Materialiseren
A. Intro + Deuren
Ontwerpknopen
➔ Elke constructie of ruimte kan opgesplitst worden in ontwerpknoppen. We spreken van een
knoop wanneer 2 of meer (verschillende materialen of constructiewijzen samenkomen. Elke
knoop kan een ontwerp uitdaging vormen of bijdragen aan een specifieke vormtaal.
Classificatie knopen
- Openingen in wanden
- Vaste invullingen in wanden
- Bewegende invullingen in wanden
- Overgang vloer/wand, wand/wand
- Overgang plafond/wand
- Overbruggen tussen niveaus (trappen)
Wat is afbouw?
Sinds de jaren ’60 → afbouw moderne en volwaardige bouwmethode
→ introductie gipskarton (CaSO4 2H2O)
- Gips zorgde ervoor dat er heel snel gebouwd kon worden
- Versnelling → afbouw werd een eigen discipline
Introductie van diverse wand- en plafondsystemen (vanuit VS en UK)
Lichte metalen of houten frame + geschroefde gipskarton
Spouwvulling met isolatiemateriaal
Gipskarton:
- Goede prestaties wat betreft akoestiek en brand
- Lichter en economischer dan arbeidsintensieve, gemetselde wanden
- Geen extra vocht in de bouw door droge materialen
- “droge afbouw” ↔ “natte stucmethode”
Moderne afbouw
Steeds weer nieuwe systemen in design en toepassing door prefabricatie:
➔ Flexibiliteit + vormvrijheid
➔ Integratie van verlichtingstechniek, akoestiek + klimaattechnieken in plafond- en wand-
constructies
- Verschillende soorten bevestigingsmiddelen
- Vele voegvullers en finishers voor de naadafwerking
- Spraycoatings voor complete oppervlakafwerking wanneer hoge eisen aan de vlakheid
worden gesteld
- Isolatiematerialen voor spouwvulling bij geluidseisen
- Andere afdichtingsmaterialen
,Afbouw in relatie tot (ge)bouwen & tijd
- Droge afbouw heeft te maken met tijd (invloed)
- Er is altijd verandering (dynamiek), kan kleine en grote veranderingen zijn
- Tijd staat gelijk aan verandering
- Isolaties hebben vaak een levensduur/gebruiksduur
- Gebouw is dynamisch (structuur verandert om de zoveel jaar)
- Dynamiek is super belangrijk als het gaat over gebouwen, dan vooral de binnenzijde die
steeds verandert → veranderingsgericht.
Deuren
Met gewone “deuren” worden doorgaans afsluitbare
doorgangen voor niet-industriële toepassingen bedoeld, die
hoofdzakelijk doorgang verlenen aan personen.
Als richtlijn voor deze deuren gelden de volgende maximum
afmetingen per deurvleugel:
- Hoogte max. 2400mm
- Breedte max. 1400mm
1. Slot
2. Scharnier
3. Klink
4. Deurstijl/post
5.Schoreven/bouten
6.Montage
7.Haaks inhangen
➔ Richtlijnen staan niet vast (veranderen door de tijd heen → mensen worden groter door de
tijd heen)
➔ Ook duurzaamheid wordt steeds meer een richtlijn
PUR (hele slecht keuze, zeer negatief voor natuur, degene die het erop doen en voor de afbraak, is
wel makkelijk om te gebruiken)
Aandachtspunten: Tocht/luchtstroming, uitzetting, akoestiek, brand, thermisch
,Terminologie
Actieve Deur: in een dubbele deurcombinatie, zal deze deur als voornaamste doorgang gebruikt
worden. De deur zal ook de operationele delen bevatten. De niet-actieve deur heeft een initiatie
handgreep.
Afschuining: een afschuining aan de zijkanten en bovenaan de deur zodat ze past in het kader.
Astragaal: het onderdeel dat de overgang vorm tussen 2 deuren. Wordt gebruikt om een deurstop te
maken. Bij extern gebruik ook met een afdichting.
Afgeschuind Glas: glas dat rondom aan 1 kant afgeslepen is om beter te passen. Enkel gebruikt bij dik
glas.
Beweegbare Grendel: Een deurvergrendeling die gelijk komt met de voor- of zijkant van de deur
indien die teruggetrokken wordt.
Deurblad: de volledige deur ook deurblad of deurpaneel genaamd.
Deurstopper: onderdeel van het kader van de deur waartegen de deur rust als deze gesloten is.
