbindend verklaarde CAO..................................................12
4.7 geldigheids- en vormsvereisten..................................................................13
4.8 interpretatie en naleving............................................................................. 13
5) collectief overleg.............................................................................................. 13
5.1 Inleiding....................................................................................................... 13
5.1.1 definitie................................................................................................. 13
5.1.2 groep van 10......................................................................................... 14
5.1.3 gestructureerde bipartier/tweedelig overleg............................................14

, .......................................................................................................................... 14
5.2 nationaal niveau.......................................................................................... 14
5.2.1 centrale raad voor het bedrijfsleven (CRB)...........................................14
5.2.2 hoge raad van preventie en veiligheid op het werk (HRPVW)...............15
5.2.3 NAR – Nationale Arbeidsraad.................................................................15
5.3 regionaal niveau.......................................................................................... 16
5.3.1 overzicht............................................................................................... 16
5.3.2 FOCUS: SERV......................................................................................... 16
5.4 secotraal niveau: paritaire comités.............................................................16
5.4.1 algemeen.............................................................................................. 16
5.4.2 bevoegdheden...................................................................................... 17
5.4.3 ressort................................................................................................... 18
5.4.4 fonds voor bestaanszekerheid...............................................................18
5.5 ondernemingsniveau................................................................................... 19
5.5.1 ondernemingsraad (OR)........................................................................20
5.5.2 CPBW (Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk)................22
5.5.3 VA (vakbondsafvaardiging)...................................................................24
5.5.4 bijzondere ontslagbescherming............................................................25
6) collectieve conflicten........................................................................................ 29
6.1 definitie....................................................................................................... 29
6.2 staking........................................................................................................ 29
6.2.1 algemeen.............................................................................................. 29
6.2.2 erkenning Belgisch recht.......................................................................30
6.2.3 Wat met bedrijfsbezetting?...................................................................31
6.2.4 andere vormen...................................................................................... 32
6.2.5 gevolgen............................................................................................... 32
6.3 lock out....................................................................................................... 33
6.4 collectieve conflicten reguleren...................................................................33
6.5 collectieve conflicten beëindigen................................................................34
6.5.1 bemiddeling.......................................................................................... 34
6.5.2 tussenkomst rechter............................................................................. 34
6.6 collectieve conflicten de lege ferenda.........................................................35
6.6.1 Europees niveau.................................................................................... 35
6.6.2 nationaal niveau.................................................................................... 35

,1) begripsomschrijving


 Verhouding WG organisaties & WN organisaties op federaal,
regionaal en ondernemingsniveau
 Wat ?
o = Collectieve betrekkingen tussen /overlegstructuren
 werkgevers(organisaties)
 werknemers(organisaties)
o op verschillende niveaus
 federaal
 regionaal
 onderneming
 Wat komt aan bod?
o Organisatie collectief overleg

, o Totstandkoming specifieke rechtsbronnen
o Collectieve conflicten
Vs. Individueel arbeidsrecht: verhouding tussen werkgever en werknemer
(rechten en plichten bij uitvoering AOV, ontslag,...)

2) vrijheid van vakvereniging




2.1 Historiek
Van strafbaarheid naar erkenning vakvereniging
 Coalitieverbod- samenspanningsverbod (1810)
o Wet van chapelier en napoleontisch strafwetboek
o Bestraffing van elke samenspanning tussen werkgevers of
werknemers
o Verbod op neerleggen/verhinderen van werk
o (Art. 412-414 )
 Beperkingen op verenigingsvrijheid opgeheven (1830)
o Art 27
 Opgenomen in de Grondwet (art 27)
 Was vooral oor politieke vrijheid
 Maar wetten waar coalitieverbod op gebaseerd is blijven wel
bestaan  ongrondwettelijke vrijheid
o Art 310
 Beperkte erkenning van vakbondvrijheid (1866)
 Wette tegen vakverenigingen worden opgeheven
 Wel verbod op fysieke en morele dwang die vrijheid van
arbeid aantastte
 Vb. stakingen  efficiënte vakbond acties de facto
onmogelijk
o Wet van beroepsverenigingen (1898)
 Juridisch statuut voor groeperingen die opkomen voor
beroepsbelangen
 Kon alleen toegepast worden indien vakverenigingen zich
monddood maakten
 Erkenning vakbondsvrijheid (1921)
o Verenigingsvrijheid in haar totaliteit

2.2 Rechtsbronnen van de vakbondsvrijheid
Erkenning in nationale en internationale bronnen  rechstreekse
werking

2.2.1 nationaal
 Art 27
o Algemeen toepassingsgebied
o Belgen hebben recht om zich te verenigen
 Bepaald in grondwet