Inhoud
Hoofdstuk 0. Introductie in het jeugd(beschermings)recht .......................................... 1
1.1 Juridisch luik… juridische vragen ...................................................................... 1
1.2 Link jeugdrecht en -criminologie ....................................................................... 1
1.3 Leerdoelen luik “jeugdrecht” ............................................................................ 1
1.4 Een definitie van “jeugd(beschermings)recht) .................................................... 2
1.4.1 2 doelgroepen (let op: “kwalificatieswitch”)................................................. 2
1.4.2 2 soorten hulpverlenende interventies ........................................................ 3
1.4.3 2 bevoegdheidsniveaus ............................................................................. 3
1.5 “Sui generis” karakter van het jeugdrecht........................................................... 3
Hoofdstuk 1. Tijdslijn & bevoegdheidsverdeling .......................................................... 5
Lesdoelen ............................................................................................................ 5
1.1 Historisch-juridische tijdslijn ............................................................................ 5
1.1.1 Jaren ’80: een keerpunt? ............................................................................ 6
1.2 Bevoegdheidsverdeling .................................................................................... 8
1.2.1 Een politieke strijd ..................................................................................... 8
1.2.2 Art. 5, §1, II, °6 (anno 2014-vandaag) ......................................................... 13
1.2.3 Epiloog (nawoord): 40 jaren later… ............................................................ 16
1.3 Opzoekingen & vragen.................................................................................... 17
Oefening 1 ...................................................................................................... 17
Oefening 2 ...................................................................................................... 17
Vraag 1 ........................................................................................................... 17
Vraag 2 ........................................................................................................... 17
Vraag 3 ........................................................................................................... 18
Vraag 4 ........................................................................................................... 18
Handboek jeugdbeschermingsrecht ..................................................................... 18
Wetboek Jeugdrecht/bundel wetteksten ............................................................... 18
Hoofdstuk 2. Kinderrechten .................................................................................... 19
Lesdoelen .......................................................................................................... 19
2.1 Waarom kinderrechten? ................................................................................. 19
2.1.1 Trendbreuk in 20ste eeuw .......................................................................... 19
, 2.1.2 Belangrijke symbolen kinderrechtenbeweging ........................................... 19
2.1.3 Le pouvoir mystificateur du langage (de mysterieuze kracht van taal) .......... 20
2.1.4 Praktijk van de kinder/jeugdbescherming .................................................. 20
2.1.5 Opkomst kinderrechtenbeweging ............................................................. 21
2.2 Internationaal/Europees kinderrechtenkader .................................................. 22
2.2.1 Schematisch overzicht: kinderrechtenkader.............................................. 22
2.2.2 Opbouw van verloop hoofdstuk ................................................................ 23
2.3 Internationaal verdrag rechten van het kind (1989) ........................................... 24
2.3.1 Algemeen – historisch ............................................................................. 24
2.3.2 De 3 P’s van het IVRK ............................................................................... 24
2.3.3 Rechtskracht IVRK? ................................................................................. 25
2.3.4 UN Comité Rechten van het Kind .............................................................. 26
2.3.5 Verdere opvolging IVRK ............................................................................ 27
2.4 Children in conflict with the law: het “ideale jeugdrecht” volgens het
kinderrechtencomité (VN) ................................................................................... 27
2.4.1 VN-aanbevelingen ................................................................................... 27
2.5 Europees verdrag rechten van de mens ........................................................... 29
2.5.1 Europees Hof Rechten van de Mens.......................................................... 30
2.5.2 Inhoud EVRM (1950) ................................................................................ 30
2.6 De impact van het EHRM op het jeugdrecht? ................................................... 31
2.6.1 Vb. 1: Bouamar v. België (1988) ................................................................ 31
2.6.2 Vb. 2: “Bulger-case” (1999) ...................................................................... 31
2.6.3 Vb. 3: Salduz v. Turkije, 2008..................................................................... 32
2.7 Aanbevelingen raad van Europa ...................................................................... 32
2.8 Epiloog ......................................................................................................... 33
2.8.1 EU directive 2016 .................................................................................... 33
2.8.2 Art. 22bis Gw........................................................................................... 33
2.9 Oefeningen ................................................................................................... 33
2.9.1 Internationaal Verdrag Rechten van het Kind ............................................. 33
2.9.2 Rollenspel: per 2 studenten ..................................................................... 34
2.9.3 Guidelines on child friendly justice (2010) ................................................. 34
2.9.4 EU Directive 2016 .................................................................................... 34
, Handboek (Reader) obv slides ............................................................................. 34
