samenvatting basisbegrippen van het recht + deel burgerlijk procesrecht 2024/2025

Basisbegrippen van recht 2024 - 2025



Inhoudsopgave
Deel 1: Wat is recht?......................................................................................2

Hoofdstuk 1: het recht als een geheel van gedragsregels...............................................2

deel 2: basisbegrippen...................................................................................3

Hoodstuk 1: rechtssubjecten........................................................................................... 3
Hoofdstuk 2: bekwaamheid............................................................................................. 9

Hoofdstuk 3: rechtshandelingen....................................................................................17
Hoofdstuk 4: aansprakelijkheid.....................................................................................38

hoofdstuk 5: rechtsmisbruik..........................................................................................72
Hoofdstuk 6: subjectieve rechten..................................................................................73

Hoofdstuk 7: duurzame ontwikkeling............................................................................87

Deel 3: professionele actoren in het recht.....................................................93

Hoofdstuk 1: de magistraat........................................................................................... 93
Hoofdstuk 2: het gerechtspersoneel..............................................................................94

Hoofdstuk 3: de advocaat..............................................................................................95
Hoofdstuk 4: de gerechtsdeurwaarder..........................................................................96

Hoofdstuk 5: de notaris................................................................................................. 96
Hoofdstuk 6: de bedrijfsjurist.........................................................................................97

Hoofdstuk 7: de overheidsjurist.....................................................................................97
Hoofdstuk 8: de jurist in academia................................................................................97

Deel 4: kennismaking met het burgerlijk procesrecht.....................................98
Hoofdstuk 1: inleiding.................................................................................................... 98

Hoofdstuk 2: bronnen van burgerlijk procesrecht........................................................101
Hoofdstuk 3: organisatie en bevoegdheid van de internrechtelijke rechtscolleges.....110

Hoofdstuk 4: rechtspleging..........................................................................................122
Hoofdstuk 5: gedwongen tenuitvoerlegging................................................................130




1

, Basisbegrippen van het recht 2024-2025




Deel 1: Wat is recht?

Hoofdstuk 1: het recht als een geheel van gedragsregels
AFDELING 1: ENKELE DEFINITIES

 objectief recht versus subjectief recht
 objectief recht: het geheel van gedragsregels dat in een bepaalde
samenleving op een bepaald tijdstip bestaat
 subjectieve rechten : door het recht bekrachtigde aanspraken die
rechtssubjecten kunnen laten gelden ten aanzien van bepaalde personen of
voorwerpen



 publiekrecht versus privaatrecht
 publiekrecht: de verhouding tussen de overheid en de burger of tussen
overheden onderling bv. Strafrecht, fiscaalrecht
 privaatrecht: de verhouding tussen burgers onderling bv. Goederenrecht,
erfrecht, verbintenissenrecht



 materieel versus formeel recht
 materieel recht: de inhoud van het recht
 formeel recht: de vorm van het recht, soms ook procesrecht genoemd,
ondergeschikt aan het materieel recht



 rechtssubjecten versus rechtsfeiten versus rechtshandelingen
 rechtssubjecten: persoon voor wie de rechtsnorm rechten en plichten
meebrengt
 rechtsfeiten: een feit dat rechtsgevolgen meebrengt bv. De geboorte brengt
gigantisch veel rechtsgevolgen met zich mee, door het rood rijden
 rechtshandelingen: een menselijke wilsverklaring waarbij een rechtssubject
rechtsgevolgen wenst bv. Een kind erkennen




2

,bronnen van belgisch privaatrecht (artikel 1.1 BW)

- oud BW en BW (her)codificatie is nog niet compleet
- bijzondere wetten, bv. Organieke wet op het notariaat, regelgeving inzake
architecten en ambachtslieden
- de gewoonte
- de algemene rechtsbeginselen

vervaging klassieke onderscheiden

 privaat/publiek : de overheid gebruikt meer en meer private instrumenten bij de
uitwerking en handhaving van haar beleid, regels die verhoudingen tussen burgers
regelen hebben een dwingend karakter gekregen
 materieel/formeel: procesrecht heeft niet alleen publieke maar ook burgerlijke
aspecten, het gerechtelijk wetboek bevat niet alleen regels om een geschil te laten
beslechten door een rechter maar ook alternatieve geschillenoplossing




deel 2: basisbegrippen

Hoodstuk 1: rechtssubjecten
AFDELING 1: BEGRIPPEN

 juridische persoonlijkheid: het geheel van rechten en plichten van een rechtssubject
 juridische persoonlijkheid voor natuurlijke personen, rechtspersoonlijkheid
voor rechtspersonen
 2 facetten: staat en bekwaamheid
 Staat van de persoon = het geheel van bepaalde hoedanigheden van een persoon die
zijn rechtspositie in de maatschappij en de familie bepalen en hem onderscheiden
van andere personen (artikel 6, §2 oud BW)
3 elementen:
- Staat in de maatschappij: belgische nationaliteit
- Staat in de familie : status op het vlak van afstamming en huwelijk
- Staat als enkeling:
- Fyisieke elementen: bv. Leeftijd, als je 18 jaar wordt ga je van
handelingsonbekwaam naar volledig handelingsbekwaam




3

, - Psychische elementen: bv. Iemand begint zwaar te dementeren -> kan
rechterlijk onbekwaam verklaard worden
- Civielrechtelijke elementen tot identificering van de persoon: bv. Naam en
woonplaats

De verkrijging van elementen van de staat van de persoon is afhankelijk van:

- Rechtsfeiten
- Materiële rechtshandelingen
- Rechterlijke uitspraken
- Een wet

Burgerlijke staat =/= burgerlijke stand

 Burgerlijke stand= de administratie die wijzigingen in de staat van de persoon
administreert (artikel 6, §1 oud BW)

de onderscheiden elementen van de staat van de persoon zijn vatbaar voor bezit

 Bezit van staat: impliceert een behandeling van de persoon en feitelijke gedragingen
van een andere betrokkene , die wijzen in de richting van de uitoefening van rechten
en de naleving van plichten, inherent verbonden aan de status familiae
= een schijntoestand die juridisch wordt erkend bv. De toestad op vlak van huwelijk -
> ongeacht de vraag of tussen de persoon en de betrokkene een geldig huwelijk
bestaat
 Functies in het afstammingsrecht :
- Bewijsmiddel (artikel 324 oud BW)
- grond van niet-ontvaneklijkheid (artikelen 318, §1 en 330, §1 oud BW):
verhinderen dat een op biologische werkelijkheid gefundeerd
afstammingsband die ermee confligeert, wordt vastgesteld
 enkelvoudig en tweezijdig karakter
 enkelvoudig: een kind kan maar bezit van staat hebben ten aanzien van 1 man
tegelijk
 tweezijdig: kan ten aanzien van 1 man en 1 vrouw, 1 moeder en 1
meemoeder

 bekwaamheid: 3 begrippen
 feitelijke bekwaamheid: de feitelijke mogelijkheid die een persoon bezit om een
bepaalde daad te stellen
 rechts- of genotsbekwaamheid: de bevoegdheid om titularis te zijn van rechten en
plichten


4