Deurstijl: de stijl van een deur, ook deurpost genaamd.
Deurkruk: een kruk gebruikt om het slot te bewegen om de deur te openen
Dubbel opengedraaide deur: een deur die zo opgehangen is dat ze binnen- en buitenwaarts kan
geopend worden
Deurstijl: een rechtopstaand deel van een deurframe
Deurstijl diepte: de maatstaf van de diepte of breedte van een deurstijl, loodrecht op het gesloten
deurpaneel.
Franse deur: een deur waarvan het paneel uit glas bestaat met rondom kleine sierlijsten
Geboord slot: een buisvormig of cilindrisch slot in de deur geplaatst in een voorgeboorde opening.
Grendel: deel van het slot dat met de sleutel in- en uitgeschoven wordt.
Geïsoleerd glas: 2 stukken glas gescheiden door een metalen strip en afgesloten met rubber om een
betere waterafstotende dichting te hebben.
Getemperd: hard, buigzaam of elastisch gemaakt door verhitting. Vb. een zwaard van gehard staal of
getemperd glas.
Hoofd: het horizontale deel hout aan de bovenkant van de deurstijlen.
Handvat: de kruk die u toelaat de deur te openen.
Kader: de zijkanten rondom de deur waaraan het deurpaneel bevestigd wordt. Omvat het bovenstuk,
de zijkanten en de drempel.
Knoeierij: afdekking -> een sierlijst die de onzuiverheden achter de deurstijl verbergt.
MDF: Medium Density Fibreboard. MDF bestaat uit houtvezels en kunsthars, geperst tot een plaat.
Het is homogener dan spaanplaat en het oppervlak is zeer glad.
Muurlijst: een sierlijst aan de buitenkant van de deurstijl geplaatst als decoratief element.
, Mantel: decoratief houten paneel aan de binnenkant van een frame/ Bedekt de opening tussen
frame en muur.
Met grondlaag: Duidt aan dat een grondlaag aangebracht werd en dat het voorwerp klaar is om
afgewerkt te worden.
Niet Actieve Deur: in een dubbele deurcombinatie zal deze deur als secundaire doorgang gebruikt
worden. Deze deur heeft een imitatie handgreep en een deurvergrendeling.
Onafgewerkt: het ontbreken van een afwerkingslaag zoals verf.
Plug: een versteviging die in openingen bevestigd wordt om 2 delen met elkaar te verbinden.
Paneel: een stuk hout of glas ingewerkt in de opening van een deur. (paneel in reliëf of glazen
paneel)
Plank: een stevig op lengte gezaagd stuk hout, gemaakt in een grote variëteit van afmetingen en
gebruikt voor allerlei doeleinden.
Pre-hang: een geheel van een deur met scharnieren, deurstijlen, deurframe, drempel en sierlijsten.
Paneel met reliëf: een deurpaneel dat aan de zijkanten voorgevormd is in een kleine afschuining.
Rand: de boord tussen paneel en deurbalk of dwarsbalk. De boord camoufleert goedkoper of
gecombineerd materiaal en geeft een mooier uitzicht aan de randen.
Sierlijst: een decoratieve vorm rond het deurframe dat de opening tussen het frame en de muur
bedekt.
Scharnier: een verbindingsstuk dat 2 delen samenhoudt en die in elkaar draaien. Platen en pinnen
houden de deur vast aan de deurstijl.
Scharnierstijl: de deurstijl waaraan de scharnieren vastgemaakt zijn
Schrijnwerk: fijn houtwerk gemaakt door een schrijnwerker
Springslot: slot van de deur dat enkel van buitenaf met een sleutel kan geopend worden.
Slotgat: horizontaal deel van de deur waarin het slot gemonteerd wordt.
Slotset: het complete sluitsysteem met slot en slotplaat
Schuren: effenen met schuurpapier
Stijl: in een gewone deur de belangrijke opstaande deurstijlen
Stopper: of listel, in het deurkader een blokkage voor de deur
Stootstijl: de deurstijl, waarin de stootplaat bevestigd is
Stootplaat: de plaat waarin het slot en de vergrendeling passen; wordt gebruikt om de deurstijl te
beschermen
Stopverf: een deegachtige mengeling van wijting en gekookte lijnzaadolie, hoofdzakelijk gebruikt om
houtwerk te stoppen of glazen panelen vast te zetten. Vb. breng stopverf aan om iets te bevestigen
of te vullen
A. Intro + Deuren
Ontwerpknopen
➔ Elke constructie of ruimte kan opgesplitst worden in ontwerpknoppen. We spreken van een
knoop wanneer 2 of meer (verschillende materialen of constructiewijzen samenkomen. Elke
knoop kan een ontwerp uitdaging vormen of bijdragen aan een specifieke vormtaal.