Teksten op Canvas beschikbaar ........................................................................... 34
Hoofdstuk 3. MOF/Jeugddelict................................................................................. 35
Lesdoelen .......................................................................................................... 35
Inhoud ............................................................................................................... 35
3.1 Het hervormingsdebat en de modellenstrijd .................................................... 35
3.1.1 Modellenstrijd ......................................................................................... 36
3.1.2 Hervormingsdebat................................................................................... 38
3.2 De krachtlijnen van het Vlaamse jeugddelinquentierecht (memorie van toelichting)
.......................................................................................................................... 42
3.2.1 Verantwoordelijkheid & sancties .............................................................. 42
3.2.2 Duidelijk, snel, constructief en herstelgericht............................................ 44
3.2.3 Evidence based werken ........................................................................... 44
3.2.4 Gedi erentieerd aanbod van antwoorden ................................................. 45
3.2.5 Verschillende reactiekaders ..................................................................... 45
3.2.6 Scheiding MOF-VOS… in de GI’s ............................................................... 46
3.2.7 Subsidiariteit .......................................................................................... 47
3.2.8 Rechts- en proceswaarborgen.................................................................. 48
3.3 OM ............................................................................................................... 49
3.3.1 Schema (federale) procedure (“Vlaamse” reacties op jeugddelinquentie) ... 49
3.3.2 Openbaar ministerie ................................................................................ 50
3.4 Vragen en debat ............................................................................................ 54
Vraag 1 ........................................................................................................... 54
Vraag 2 ........................................................................................................... 54
Vraag 3 ........................................................................................................... 55
Vraag 4 ........................................................................................................... 55
3.5 Constructief jeugdsanctierecht ...................................................................... 55
3.6 Oefening: neem het decreet ........................................................................... 56
Wat is de definitie van “jeugddelict”? ................................................................ 56
Zoek de reacties op jeugddelicten in het VL jeugddelinquentiedecreet ................ 56
Maak zelf een schematisch overzicht! ............................................................... 56
3.7 Studiemateriaal ............................................................................................. 56
, Hoofdstuk 4. Vlaams jeugddelinquentierecht ........................................................... 57
4.1 Jeugdrechter tijdens voorbereidende rechtspleging (art. 18-27) ........................ 57
4.1.1 Jeugdrechter tijdens voorbereidende fase ................................................. 57
4.2 Jeugdrechtbank ten gronde (arts. 18, 29-39) .................................................... 62
4.2.1 Herstelrechtelijk aanbod ......................................................................... 62
4.2.2 Sancties ................................................................................................. 62
4.2.3 Delict gericht werken met ouders (art. 18) ................................................. 65
4.2.4 Uithandengeving (art. 38) ......................................................................... 65
4.2.5 Plaatsing in jeugdpsychiatrische dienst (art. 39) ........................................ 66
4.3 Afsluitende bedenkingen m.b.t. Vlaamse Jeugddelinquentiedecreet ................. 66
4.4 Epiloog (Quid Brussels-Hoofdstedelijk Gewest?) ............................................. 67
Vragen en oefeningen .......................................................................................... 68
Vraag 1 ........................................................................................................... 68
Maak een schema van de JRB ten gronde .......................................................... 68
Vul het schema aan… ...................................................................................... 68
Casus: zoek de vier fouten, verwijs naar de artikelen, wat had wel kunnen gebeuren
...................................................................................................................... 69
Zoek op........................................................................................................... 69
Studiemateriaal .................................................................................................. 69
Hoofdstuk 5. Van POS naar VOS: het “jeugdhulprecht” in grote lijnen ......................... 70
Lesdoelen .......................................................................................................... 70
Inleiding ............................................................................................................. 70
POS (problematische opvoedingssituatie)… later VOS........................................ 71
VOS: decreet Integrale Jeugdhulp: een “orthopedagogische handleiding”? .......... 71
5.1 Historische evolutie ....................................................................................... 72
5.1.1 Bijzondere jeugdbijstand 1985/1990 ......................................................... 72
5.1.2 Integrale jeugdhulp (2013)........................................................................ 73
5.1.3 VOS: verontrustende situatie (art. 2, §1, lid 54, decr. IJH) ............................ 73
5.1.4 Maatschappelijke noodzaak (art. 2, §1, 34) ................................................ 73
5.1.5 Bijzondere jeugdbijstand 1985/1990 ......................................................... 74
5.1.6 Integrale jeugdhulp (2013)........................................................................ 75
5.2 Integrale jeugdhulp ........................................................................................ 78
