Samenvatting Zelfstudieboek - Etiologische criminologie (B001635A)

Van Empathie naar Morele Veroordeling




Evolutionair geïnspireerd perspectief
 De natuur is niet goed of slecht, het focust op functionaliteit en adaptieve fitness

 Natuurlijke selectie werkt met de effecten van gedrag

 Moraliteit bestaat uit mentale mechanismen die onze voorouders in staat stelden
om adaptieve uitdagingen aan te gaan en hun genen effectief te verspreiden
binnen de sociale en fysieke omgevingen die deze mechanismen gevormd
hebben.

 Mensen vertonen gedrag dat evolutionair voordelig is in specifieke contexten

 Richard Wrangham: Moreel kompas



4 VERSCHILLENDE MORELE SCHENDINGEN


Diefstal door ontvreemding
 Bezit wegnemen van iemand anders

 onderhevig aan morele veroordeling en sancties door groepsleden die in vrijwel
alle hedendaagse samenlevingen voorkomen.

 Boehm: geen enkele jager-verzamelaarsgemeenschap diefstal binnen de primaire
groep ziet dit door de vingers en hetzelfde lijkt te gelden voor alle mensen in alle
culturen

 het morele domein eerlijkheid/bedrog omvat morele intuïties die mensen
motiveren om deel te nemen aan coöperatieve interacties met anderen, maar
tegelijkertijd gevoelig te zijn voor bedrog - dat wil zeggen, voor individuen die
profiteren van de coöperatieve interactie zonder daar iets tegenover te stellen


Een belofte verbreken
 Onpartijdigheid

 Eerlijkheid is een natuurlijke consequentie van selectie voor wederkerig altruïsme

 Wanneer mensen uitstralen dat ze niet te vertrouwen zijn, voelen we gevoelens
van angst en afkeer

, Van Empathie naar Morele Veroordeling


Een mee-lifter (free-rider) straffen
 Enerzijds impliceert eerlijkheid vaak gelijkheid, anderzijds impliceert eerlijkheid
vaak proportionaliteit

 Gevoeligheid voor schendingen van proportionaliteit ondersteunt rechtvaardige
woede tegenover valsspelers binnen de groep en soms zelfs een neiging tot straf.

 Vroeger  straffen om regelovertredingen te verminderen en egoïstisch gedrag te
ontmoedigen


Consensuele incest tussen volwassen broers en zussen
 Westermarck stelt dat wnr kinderen opgroeien in dichte fysieke omstandigheden
met iemand anders tijdens de kindertijd er een soort seksuele aversie kan
ontstaan

 Selectiedruk door de effecten van inteelt – nakomelingen van nauwe genetische
verwanten verminderen de reproductieve fitness van beide ouders – werkt tegen
incestueus gedrag.

 Durrant: beschouwt incest als prototypische morele schending van
zuiverheidswaarden die betrekking heeft op interacties tussen individuen die een
sterk gevoel van walging oproepen en die worden gezien als een bedreiging voor
het welzijn van individuen, verwanten of coalitiegroepen

DISTALE EN PROXIMALE VARIABELEN

 Ultieme verklaringen:
o Focus op het identificeren van de functie van een kenmerk door de rol
ervan te bepalen in het oplossen van een specifiek adaptief probleem

o waarom-vraag

o menselijke kenmerken, disposities die evolutionaire oorsprong hebben en
gevormd zijn door sociale leerprocessen in de loop van de
levensgeschiedenis

 Proximale verklaringen:
o Hoe de functionaliteit wordt bereikt

o Hoe-vraag

o Huidige menselijke kenmerken, gevoelens als reactie op kansen of
uitdagingen van de context waarin oordeel wordt gevormd

o Tijdelijk en meer variabel

DISTALE VARIABELEN