Classificatie knopen
- Openingen in wanden
- Vaste invullingen in wanden
- Bewegende invullingen in wanden
- Overgang vloer/wand, wand/wand
- Overgang plafond/wand
- Overbruggen tussen niveaus (trappen)
Wat is afbouw?
Sinds de jaren ’60 → afbouw moderne en volwaardige bouwmethode
→ introductie gipskarton (CaSO4 2H2O)
- Gips zorgde ervoor dat er heel snel gebouwd kon worden
- Versnelling → afbouw werd een eigen discipline
Introductie van diverse wand- en plafondsystemen (vanuit VS en UK)
Lichte metalen of houten frame + geschroefde gipskarton
Spouwvulling met isolatiemateriaal
Gipskarton:
- Goede prestaties wat betreft akoestiek en brand
- Lichter en economischer dan arbeidsintensieve, gemetselde wanden
- Geen extra vocht in de bouw door droge materialen
- “droge afbouw” ↔ “natte stucmethode”
Moderne afbouw
Steeds weer nieuwe systemen in design en toepassing door prefabricatie:
➔ Flexibiliteit + vormvrijheid
➔ Integratie van verlichtingstechniek, akoestiek + klimaattechnieken in plafond- en wand-
constructies
- Verschillende soorten bevestigingsmiddelen
- Vele voegvullers en finishers voor de naadafwerking
- Spraycoatings voor complete oppervlakafwerking wanneer hoge eisen aan de vlakheid
worden gesteld
- Isolatiematerialen voor spouwvulling bij geluidseisen
- Andere afdichtingsmaterialen
,Afbouw in relatie tot (ge)bouwen & tijd
- Droge afbouw heeft te maken met tijd (invloed)
- Er is altijd verandering (dynamiek), kan kleine en grote veranderingen zijn
- Tijd staat gelijk aan verandering
- Isolaties hebben vaak een levensduur/gebruiksduur
- Gebouw is dynamisch (structuur verandert om de zoveel jaar)
- Dynamiek is super belangrijk als het gaat over gebouwen, dan vooral de binnenzijde die
steeds verandert → veranderingsgericht.
Deuren
Met gewone “deuren” worden doorgaans afsluitbare
doorgangen voor niet-industriële toepassingen bedoeld, die
hoofdzakelijk doorgang verlenen aan personen.
Als richtlijn voor deze deuren gelden de volgende maximum
afmetingen per deurvleugel:
- Hoogte max. 2400mm
- Breedte max. 1400mm
1. Slot
2. Scharnier
3. Klink
4. Deurstijl/post
5.Schoreven/bouten
6.Montage
7.Haaks inhangen
➔ Richtlijnen staan niet vast (veranderen door de tijd heen → mensen worden groter door de
tijd heen)
➔ Ook duurzaamheid wordt steeds meer een richtlijn
PUR (hele slecht keuze, zeer negatief voor natuur, degene die het erop doen en voor de afbraak, is
wel makkelijk om te gebruiken)
Aandachtspunten: Tocht/luchtstroming, uitzetting, akoestiek, brand, thermisch
,Terminologie
Actieve Deur: in een dubbele deurcombinatie, zal deze deur als voornaamste doorgang gebruikt
worden. De deur zal ook de operationele delen bevatten. De niet-actieve deur heeft een initiatie
handgreep.
Afschuining: een afschuining aan de zijkanten en bovenaan de deur zodat ze past in het kader.
Astragaal: het onderdeel dat de overgang vorm tussen 2 deuren. Wordt gebruikt om een deurstop te
maken. Bij extern gebruik ook met een afdichting.
Afgeschuind Glas: glas dat rondom aan 1 kant afgeslepen is om beter te passen. Enkel gebruikt bij dik
glas.
Beweegbare Grendel: Een deurvergrendeling die gelijk komt met de voor- of zijkant van de deur
indien die teruggetrokken wordt.
Deurblad: de volledige deur ook deurblad of deurpaneel genaamd.
Deurstopper: onderdeel van het kader van de deur waartegen de deur rust als deze gesloten is.