Hoofdstuk 0. Introductie in het jeugd(beschermings)recht .......................................... 1
1.1 Juridisch luik… juridische vragen ...................................................................... 1
1.2 Link jeugdrecht en -criminologie ....................................................................... 1
1.3 Leerdoelen luik “jeugdrecht” ............................................................................ 1
1.4 Een definitie van “jeugd(beschermings)recht) .................................................... 2
1.4.1 2 doelgroepen (let op: “kwalificatieswitch”)................................................. 2
1.4.2 2 soorten hulpverlenende interventies ........................................................ 3
1.4.3 2 bevoegdheidsniveaus ............................................................................. 3
1.5 “Sui generis” karakter van het jeugdrecht........................................................... 3
Hoofdstuk 1. Tijdslijn & bevoegdheidsverdeling .......................................................... 5
Lesdoelen ............................................................................................................ 5
1.1 Historisch-juridische tijdslijn ............................................................................ 5
1.1.1 Jaren ’80: een keerpunt? ............................................................................ 6
1.2 Bevoegdheidsverdeling .................................................................................... 8
1.2.1 Een politieke strijd ..................................................................................... 8
1.2.2 Art. 5, §1, II, °6 (anno 2014-vandaag) ......................................................... 13
1.2.3 Epiloog (nawoord): 40 jaren later… ............................................................ 16
1.3 Opzoekingen & vragen.................................................................................... 17
Oefening 1 ...................................................................................................... 17
Oefening 2 ...................................................................................................... 17
Vraag 1 ........................................................................................................... 17
Vraag 2 ........................................................................................................... 17
Vraag 3 ........................................................................................................... 18
Vraag 4 ........................................................................................................... 18
Handboek jeugdbeschermingsrecht ..................................................................... 18
Wetboek Jeugdrecht/bundel wetteksten ............................................................... 18
Hoofdstuk 2. Kinderrechten .................................................................................... 19
Lesdoelen .......................................................................................................... 19
2.1 Waarom kinderrechten? ................................................................................. 19
2.1.1 Trendbreuk in 20ste eeuw .......................................................................... 19
, 2.1.2 Belangrijke symbolen kinderrechtenbeweging ........................................... 19
2.1.3 Le pouvoir mystificateur du langage (de mysterieuze kracht van taal) .......... 20
2.1.4 Praktijk van de kinder/jeugdbescherming .................................................. 20
2.1.5 Opkomst kinderrechtenbeweging ............................................................. 21
2.2 Internationaal/Europees kinderrechtenkader .................................................. 22
2.2.1 Schematisch overzicht: kinderrechtenkader.............................................. 22
2.2.2 Opbouw van verloop hoofdstuk ................................................................ 23
2.3 Internationaal verdrag rechten van het kind (1989) ........................................... 24
2.3.1 Algemeen – historisch ............................................................................. 24
2.3.2 De 3 P’s van het IVRK ............................................................................... 24
2.3.3 Rechtskracht IVRK? ................................................................................. 25
2.3.4 UN Comité Rechten van het Kind .............................................................. 26
2.3.5 Verdere opvolging IVRK ............................................................................ 27
2.4 Children in conflict with the law: het “ideale jeugdrecht” volgens het
kinderrechtencomité (VN) ................................................................................... 27
2.4.1 VN-aanbevelingen ................................................................................... 27
2.5 Europees verdrag rechten van de mens ........................................................... 29
2.5.1 Europees Hof Rechten van de Mens.......................................................... 30
2.5.2 Inhoud EVRM (1950) ................................................................................ 30
2.6 De impact van het EHRM op het jeugdrecht? ................................................... 31
2.6.1 Vb. 1: Bouamar v. België (1988) ................................................................ 31
2.6.2 Vb. 2: “Bulger-case” (1999) ...................................................................... 31
2.6.3 Vb. 3: Salduz v. Turkije, 2008..................................................................... 32
2.7 Aanbevelingen raad van Europa ...................................................................... 32
2.8 Epiloog ......................................................................................................... 33
2.8.1 EU directive 2016 .................................................................................... 33
2.8.2 Art. 22bis Gw........................................................................................... 33
2.9 Oefeningen ................................................................................................... 33
2.9.1 Internationaal Verdrag Rechten van het Kind ............................................. 33
2.9.2 Rollenspel: per 2 studenten ..................................................................... 34
2.9.3 Guidelines on child friendly justice (2010) ................................................. 34
2.9.4 EU Directive 2016 .................................................................................... 34
, Handboek (Reader) obv slides ............................................................................. 34