Deurstijl: de stijl van een deur, ook deurpost genaamd.
Deurkruk: een kruk gebruikt om het slot te bewegen om de deur te openen
Dubbel opengedraaide deur: een deur die zo opgehangen is dat ze binnen- en buitenwaarts kan
geopend worden
Deurstijl: een rechtopstaand deel van een deurframe
Deurstijl diepte: de maatstaf van de diepte of breedte van een deurstijl, loodrecht op het gesloten
deurpaneel.
Franse deur: een deur waarvan het paneel uit glas bestaat met rondom kleine sierlijsten
Geboord slot: een buisvormig of cilindrisch slot in de deur geplaatst in een voorgeboorde opening.
Grendel: deel van het slot dat met de sleutel in- en uitgeschoven wordt.
Geïsoleerd glas: 2 stukken glas gescheiden door een metalen strip en afgesloten met rubber om een
betere waterafstotende dichting te hebben.
Getemperd: hard, buigzaam of elastisch gemaakt door verhitting. Vb. een zwaard van gehard staal of
getemperd glas.
Hoofd: het horizontale deel hout aan de bovenkant van de deurstijlen.
Handvat: de kruk die u toelaat de deur te openen.
Kader: de zijkanten rondom de deur waaraan het deurpaneel bevestigd wordt. Omvat het bovenstuk,
de zijkanten en de drempel.
Knoeierij: afdekking -> een sierlijst die de onzuiverheden achter de deurstijl verbergt.
MDF: Medium Density Fibreboard. MDF bestaat uit houtvezels en kunsthars, geperst tot een plaat.
Het is homogener dan spaanplaat en het oppervlak is zeer glad.
Muurlijst: een sierlijst aan de buitenkant van de deurstijl geplaatst als decoratief element.
, Mantel: decoratief houten paneel aan de binnenkant van een frame/ Bedekt de opening tussen
frame en muur.
Met grondlaag: Duidt aan dat een grondlaag aangebracht werd en dat het voorwerp klaar is om
afgewerkt te worden.
Niet Actieve Deur: in een dubbele deurcombinatie zal deze deur als secundaire doorgang gebruikt
worden. Deze deur heeft een imitatie handgreep en een deurvergrendeling.
Onafgewerkt: het ontbreken van een afwerkingslaag zoals verf.
Plug: een versteviging die in openingen bevestigd wordt om 2 delen met elkaar te verbinden.
Paneel: een stuk hout of glas ingewerkt in de opening van een deur. (paneel in reliëf of glazen
paneel)
Plank: een stevig op lengte gezaagd stuk hout, gemaakt in een grote variëteit van afmetingen en
gebruikt voor allerlei doeleinden.
Pre-hang: een geheel van een deur met scharnieren, deurstijlen, deurframe, drempel en sierlijsten.
Paneel met reliëf: een deurpaneel dat aan de zijkanten voorgevormd is in een kleine afschuining.
Rand: de boord tussen paneel en deurbalk of dwarsbalk. De boord camoufleert goedkoper of
gecombineerd materiaal en geeft een mooier uitzicht aan de randen.
Sierlijst: een decoratieve vorm rond het deurframe dat de opening tussen het frame en de muur
bedekt.
Scharnier: een verbindingsstuk dat 2 delen samenhoudt en die in elkaar draaien. Platen en pinnen
houden de deur vast aan de deurstijl.
Scharnierstijl: de deurstijl waaraan de scharnieren vastgemaakt zijn
Schrijnwerk: fijn houtwerk gemaakt door een schrijnwerker
Springslot: slot van de deur dat enkel van buitenaf met een sleutel kan geopend worden.
Slotgat: horizontaal deel van de deur waarin het slot gemonteerd wordt.
Slotset: het complete sluitsysteem met slot en slotplaat
Schuren: effenen met schuurpapier
Stijl: in een gewone deur de belangrijke opstaande deurstijlen
Stopper: of listel, in het deurkader een blokkage voor de deur
Stootstijl: de deurstijl, waarin de stootplaat bevestigd is
Stootplaat: de plaat waarin het slot en de vergrendeling passen; wordt gebruikt om de deurstijl te
beschermen
Stopverf: een deegachtige mengeling van wijting en gekookte lijnzaadolie, hoofdzakelijk gebruikt om
houtwerk te stoppen of glazen panelen vast te zetten. Vb. breng stopverf aan om iets te bevestigen
of te vullen