Teksten op Canvas beschikbaar ........................................................................... 34
Hoofdstuk 3. MOF/Jeugddelict................................................................................. 35
Lesdoelen .......................................................................................................... 35
Inhoud ............................................................................................................... 35
3.1 Het hervormingsdebat en de modellenstrijd .................................................... 35
3.1.1 Modellenstrijd ......................................................................................... 36
3.1.2 Hervormingsdebat................................................................................... 38
3.2 De krachtlijnen van het Vlaamse jeugddelinquentierecht (memorie van toelichting)
.......................................................................................................................... 42
3.2.1 Verantwoordelijkheid & sancties .............................................................. 42
3.2.2 Duidelijk, snel, constructief en herstelgericht............................................ 44
3.2.3 Evidence based werken ........................................................................... 44
3.2.4 Gedi erentieerd aanbod van antwoorden ................................................. 45
3.2.5 Verschillende reactiekaders ..................................................................... 45
3.2.6 Scheiding MOF-VOS… in de GI’s ............................................................... 46
3.2.7 Subsidiariteit .......................................................................................... 47
3.2.8 Rechts- en proceswaarborgen.................................................................. 48
3.3 OM ............................................................................................................... 49
3.3.1 Schema (federale) procedure (“Vlaamse” reacties op jeugddelinquentie) ... 49
3.3.2 Openbaar ministerie ................................................................................ 50
3.4 Vragen en debat ............................................................................................ 54
Vraag 1 ........................................................................................................... 54
Vraag 2 ........................................................................................................... 54
Vraag 3 ........................................................................................................... 55
Vraag 4 ........................................................................................................... 55
3.5 Constructief jeugdsanctierecht ...................................................................... 55
3.6 Oefening: neem het decreet ........................................................................... 56
Wat is de definitie van “jeugddelict”? ................................................................ 56
Zoek de reacties op jeugddelicten in het VL jeugddelinquentiedecreet ................ 56
Maak zelf een schematisch overzicht! ............................................................... 56
3.7 Studiemateriaal ............................................................................................. 56
, Hoofdstuk 4. Vlaams jeugddelinquentierecht ........................................................... 57
4.1 Jeugdrechter tijdens voorbereidende rechtspleging (art. 18-27) ........................ 57
4.1.1 Jeugdrechter tijdens voorbereidende fase ................................................. 57
4.2 Jeugdrechtbank ten gronde (arts. 18, 29-39) .................................................... 62
4.2.1 Herstelrechtelijk aanbod ......................................................................... 62
4.2.2 Sancties ................................................................................................. 62
4.2.3 Delict gericht werken met ouders (art. 18) ................................................. 65
4.2.4 Uithandengeving (art. 38) ......................................................................... 65
4.2.5 Plaatsing in jeugdpsychiatrische dienst (art. 39) ........................................ 66
4.3 Afsluitende bedenkingen m.b.t. Vlaamse Jeugddelinquentiedecreet ................. 66
4.4 Epiloog (Quid Brussels-Hoofdstedelijk Gewest?) ............................................. 67
Vragen en oefeningen .......................................................................................... 68
Vraag 1 ........................................................................................................... 68
Maak een schema van de JRB ten gronde .......................................................... 68
Vul het schema aan… ...................................................................................... 68
Casus: zoek de vier fouten, verwijs naar de artikelen, wat had wel kunnen gebeuren
...................................................................................................................... 69
Zoek op........................................................................................................... 69
Studiemateriaal .................................................................................................. 69
Hoofdstuk 5. Van POS naar VOS: het “jeugdhulprecht” in grote lijnen ......................... 70
Lesdoelen .......................................................................................................... 70
Inleiding ............................................................................................................. 70
POS (problematische opvoedingssituatie)… later VOS........................................ 71
VOS: decreet Integrale Jeugdhulp: een “orthopedagogische handleiding”? .......... 71
5.1 Historische evolutie ....................................................................................... 72
5.1.1 Bijzondere jeugdbijstand 1985/1990 ......................................................... 72
5.1.2 Integrale jeugdhulp (2013)........................................................................ 73
5.1.3 VOS: verontrustende situatie (art. 2, §1, lid 54, decr. IJH) ............................ 73
5.1.4 Maatschappelijke noodzaak (art. 2, §1, 34) ................................................ 73
5.1.5 Bijzondere jeugdbijstand 1985/1990 ......................................................... 74
5.1.6 Integrale jeugdhulp (2013)........................................................................ 75
5.2 Integrale jeugdhulp ........................................................................................ 78
